Γράφει η Μαρία Γκουρτσιλίδου
Οι συγκυρίες που καθόρισαν την πορεία του είναι αμέτρητες. Όσο για τις επιρροές που έβγαλαν προς τα έξω το πάθος του για τη μόδα προέρχονται από την οικογένειά του και συγκεκριμένα από τον πατέρα του.
Ερμού 12. Αθήνα. Η ταμπέλα του καταστήματος υφασμάτων γράφει «Τσεκλένης- Καργαδούρης». Μέσα σε αυτή την μικρή οικογενειακή επιχείρηση άρχισαν όλα για τον Γιάννη Τσεκλένη, τον κορυφαίο σχεδιαστή μόδας του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, ο οποίος εισήγαγε την ελληνική μόδα στον σύγχρονο διεθνή κόσμο και έβαλε τη σφραγίδα του στο παγκόσμιο δημιουργικό γίγνεσθαι.
Η ζωή του περιλαμβάνει σημαντικούς σταθμούς, κορυφαίες συνεργασίες, λαμπερές στιγμές, επίπονη εργασία αλλά και αλάνθαστο κριτήριο, το οποίο τον έφερε στις πρώτες θέσεις του ελληνικού επιχειρείν και τον καθιέρωσε στο εξωτερικό. Το όνομά του ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας μας και «ταξίδεψε» από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες της μόδας μέχρι την Ιαπωνία, την Αλάσκα και την Νότια Αφρική.
Είναι ο άνθρωπος που έκανε πράξη το ακατόρθωτο αφού ο Τύπος εκείνης της εποχής φιλοξένησε διθυραμβικές κριτικές για τη δουλειά του σε διεθνή έντυπα όπως οι New York Times. Κάτι για το οποίο αγωνίζονταν πολλοί δημιουργοί αλλά μόνο οι καλύτεροι είχαν την τύχη να απολαύσουν! Ο δρόμος της ξέφρενης πορείας προς την κορυφή άνοιξε το 1965 όταν σε μία συνεργασία του στη Νέα Υόρκη με τον Ντίμη Κρίτσα, τους ανακάλυψε ο οίκος Elizabeth Arden, ο οποίος αγόρασε όλες τις δημιουργίες τους μαζί με 5.000 μέτρα υφάσματος. Τότε, ουσιαστικά αναδείχτηκε κερδίζοντας επάξια τον τίτλο του «Έλληνα θεού της διεθνούς μόδας».
Το «ΦΟΥΓΑΡΟ» σε συνεργασία με το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, παρουσιάζει στη FOUGARO THE GALLERY Nafplion μια μεγάλη αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στον Έλληνα δημιουργό. Η έκθεση, που θα διαρκέσει από τις 7 Οκτωβρίου έως τις 25 Νοεμβρίου, εστιάζει στο έργο του σχεδιαστή μέσα από συλλογές ρούχων και υφασμάτων του. Επιπλέον, περιλαμβάνει δημιουργίες του Γιάννη Τσεκλένη, μακέτες υφασμάτων, φωτογραφίες, ντοκουμέντα της εποχής, ταινίες και άλλο σπάνιο υλικό από το αρχείο του σχεδιαστή. Τα εκθέματα προέρχονται από δύο μεγάλες δωρεές του δημιουργού προς το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα το 1997 και το 2009, οι οποίες εμπλούτισαν τις συλλογές του Ιδρύματος με 685 ενδύματα και 978 σχέδια και μακέτες.
Η ιστορία πίσω από το όνομα «Τσεκλένης»
Το όνομα Τσεκλένης υπάρχει στην ελληνική αγορά από το 1923. Πρόκειται για την επιχείρηση «Τσεκλένης- Καργαδούρης» στο κέντρο της Αθήνας με είδη προικός και δαντέλες, το «τιμόνι» της οποίας ανήκε στον Κώστα Τσεκλένη, πατέρα του διάσημου σχεδιαστή και τον συνέταιρό του. Είναι η εποχή που στην Αθήνα μεσουρανούν οι μεγάλοι οίκοι ραπτικής. Οι δύο νεαροί έμποροι καταλαβαίνουν πολύ γρήγορα τους κανόνες του παιχνιδιού και εγκαινιάζουν μία συνεργασία με τους μεγάλους οίκους υφασμάτων του εξωτερικού, εισάγοντας κατ’ αποκλειστικότητα πολυτελή υφάσματα κυρίως από την Γαλλία αλλά και την Αγγλία και την Ιταλία. Γρήγορα γίνονται προμηθευτές όλων των μεγάλων οίκων ραπτικής της Αθήνας.
Τον Ιανουάριο του 1937 ο Κώστας Τσεκλένης παντρεύεται την Μελανία Παστιρματζή και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους γεννιέται ο Γιάννης Τσεκλένης. Από μικρός δεν έκρυψε την αγάπη του προς τη ζωγραφική, ενώ λίγα χρόνια αργότερα όταν πια έρχεται η ώρα της επαγγελματικής αποκατάστασης προσλαμβάνεται στην οικογενειακή επιχείρηση υφασμάτων.
