Χειμαρρώδης και παραστατικός όταν μιλάει, ο καθηγητής Γκάρυ Χάμελ θεωρείται ο ακτιβιστής του σύγχρονου μάνατζμεντ - και πράγματι οι ιδέες του ωθούν πάντα σε ανατροπές. Γι’ αυτό, από τότε που εκδόθηκε το βιβλίο του «Leading The Revolution», ο συγγραφέας του προτείνει στα τολμηρά στελέχη των επιχειρήσεων την εξέγερση. Συμβουλεύει το δρόμο της διαρκούς επανάστασης, χωρίς βέβαια στο επίπεδο αυτό να αφήνει άθικτες και τις ηγεσίες. Στη βάση αυτής της λογικής του γνωστού καθηγητή, είχαμε μαζί του μία συνομιλία, που σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να περάσει απαρατήρητη από τα στελέχη και τους ηγέτες των επιχειρήσεων - ιδιαιτέρως δε αυτών που αποδίδουν μεγάλη σημασία στη στρατηγική, όταν οι καιροί αλλάζουν και όταν οι τεχνολογικές εξελίξεις επηρεάζουν τους τρόπους λήψης και εφαρμογής των αποφάσεων.
Κύριε καθηγητά, τον τελευταίο καιρό, αν όχι τα τελευταία χρόνια, χρησιμοποιείτε ακραία γλώσσα για τις ηγεσίες των επιχειρήσεων. Είναι παραγωγική αυτή η μέθοδος;
Ποια γλώσσα θέλετε να χρησιμοποιώ όταν βλέπω όλα να αλλάζουν γύρω μου και να υπάρχουν επιχειρήσεις που δεν θέλουν να το καταλάβουν. Σε αρκετές επιχειρήσεις οι οργανωτικές δομές παραμένουν πυραμοειδείς και ζητούν πολλά από λίγους - και άρα όχι αρκετά από τον καθένα. Έχουμε να κάνουμε με έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή πολυπλοκότητα, στον οποίο πολύπλοκες οργανώσεις ζητούν πολλά από τους λίγους που βρίσκονται στην κορυφή. Οι οργανώσεις αυτές δεν έχουν ούτε τη διανοητική διαφοροποίηση ούτε την ευχέρεια ούτε το χρόνο ώστε να λάβουν αποφάσεις με κρίσιμο περιεχόμενο.
Παρατηρούνται έτσι καθυστερήσεις, παλινδρομήσεις και τελικά τη νύφη την πληρώνουν οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν. Ακόμα χειρότερα, όταν αυτές οι αλλαγές γίνονται, είναι σπασμωδικές. Όταν οι ηγεσίες είναι αιχμάλωτες σε παραδοσιακές δομές, τη στιγμή που συμβαίνουν θεμελιώδεις μεταβολές, αν δεν υπάρχει διάχυση της ηγεσίας τότε οι όποιες αποφάσεις λαμβάνονται με μεγάλη καθυστέρηση.
Στο επίπεδο αυτό, ποιο ρόλο παίζει η προσωπικότητα του ηγέτη και πόση σημασία έχουν τα προσόντα του;
Όλα είναι σχετικά. Αν ένας ηγέτης πρέπει να είναι σεμνός, οραματιστής αλλά και πρακτικός, να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και άρα να εμπιστεύεται και τους άλλους, τότε οφείλω να πω ότι δεν έχω συναντήσει πολλούς. Όπως και καινοτόμους ηγέτες τύπου Στηβ Τζομπς, που να έχουν όμως και τη συναισθηματική νοημοσύνη ενός Νέλσον Μαντέλα, ούτε αυτούς τους βρίσκεις σε κάθε γωνιά του δρόμου… Όλα είναι θέμα μείγματος. Γι’ αυτό πιστεύω και προτείνω ενθέρμως τη διάχυση της ηγεσίας. Πρέπει να το καταλάβουμε. Στις σύγχρονες επιχειρήσεις δεν υπάρχουν πια υπάλληλοι.
Υπάρχουν μόνο παραγωγικές και διοικητικές ομάδες. Από αυτές προέρχονται πλέον οι καινοτομίες, τα νέα οράματα και οι ανιχνεύσεις των καταναλωτικών συνηθειών. Η επιχειρηματική δραστηριότητα στην εποχή του Διαδικτύου είναι μία μεγάλη υπόθεση της ομαδικότητας. Οι ομάδες που προανέφερα μπορούν να προκαλέσουν ρήξεις. Απαραίτητη είναι, όμως, και η ύπαρξη ομάδων ακτιβιστών μέσα στις επιχειρήσεις. Αυτές ποδηγετούν τις ουσιαστικές ανατροπές. Μελετήστε την πορεία της Microsoft και ίσως διαπιστώσετε την πραγματικότητα που σας περιγράφω. Σε συνθήκες κρίσης οι επιχειρήσεις χρειάζονται επαναστάτες με οράματα, με ιδεώδη, με θέληση και με αίσθηση της ανάληψης κινδύνων. Όταν το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η δραστηριότητά μας τελεί υπό ανατροπή, τότε και οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη στο εσωτερικό τους από ανατροπή. Αυτή είναι η πραγματικότητα της εποχής μας και κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτήν. Εκτός κι αν θέλει να κατεβάσει τα ρολά.
