Σε μια περίοδο παγκόσμιων ανακατατάξεων στην αγορά ενέργειας, η δυνατότητα αξιοποίησης κοιτασμάτων προσφέρει όχι μόνο οικονομική ανάσα και προοπτικές, αλλά και στρατηγικό πλεονέκτημα για τη χώρα. Η παρουσία διεθνών εταιρειών, όπως η Chevron, με την τεχνογνωσία και την εμπειρία της σε μεγάλα ενεργειακά έργα, υπογραμμίζει τη σημασία της Κρήτης ως περιοχής δυναμικής ανάπτυξης. Φυσικά, είναι στο χέρι της ελληνικής κυβέρνησης να πραγματοποιήσει αυτό το μεγαλεπήβολο έργο, προκειμένου να καταστεί η Ελλάδα δυνατή στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της στην έρευνα υδρογονανθράκων, με την Κρήτη να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας. Οι εξελίξεις στη διεθνή αγορά ενέργειας και η ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας δημιουργούν προσδοκίες ότι και η νότια Κρήτη μπορεί να κρύβει σημαντικά αποθέματα. Η συζήτηση που έχει ανοίξει δεν αφορά μόνο το οικονομικό όφελος, αλλά και τις γεωπολιτικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις αυτής της έρευνας.
Στάδια της έρευνας των υδρογονανθράκων
Η διαδικασία εξερεύνησης υδρογονανθράκων είναι πολυεπίπεδη και ιδιαίτερα χρονοβόρα. Το πρώτο στάδιο είναι η συλλογή σεισμικών δεδομένων. Ειδικά ερευνητικά σκάφη εκπέμπουν ηχητικά κύματα στον πυθμένα της θάλασσας και καταγράφουν τις ανακλάσεις τους από τα υπόγεια στρώματα. Έτσι, σχηματίζονται «εικόνες» που αποκαλύπτουν τη γεωλογική δομή της περιοχής και πιθανές παγίδες, όπου θα μπορούσαν να έχουν συσσωρευτεί υδρογονάνθρακες. Τα τελευταία χρόνια, έχουν πραγματοποιηθεί εκτεταμένα σεισμικά προγράμματα 2D και 3D νοτίως της Κρήτης, δίνοντας σημαντικά στοιχεία που όμως δεν αρκούν. Μόνο οι διερευνητικές γεωτρήσεις μπορούν να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη και την εμπορική εκμεταλλευσιμότητα κοιτασμάτων. Αυτό σημαίνει ότι η απόσταση από τα πρώτα σεισμικά μέχρι πιθανή παραγωγή είναι τουλάχιστον αρκετά χρόνια, συχνά πάνω από μία δεκαετία.
Κεντρικοί φορείς και εταιρικοί συνεργάτες
Η κρατική εταιρεία διαχείρισης, η HEREMA (Hellenic Hydrocarbon Resources Management), έχει τον κεντρικό ρόλο στον συντονισμό και την προκήρυξη παραχωρήσεων. Παράλληλα, μεγάλοι διεθνείς ενεργειακοί κολοσσοί έχουν εμπλακεί στην περιοχή. Η ExxonMobil, σε κοινοπραξία με την ελληνική Helleniq Energy, ολοκλήρωσε τα τελευταία χρόνια εκτεταμένες σεισμικές έρευνες στα μπλοκ νότια και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Ενδιαφέρον έχει εκδηλώσει και η Chevron, η οποία υπέβαλε προσφορές για έρευνες τόσο στην Κρήτη όσο και σε περιοχές της Πελοποννήσου. Η συμμετοχή τέτοιων εταιρειών καταδεικνύει ότι η περιοχή θεωρείται υψηλού ενδιαφέροντος και με πιθανότητες σημαντικών ανακαλύψεων.
Γεωλογικές εκτιμήσεις και δυναμικότητα κοιτασμάτων
Οι αρχικές γεωλογικές εκτιμήσεις, βασισμένες σε σεισμικά δεδομένα και συγκρίσεις με γειτονικά κοιτάσματα, μιλούν για πιθανές ποσότητες φυσικού αερίου που θα μπορούσαν να φτάσουν σε επίπεδα δεκάδων έως εκατοντάδων τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών. Εάν επαληθευτούν, θα πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά projects στη Μεσόγειο, με τεράστια σημασία για την Ελλάδα. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι οι αριθμοί αυτοί είναι ακόμη θεωρητικοί και οι γεωτρήσεις μπορεί να επιβεβαιώσουν πολύ μικρότερα αποθέματα ή ακόμη και την πλήρη απουσία κοιτασμάτων. Η αβεβαιότητα παραμένει ο βασικός παράγοντας και γι’ αυτό η επιχειρηματική δραστηριότητα συνοδεύεται από υψηλό ρίσκο.
