Σαφές μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επέτρεπαν μια σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση στέλνει ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτηρίζοντας «αδιανόητο» το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή», αποκαλύπτει ότι η Ουάσιγκτον προτίθεται να αξιοποιήσει τα διπλωματικά της κανάλια για να αποτρέψει εντάσεις γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της παράδοσης F-35 στην Τουρκία, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιλυθεί το ζήτημα των S-400.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, ο οποίος επισκέφθηκε την Ελλάδα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική σημασία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, αλλά και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ουάσιγκτον στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Μιλώντας για την επίσκεψή του στην Αθήνα, ο κ. Ρούμπιο σημείωσε ότι η Ελλάδα αποτελεί έναν τομέα στον οποίο έχει επενδύσει προσωπικά από την εποχή που ήταν γερουσιαστής. Όπως ανέφερε, η σχέση των δύο χωρών είναι «βαθιά και μακροχρόνια», ενώ εξέφρασε την επιθυμία να επιστρέψει στην Ελλάδα πολλές φορές στο μέλλον.
«Δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε» μια σύγκρουση Ελλάδας – Τουρκίας
Ιδιαίτερα σαφής ήταν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο μιας σοβαρής κρίσης στο Αιγαίο ή την Κύπρο.
Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε «αδιανόητο» το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, υπογραμμίζοντας ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι δύο χώρες που ανήκουν στο ΝΑΤΟ και αποτελούν συμμάχους και εταίρους των ΗΠΑ.
Όπως τόνισε, μια τέτοια εξέλιξη «δεν μπορεί να συμβεί», καθώς δεν θα ήταν προς το συμφέρον κανενός από τα εμπλεκόμενα μέρη – ούτε της Ελλάδας, ούτε της Τουρκίας, αλλά ούτε και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μάλιστα, ο κ. Ρούμπιο υπογράμμισε ότι μια τέτοια σύγκρουση είναι κάτι που η Ουάσιγκτον «δεν θα μπορούσε ποτέ να επιτρέψει να συμβεί», εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθηση ότι τελικά δεν θα υπάρξει τέτοιο ενδεχόμενο.
Οι ΗΠΑ στο παρασκήνιο για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, ένα έργο που έχει βρεθεί αντιμέτωπο με σημαντικά εμπόδια στην περιοχή.
Ο κ. Ρούμπιο κατέστησε σαφές ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί την ενεργειακή διαφοροποίηση στρατηγική προτεραιότητα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα, όπως σημείωσε, καταδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφοροποίηση των ενεργειακών αλυσίδων εφοδιασμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό, ένα ακόμη πεδίο όπου τα αμερικανικά και ελληνικά συμφέροντα συμπίπτουν.
Οι ΗΠΑ, όπως είπε, γνωρίζουν ότι υπάρχουν εμπόδια στην υλοποίηση του έργου και σκοπεύουν να αξιοποιήσουν τη διπλωματική τους επιρροή, υπενθυμίζοντας «σε όλα τα μέρη» τη σημασία που αποδίδουν στην προώθησή του.
Ωστόσο, ο κ. Ρούμπιο απέφυγε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για τις κινήσεις της αμερικανικής πλευράς, επισημαίνοντας ότι ζητήματα αυτού του χαρακτήρα δεν επιλύονται αποτελεσματικά μέσω δημόσιων δηλώσεων, αλλά μέσα από ιδιωτικές και διακριτικές διπλωματικές επαφές.
«Εχουμε επενδύσει στη σχέση με την Τουρκία»
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Αμερικανός υπουργός αναφέρθηκε και στις σχέσεις της Ουάσιγκτον με την Άγκυρα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αμερικανική πλευρά διαθέτει διαύλους επικοινωνίας που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε περίπτωση έντασης.
Όπως σημείωσε, η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και έχει διαδραματίσει ρόλο σε σειρά περιφερειακών ζητημάτων, μεταξύ άλλων φιλοξενώντας συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
«Η σχέση μας με την Τουρκία είναι μια σχέση στην οποία έχουμε επενδύσει», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι αυτή η επένδυση μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη και στις συγκεκριμένες συζητήσεις.
Παράλληλα, απέφυγε να μιλήσει δημοσίως για ενδεχόμενη αμερικανική διαμεσολάβηση, υποστηρίζοντας ότι η αποτελεσματική διπλωματία συχνά απαιτεί απευθείας και εμπιστευτικές συνομιλίες.
Το «ναι» του Τραμπ στα F-35 και το «αγκάθι» των S-400
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές του Μάρκο Ρούμπιο στο ζήτημα των τουρκικών F-35.