Αρκούν όμως όλα αυτά για να προχωρήσει και να αναπτυχθεί μία επιχείρηση; Δεν πρέπει να πάρχουν και κάποιες άλλες προϋποθέσεις;
Πέρα από τα προαναφερόμενα προσόντα, ο επαναστάτης πρέπει να έχει και αξίες. και αυτές είναι η τιμιότητα, η σεμνότητα, το θάρρος, ο ρεαλισμός και η καλή καρδιά. κάθε μία από τις αξίες αυτές παίζει το δικό της ρόλο στη διαδικασία της μεταμόρφωσης της επιχείρησης και, κυρίως, επηρεάζει αυτή την ίδια την επιχειρηματική αντίληψη. Την επιρροή αυτή τη θεωρώ αποφασιστική. Στη νέα οικονομία, το μέγιστο επίπεδο της καινοτομίας δεν είναι ούτε το προϊόν ούτε η τεχνολογία. Είναι η αντίληψη της επιχείρησης, η οποία δεν υπόκειται σε ανταγωνισμό. Όταν ομιλώ για διαφορετική αντίληψη εννοώ ότι μία επιχείρηση δεν πρέπει να κάνει αυτά που κάνουν οι άλλοι. θα πρέπει να έχει κατά νου ότι αυτό που δεν είναι διαφορετικό δεν είναι και στρατηγικό. Άρα δεν έχει κανένα συγκριτικό πλεονέκτημα.
Μια τέτοια αντίληψη δεν προϋποθέτει όμως και ένα γενικευμένο πνεύμα νεωτερισμού;
Ασφαλώς. θα πρόσθετα δε ότι ο νεωτερισμός γεννιέται στην καρδιά των μόνιμα ανικανοποίητων ανθρώπων, οι οποίοι μπορούν επίσης να ονειρεύονται και να κάνουν ήπιες τρέλες.
Μήπως αυτές σας οι απόψεις είναι καλές για τις ΗΠΑ και όχι για την Ευρώπη;
Στη σημερινή Ευρώπη οι επιχειρήσεις αναλαμβάνουν κινδύνους και καινοτομούν, αλλά με τρόπο διαφορετικό από ό,τι στις ΗΠΑ. Η Airbus δεν διστάζει να βάλει μπροστά την παραγωγή ενός νέου τζάμπο και η βρετανική Cable and Wireless βγαίνει από το καβούκι και γίνεται επιχείρηση του Διαδικτύου. Είναι σαφές ότι η Ευρώπη παίρνει μεγάλα ρίσκα, σε αντίθεση με την Αμερική η οποία αναλαμβάνει πολλούς αλλά μικρούς επιχειρηματικούς κινδύνους. κερδισμένες από αυτόν τον ιδιόμορφο αγώνα δρόμου θα βγουν οι επιχειρήσεις που θα μπορέσουν καλύτερα να ελέγξουν την κυκλική κίνηση η οποία συνίσταται στον πειραματισμό, στην εξαγωγή συμπεερασμάτων και στην προσαρμογή στις συνέπειες.
Η εταιρία Idealab, που χρηματοδοτεί εταιρίες dot στην καλιφόρνια, γνωρίζει μεγάλες επιτυχίες γιατί επιλέγει εκατό ιδέες από τις χίλιες που της προτείνονται και χρηματοδοτεί τις δέκα με περιορισμένα ποσά. Από αυτές τις δέκα, οι δύο αποδεικνύονται βιώσιμες. Μία επιχείρηση πρέπει, κατ’ αρχήν, να φανταστεί χίλιες πρωτότυπες στρατηγικές ιδέες και από αυτές να χρησιμοποιήσει μερικές που πραγματικά αξίζουν τον κόπο. Όταν ένα ζευγάρι θέλει να κάνει παιδί, μόνον ένα σπερματοζωάριο στα 59.999.999 έχει χρησιμότητα. Τα υπόλοιπα πάνε χαμένα. Δυστυχώς, πολλές επιχειρήσεις έχουν πολύ χαμηλή παραγωγή σπέρματος.Με άλλα λόγια, στερούνται ιδεών απελπιστικά.
Πού οφείλεται, κατά τη γνώμη σας, αυτή η υστέρηση;
Είναι θέμα νοοτροπίας και αντίληψης. Πολλοί μάνατζερς λένε ότι ξεφύγαμε από την εποχή του Ταίηλορ αλλά οι ίδιοι διέπονται από τη βιομηχανική αντίληψη της ταιηλορικής περιόδου. Γι’ αυτούς οι εργαζόμενοι έχουν μόνο χέρια και όχι κεφάλι. Διέπονται από τη βιομηχανική νοοτροπία, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζουν πως βρισκόμαστε στην εποχή της γνώσης. Όμως σήμερα αυτά που διαφοροποιούν μία επιχείρηση επιτυχημένη από μία άλλη στάσιμη, είναι η φαντασία, η καινοτομία, η ανατρεπτική προδιάθεση και η ικανότητα να επανανακαλύπτει κανείς την ίδια του τη δραστηριότητα. Σε μία επιχείρηση όλοι μπορούν να παράγουν ιδέες και να προτείνουν καινοτομίες. Ας καταλάβουν λοιπόν οι ηγετικοί μάνατζερς ότι δεν διαθέτουν το μονοπώλιο της ευρηματικότητας και των καινούργιων ιδεών. Δείτε πώς ξεκινούν ορισμένες εταιρίες στο Διαδίκτυο και θα συνειδητοποιήσετε ότι κάθε άνθρωπος μέσα σε μία επιχείρηση κάτι μπορεί να κατεβάσει από το μυαλό του. Αρκεί να βοηθηθεί γι’ αυτό και να ενθαρρυνθεί.
**Αναδημοσίευση απο το περιοδικό Manager