Τεχνολογική καινοτομία και βιώσιμη ανάπτυξη
Η έρευνα υδρογονανθράκων στην Κρήτη προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για τεχνολογική καινοτομία και βιώσιμη ανάπτυξη. Η εφαρμογή προηγμένων τεχνικών γεωφυσικής έρευνας και διαχείρισης κοιτασμάτων επιτρέπει ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων. Παράλληλα, η υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών μειώνει τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο και διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη αειφορία των έργων. Η προοπτική ανάπτυξης των κοιτασμάτων μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας, να μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στον τομέα της ενέργειας και της έρευνας. Παράλληλα, η συγκέντρωση επιστημονικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων γύρω από την Κρήτη μπορεί να δημιουργήσει ένα κέντρο γνώσης και καινοτομίας για την ενέργεια, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης και στην εκπαίδευση νέων επιστημόνων σε σύγχρονες τεχνολογίες και πρακτικές.
Οικονομικές και γεωπολιτικές διαστάσεις
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές των ερευνών τονίζουν τα δυνητικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη. Η Ελλάδα σήμερα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενο φυσικό αέριο, κυρίως από αγορές, όπως η Ρωσία και η Αλγερία, αλλά και μέσω LNG από διεθνείς προμηθευτές. Ενδεχόμενη ανακάλυψη κοιτασμάτων θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση αυτή, να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και να δημιουργήσει νέα έσοδα μέσω φόρων και δικαιωμάτων. Επιπλέον, η Κρήτη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε νέο ενεργειακό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο, προσδίδοντας στρατηγικό πλεονέκτημα στην Ελλάδα έναντι ανταγωνιστικών χωρών.
Ωστόσο, το οικονομικό σκέλος δεν είναι χωρίς δυσκολίες. Οι υπεράκτιες γεωτρήσεις σε μεγάλα βάθη έχουν τεράστιο κόστος και απαιτούν προηγμένη τεχνογνωσία. Οι διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου είναι ασταθείς, ενώ οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της «Πράσινης Συμφωνίας» πιέζουν για μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Έτσι, ακόμη κι αν βρεθούν κοιτάσματα, η εμπορική τους εκμετάλλευση θα πρέπει να συγκριθεί με εναλλακτικές λύσεις, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το οικονομικό κόστος όσο και τις κλιματικές δεσμεύσεις. Το φυσικό αέριο προβάλλεται περισσότερο ως «καύσιμο-γέφυρα», που μπορεί να στηρίξει τη μετάβαση από τον άνθρακα και το πετρέλαιο σε ένα σύστημα που κυριαρχούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), παρά ως μακροχρόνια επιλογή.
Σε κοινωνικό επίπεδο, οι αντιδράσεις στην Κρήτη είναι έντονες. Τοπικές κοινότητες, φορείς του τουρισμού και αλιείς εκφράζουν φόβους ότι οι έρευνες και πολύ περισσότερο μια πιθανή εξόρυξη θα υποβαθμίσουν το περιβάλλον και θα πλήξουν τις βασικές παραγωγικές δραστηριότητες του νησιού. Αντιθέτως, άλλοι βλέπουν την προοπτική ανάπτυξης, θέσεων εργασίας και νέων επενδύσεων. Το ζήτημα έχει, λοιπόν, και μια σαφή πολιτική διάσταση: αφορά τις προτεραιότητες της χώρας, την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και το ρόλο της Ελλάδας στο νέο ενεργειακό τοπίο της Μεσογείου.
Χρονοδιάγραμμα και προοπτικές
Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, οι σεισμικές έρευνες ολοκληρώθηκαν τα έτη 2022-2023 και τα δεδομένα βρίσκονται στο στάδιο αξιολόγησης από τις εταιρείες. Εφόσον εντοπιστούν στόχοι με ισχυρές πιθανότητες επιτυχίας, τα επόμενα χρόνια θα μπορούσαν να προγραμματιστούν διερευνητικές γεωτρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε ανακάλυψη θα γίνει γνωστή όχι άμεσα, αλλά σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Οι εξελίξεις θα εξαρτηθούν από το επενδυτικό ενδιαφέρον, τις διεθνείς ενεργειακές τιμές και φυσικά τις πολιτικές αποφάσεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ανάπτυξη και δημόσια συζήτηση
Συνοψίζοντας, η έρευνα υδρογονανθράκων στην Κρήτη βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Τα γεωλογικά δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει τεράστια μέχρι να πραγματοποιηθούν γεωτρήσεις. Οι προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης και γεωπολιτικής ενίσχυσης συνυπάρχουν με τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και τις δεσμεύσεις για απανθρακοποίηση. Το μέλλον θα δείξει αν η Κρήτη θα εξελιχθεί σε νέο ενεργειακό πυλώνα ή αν οι δυσκολίες και οι αντιδράσεις θα οδηγήσουν σε εγκατάλειψη των σχεδίων. Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει είναι κομβική: αφορά όχι μόνο το ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιλαμβάνεται την ανάπτυξη, την προστασία της φύσης και τον ρόλο της στη διεθνή σκηνή.