Ο Αμερικανός υπουργός επιβεβαίωσε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία, εφόσον αυτό καταστεί νομικά εφικτό, να προχωρήσει η παράδοση των αεροσκαφών στην Τουρκία, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα έχει ήδη καταβάλει χρήματα για ορισμένα από αυτά.
Ωστόσο, το ζήτημα προσκρούει στην αμερικανική νομοθεσία.
Όπως εξήγησε ο κ. Ρούμπιο, υπάρχει σχετική νομοθετική πρόβλεψη του Κογκρέσου, αλλά και διάταξη στον NDAA, που θέτει αυστηρούς όρους για την πώληση και παράδοση των F-35 στην Τουρκία.
Το βασικό εμπόδιο παραμένει το ρωσικό σύστημα S-400, το οποίο έχει προμηθευτεί η Άγκυρα. Μέχρι να επιλυθεί το συγκεκριμένο ζήτημα, η μεταβίβαση των αμερικανικών μαχητικών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί.
Ο Ρούμπιο άφησε πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο να βρεθεί λύση, καθώς, όπως ανέφερε, υπάρχουν «διάφορες επιλογές» για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Προς το παρόν, ωστόσο, το πρόβλημα παραμένει άλυτο.
Η Ελλάδα, το Ισραήλ και η ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Θετική είναι η αμερικανική αποτίμηση και για τη στενή αμυντική σχέση Ελλάδας – Ισραήλ.
Ο κ. Ρούμπιο σημείωσε ότι η συνεργασία αυτή είναι σημαντική, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η Αθήνα, όπως και η Ουάσιγκτον, καλείται να διαχειριστεί παράλληλα τις σχέσεις της με χώρες της Μέσης Ανατολής που δεν διατηρούν εξίσου θετική στάση απέναντι στο Ισραήλ.
Ο Αμερικανός υπουργός χαρακτήρισε τη σχέση ΗΠΑ – Ισραήλ βαθιά και ιστορική, αναφερόμενος και στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, την οποία χαρακτήρισε μία από τις πιο φρικτές τρομοκρατικές επιθέσεις και γεγονός που άλλαξε όχι μόνο το Ισραήλ αλλά και ολόκληρο τον κόσμο.
Σε αυτό το πλαίσιο, ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας, η οποία, όπως είπε, επιχειρεί να διατηρεί ισχυρές σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με άλλες χώρες της περιοχής.
Στο μικροσκόπιο της Ουάσιγκτον τα ελληνικά αιτήματα για τα F-35
Τέλος, ο κ. Ρούμπιο αναφέρθηκε στα ελληνικά αιτήματα για τον εξοπλισμό των ελληνικών F-35 με συγκεκριμένα οπλικά συστήματα, ορισμένα από τα οποία χρησιμοποιούνται και από το Ισραήλ.
Ο Αμερικανός υπουργός δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση για την τύχη των ελληνικών αιτημάτων, τόνισε όμως ότι αυτά εξετάζονται με ιδιαίτερη προσοχή.
Όπως σημείωσε, η Ελλάδα αποτελεί σημαντικό αμυντικό σύμμαχο των ΗΠΑ, ενώ οι δύο χώρες έχουν ήδη υψηλό επίπεδο διαλειτουργικότητας στον τομέα της άμυνας.
Υπογράμμισε, επίσης, ότι η Ελλάδα έχει υιοθετήσει ισχυρή αμυντική στάση σε περιόδους κατά τις οποίες η αμερικανική παρουσία στην περιοχή αντιμετώπιζε προκλήσεις.
Η τελική απόφαση, όπως εξήγησε, λαμβάνεται μέσα από μια διαδικασία στην οποία εμπλέκονται περισσότερες από μία αμερικανικές υπηρεσίες και τελικά ανήκει στον πρόεδρο των ΗΠΑ, με τις εισηγήσεις του υπουργείου Πολέμου να λαμβάνονται επίσης υπόψη.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον
Από τη συνέντευξη Ρούμπιο προκύπτει ένα σαφές τρίπτυχο για την αμερικανική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο: αποτροπή μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, ενίσχυση της ενεργειακής διαφοροποίησης και διατήρηση ισχυρών διαύλων με όλους τους βασικούς περιφερειακούς παίκτες.
Για την Αθήνα, ιδιαίτερο βάρος έχει η δέσμευση της Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει τη διπλωματική της επιρροή για την προώθηση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, αλλά και η θετική αποτίμηση της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας.
Την ίδια στιγμή, η υπόθεση των τουρκικών F-35 παραμένει συνδεδεμένη με το μεγάλο «αγκάθι» των S-400, γεγονός που δείχνει ότι, παρά τη βούληση του Ντόναλντ Τραμπ, η άρση των εμποδίων απαιτεί πρώτα λύση σε ένα σύνθετο νομικό και στρατηγικό ζήτημα.