«Η κλίση μου στη μόδα διαφάνηκε αμέσως γιατί έκανα πολύ σωστές παραγγελίες υφασμάτων χωρίς να ξέρω. Απλώς είχα την έκτη αίσθηση για το που πήγαινε η αγορά. Μάλιστα, μετά από 6 με 7 μήνες βλέπαμε σε οίκους ραπτικής της Γαλλίας τα υφάσματα που είχαμε αγοράσει. Αυτό ήταν και ένα βοηθητικό εργαλείο για μένα γιατί συγκεντρώνοντας τα περιοδικά που παρουσίαζαν αυτά τα ρούχα πήγαινα στην Αθήνα στους οίκους ραπτικής και τους δειγμάτιζα» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γιάννης Τσεκλένης στο businessnews.gr εξηγώντας πώς γαλουχήθηκε στο κατάστημα υφασμάτων του πατέρα του.
Όμως, δεν έμεινε εκεί! Άλλωστε, δεν είναι το στυλ του ανθρώπου που συμβιβάζεται με ένα μόνο πράγμα. Η ανάγκη του να ενημερώνεται, να ψάχνει και να τολμά να ρισκάρει σε νέα μονοπάτια τον οδήγησε στην απόφαση να ιδρύσει το 1961 την εταιρεία μελετών διαφημίσεως Spectra, αρχίζοντας την σχεδίαση καμπανιών για μεγάλες ελληνικές εταιρείες. Παράλληλα, ασχολείται με διακοσμητικές εργασίες. Μετά από παραγγελία της βασίλισσας Φρειδερίκης αναλαμβάνει τη διακόσμηση των εκκλησιών για τους βασιλικούς γάμους των πριγκίπων Χουάν Κάρλος και Σοφίας. Το 1964 του αναθέτουν την επιμέλεια της διακόσμησης της Μητρόπολης της Αθήνας για τους γάμους του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου και της πριγκίπισσας Άννας- Μαρίας καθώς και τη βάπτιση του διαδόχου Παύλου.
Το 1965 μετά τον θάνατο του πατέρα του αναλαμβάνει την οικογενειακή επιχείρηση. Δημιουργεί τη συλλογή «Tseklenis Silks»- λόγω μεγάλης ζήτησης μεταξωτών υφασμάτων στην ελληνική αγορά- με την υποστήριξη της κλωστοϋφαντουργίας Χρυσαλλίς Α.Ε. Εμπνευσμένος από την τάση της εποχής που δεν είναι άλλη από τα ρούχα φτιαγμένα από εμπριμέ υφάσματα με έντονα χρώματα και μεγάλα σχέδια δημιουργεί την πρώτη του συλλογή υφασμάτων σε πατρόν του Ντίμη Κρίτσα. Με αυτή συμμετέχουν στο Α’ Φεστιβάλ Μεσογειακής Μόδας που διοργανώθηκε τότε από το περιοδικό Μόδα του δημοσιογραφικού οργανισμού Λαμπράκη. Η συλλογή παρουσιάστηκε αρχικά στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια την Αθήνα, τη Βηρυτό και τη Βενετία. Με παρότρυνση του Ντίμη Κρίτσα δημιουργούν την «Waves and Abstracts», την πρώτη τους ολοκληρωμένη συλλογή για να την παρουσιάσουν στην Αμερική και συγκεκριμένα στη Νέα Υόρκη. Ο οίκος Elizabeth Arden την αγοράζει και την κατασκευάζει στις ΗΠΑ κάτω από τη δική του ετικέτα, με τα υφάσματα που παράγει στην Ελλάδα ο Γιάννης Τσεκλένης.
Οι διεθνείς συνεργασίες…
Ακολουθεί συνεργασία με τον αμερικανικό κολοσσό Puritan Fashion Corporation, αποτέλεσμα της οποίας είναι η συλλογή Mosaics & Minoan εμπνευσμένη από τα ελληνικά ψηφιδωτά και τα μινωικά αγγεία. Η Puritan Fashion εντάσσει την προώθηση της συλλογής σε μια μεγάλη διαφημιστική καμπάνια για την Ελλάδα σε συνεργασία με τον ΕΟΤ, τον Αριστοτέλη Ωνάση προσωπικά, την Ολυμπιακή και το μπράντι Μεταξά με τίτλο «The Greek Fashion Odyssey».
Το 1967 φτάνει στο τέλος της η συνεργασία του με τον Ντίμη Κρίτσα, επιστρέφει στην Αθήνα και αλλάζει την επωνυμία του καταστήματος «Τσεκλένης- Καργαδούρης» σε Boutique Tseklenis, ενώ παράλληλα ανοίγει ένα κατάστημα στη Βηρυτό.