Ποια είναι η Chevron
Η Chevron Corporation είναι μια από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρείες ενέργειας στον κόσμο, με ιστορία που ξεκινά από τον 19ο αιώνα. Σήμερα, η Chevron δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 180 χώρες. Οι τομείς δράσης της περιλαμβάνουν την έρευνα και παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, τη διύλιση και εμπορία καυσίμων, την παραγωγή χημικών προϊόντων και, τα τελευταία χρόνια, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, επενδύει σε τεχνολογίες που στοχεύουν στη μείωση εκπομπών άνθρακα, όπως δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα και υδρογόνου, προκειμένου να ανταποκριθεί στις παγκόσμιες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.
Κέρδη 17,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2024
Η Chevron Corporation παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους παγκοσμίως, με ιδιαίτερα ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα το 2024. Σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό του 2024, τα έσοδα της εταιρείας ανήλθαν σε 193,4 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ τα καθαρά κέρδη διαμορφώθηκαν στα 17,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Το σύνολο του ενεργητικού έφτασε τα 256,9 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ οι συνολικές υποχρεώσεις περιορίστηκαν στα 24,5 δισεκατομμύρια δολάρια, επιβεβαιώνοντας τον ισχυρό ισολογισμό της εταιρείας.
Τα ίδια κεφάλαια των μετόχων στο τέλος του έτους διαμορφώθηκαν στα 152,3 δισ. δολάρια, με την αναλογία χρέους να παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή, στο 13,9 %, και την «καθαρή» αναλογία χρέους στο 10,4 %. Η δημιουργία ταμειακών ροών ήταν επίσης εντυπωσιακή, με τις λειτουργικές δραστηριότητες να αποφέρουν 31,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024.
Παράλληλα, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες ανήλθαν σε 16,4 δισεκατομμύρια δολάρια, αντανακλώντας τις συνεχείς επενδύσεις σε έργα παραγωγής και νέες ενεργειακές τεχνολογίες. Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) για το έτος ανήλθε περίπου στο 11,3 %, ενώ η απόδοση επί των συνολικών ενεργητικών (ROA) έφτασε το 6,8 %, δείκτες που επιβεβαιώνουν την κερδοφορία και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της Chevron.
Στο δεύτερο τρίμηνο του 2025, η Chevron ανακοίνωσε καθαρά κέρδη 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με διορθωμένα κέρδη 3,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποδεικνύοντας την ανθεκτικότητά της σε ένα μεταβαλλόμενο ενεργειακό περιβάλλον.
Οι ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες στο τρίμηνο ανήλθαν σε 8,6 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ προς τους μετόχους επιστράφηκαν συνολικά 5,5 δισεκατομμύρια δολάρια, μέσω μερισμάτων και επαναγοράς μετοχών.
Η διαδρομή της από μια μικρή καλιφορνέζικη εταιρεία έως έναν παγκόσμιο κολοσσό της ενέργειας αποδεικνύει την ικανότητά της να εξελίσσεται, να καινοτομεί και να παραμένει στρατηγικός παίκτης στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Κοινοπραξία Chevron - Hellenic Energy
Η κάθοδος της Chevron στον διαγωνισμό για έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, σε κοινό σχήμα με τη Hellenic Energy, σηματοδοτεί μια από τις πιο κρίσιμες εξελίξεις για τον ενεργειακό και γεωπολιτικό ρόλο της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συμμετοχή ενός αμερικανικού κολοσσού με διεθνή εμπειρία σε μεγάλα projects φυσικού αερίου, όπως τα κοιτάσματα του Λεβιάθαν στο Ισραήλ και του Zohr στην Αίγυπτο, αποδίδει στην Ελλάδα νέα δυναμική, τόσο στην οικονομία, όσο και στην ενίσχυση της διεθνούς της θέσης. Τα θαλάσσια blocks νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης εκτείνονται σε περισσότερα από 46.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα καλύπτοντας μια τεράστια επιφάνεια που μεγαλώνει την προοπτική για εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα. Όπως σημειώνουν ειδικοί, η παραμονή της Chevron στον διαγωνισμό προϋποθέτει, κατά πάσα πιθανότητα, τη σιωπηρή στήριξη της Ουάσιγκτον. Έτσι, πέρα από την οικονομική επένδυση και την τεχνική τεχνογνωσία, η κίνηση αυτή έχει βαρύτητα και για την εξωτερική πολιτική της χώρας. Είναι, όμως, σημαντική και για τη στρατηγική της ίδιας της εταιρείας.
Το ιστορικό
Η Chevron είχε υποβάλει από τον Αύγουστο του 2024 αίτημα προς την ελληνική κυβέρνηση για την ανάληψη ερευνών σε περιοχές νοτίως της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Η ανταπόκριση της ελληνικής πλευράς καθυστέρησε περίπου έξι μήνες, με αρχική αποδοχή μόνο για την Πελοπόννησο στις 20 Ιανουαρίου 2025, την ημέρα της ορκωμοσίας του τότε Αμερικανού προέδρου. Το ενδιαφέρον για την Κρήτη ανακοινώθηκε επισήμως δύο μήνες αργότερα, στις 26 Μαρτίου 2025, μετά και την προκήρυξη αντίστοιχου διαγωνισμού από τη Λιβύη.
Επενδύσεις
Η είσοδος της Chevron σε συνεργασία με τη Hellenic Energy προσφέρει πολλαπλασιαστικά οφέλη για την ελληνική οικονομία. Το κόστος για τη Hellenic Energy εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που αποκαλύπτει το μέγεθος του επενδυτικού ρίσκου, των φορολογικών εσόδων αλλά και της σημασίας των παραχωρήσεων. Σε περίπτωση θετικών αποτελεσμάτων, τα πιθανά αποθέματα σε Ιόνιο και Κρήτη, που υπολογίζονται σε 680 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Ελλάδα όχι μόνο ενεργειακή αυτάρκεια, αλλά και σημαντικά δημόσια έσοδα από δικαιώματα εκμετάλλευσης και φορολογία.
Παράλληλα, η παρουσία ενός παγκόσμιου παίκτη αυξάνει τη βαρύτητα της χώρας στον ενεργειακό χάρτη, λειτουργώντας ως «μαγνήτης» για νέες επενδύσεις στον κλάδο της ενέργειας και της βιομηχανίας. Ουσιαστικά, η Ελλάδα παύει να είναι απλώς χώρα διέλευσης ενεργειακών πόρων και διεκδικεί ρόλο παραγωγού και εξαγωγέα.
Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Η παραγωγή εγχώριων υδρογονανθράκων μειώνει την εξάρτηση από εισαγωγές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές πηγές ενέργειας μετά τη ρωσική κρίση εφοδιασμού. Τα πιθανά κοιτάσματα της Κρήτης και του Ιονίου μπορούν να εξελιχθούν σε εξαγώγιμο προϊόν για την ευρωπαϊκή αγορά, προσφέροντας στην Ελλάδα στρατηγικό πλεονέκτημα στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εμπλοκή της Chevron ενισχύει την αξιοπιστία του εγχειρήματος, καθώς η εταιρεία διαθέτει τεχνογνωσία και υποδομές που μπορούν να επισπεύσουν την εμπορική αξιοποίηση κοιτασμάτων, εφόσον αυτά ανακαλυφθούν.
Γεωπολιτική διάσταση
Η απόφαση της Chevron να επενδύσει σε ελληνικά οικόπεδα έχει σαφή γεωπολιτική σημασία. Σε μια περίοδο που η Λιβύη και η Τουρκία αμφισβητούν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο, η παρουσία ενός αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού λειτουργεί ως έμμεση στήριξη προς την Αθήνα. Η Ελλάδα αναβαθμίζεται έτσι σε πυλώνα σταθερότητας και εναλλακτικό ενεργειακό κόμβο στην Ευρώπη, γεγονός που ενισχύει την πολιτική της επιρροή τόσο απέναντι στους γείτονες, όσο και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η έρευνα υδρογονανθράκων στην Κρήτη ανοίγει νέους ορίζοντες για την Ελλάδα, προσφέροντας ευκαιρίες ενεργειακής ασφάλειας, οικονομικής ανάπτυξης και τεχνολογικής καινοτομίας. Η συμμετοχή της Chevron, με την πολυετή διεθνή εμπειρία της σε μεγάλα ενεργειακά projects, ενισχύει την αξιοπιστία των ερευνών και αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες εμπορικής εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων. Η συνεργασία με τη Chevron δημιουργεί προοπτικές για νέες θέσεις εργασίας, επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας και τη συγκέντρωση επιστημονικού δυναμικού γύρω από την Κρήτη, καθιστώντας το νησί κέντρο γνώσης και καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα. Παράλληλα, η Ελλάδα αναβαθμίζει το ρόλο της σε στρατηγικό ενεργειακό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας τη διεθνή της επιρροή, αλλά και αποκτώντας τη θέση της στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.