Συνεχίζει τη σχεδίαση θεματικών συλλογών του, οι οποίες προωθούνται σε χιλιάδες σημεία πώλησης στην Αμερική, την Γερμανία και την Βρετανία. Για να διεισδύσει στις αγορές και μη έχοντας δική του ελληνική παραγωγή εκχωρεί με license την άδεια παραγωγής και διάθεσης σε μεγάλους οίκους του εξωτερικού. Την ίδια στιγμή, εδραιώνει τη θέση του στην ελληνική αγορά ανοίγοντας μία σειρά από Boutique Tseklenis, οι οποίες έως το 1976 θα γίνουν εννέα. Επίσης, το 1971 αρχίζει να σχεδιάζει τις στολές της Ολυμπιακής μετά από παραγγελία του Αριστοτέλη Ωνάση.
Το 1973 αποσύρει όλα τα license από τους οίκους του εξωτερικού. Αρχίζει να κατασκευάζει τα ρούχα του στην Ελλάδα και να τα διαθέτει μέσω μόνιμων εκθετηρίων που ανοίγει στα Garment Centres της Νέας Υόρκης, του Λονδίνου και της Οσάκα.
Το 1974 εγκαινιάζεται η νέα μονάδα παραγωγής έτοιμων ενδυμάτων Tseklenis στο Μαρκόπουλο. Την ίδια χρονιά αναλαμβάνει τη σχεδίαση των στολών της Air Malta.
To 1975 προσβάλλεται από μελάνωμα και χειρουργείται. Το 1976 παρουσιάζει δύο συλλογές περσικής έμπνευσης στην Τεχεράνη.
Τον Μάρτιο του ΄77 αρχίζει συνεργασία με τα καταστήματα Μινιόν και σχεδιάζει τη διάσημη σχολική ένδυση. Τον ίδιο μήνα χειρουργείται και πάλι στο Memorial της Νέας Υόρκης ύστερα από υποτροπή του μελανώματος και υφίσταται ακρωτηριασμό του αριστερού του χεριού. Συμβάλλεται με την εταιρεία International Management Group και ξεκινάει ένα παγκόσμιο πρόγραμμα licensing ειδών Tseklenis.
Όμως, οι τράπεζες τον αντιμετωπίζουν με δυσπιστία πια στην Ελλάδα και του κόβουν όλες τις πιστώσεις και χρηματοδοτήσεις. Έτσι, αποφασίζει να κλείσει τα πάντα. Το εργοστάσιο, τα εκθετήρια και τα εννέα καταστήματα, διακόπτοντας τις εξαγωγές των ειδών Tseklenis από την Ελλάδα σε 24 χώρες. Στις 9 Αυγούστου φεύγει για την Αμερική και πηγαίνει να ζήσει στη Νέα Υόρκη μη γνωρίζοντας πότε θα επιστρέψει…
Ποιο ήταν το … «μυστικό» της επιτυχίας του; Όπως αποκαλύπτει ο ίδιος στο businessnews.gr «έκανα θεματικό design, το οποίο άλλοτε ακουμπούσε στα πολιτικά και άλλοτε στα καλλιτεχνικά γεγονότα και γινόταν επίκαιρο». Αυτό ακριβώς τόνισαν σε άρθρο τους το 1966 και οι New York Times αναφέροντας ότι «... πολλά από τα ρούχα του Γιάννη Τσεκλένη ξεχώρισαν από τα σχέδια με τις αναφορές που είχαν σε αρχαίες πηγές, όπως ένα μινωικό χταπόδι και ένα Κορινθιακό αγγείο ...». Μπήκαν σε μεγάλα καταστήματα του εξωτερικού δίπλα σε εμβληματικές προσωπικότητες του χώρου όπως ο Versace, ο Christian Dior, o Yves Saint Laurent κ.α. Φυσικά, το πάθος του για τα υφάσματα και τη σχεδίαση ρούχων ήταν τόσο μεγάλο που δεν τον άφηνε σε εφησυχασμό. Έψαχνε, ενημερωνόταν, ταξίδευε και στο τέλος έπαιρνε τις κατάλληλες αποφάσεις, οι οποίες όπως αποδείχτηκε σε συνδυασμό με το επιχειρηματικό «μικρόβιο» που είχε μέσα του τον οδήγησαν στην κορυφή με το όνομά του να αποτελεί για 25 συναπτά έτη σύμβολο της ελληνικής βιομηχανίας μόδας και να είναι αναγνωρίσιμο στο εξωτερικό.
Ο Γιάννης Τσεκλένης και η πορεία του είναι συνυφασμένη με την ιστορία της Ελλάδας και συγκεκριμένα από τη χρονική περίοδο του ’60 με την οικονομική ανάταση έως τις αρχές του ’90 με την συντριβή ουσιαστικά της βιομηχανικής εξέλιξης της κλωστουφαντουργίας. Συνεργάστηκε με κορυφαίες επιχειρήσεις, στη «χρυσή» εποχή της ανάπτυξής τους όπως η Πειραϊκή Πατραϊκή, το «Μινιόν», η Ολυμπιακή, ενώ το όνομά του έως και σήμερα είναι αναπόσπαστο κομμάτι του «μπράντι» Μεταξά.
