Την Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026, το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών και Οικονομικών Μελετών (ΙΔΟΜ), διοργάνωσε εκδήλωση για την παρουσίαση του νέου policy paper «Μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος 2.0: Οικοδόμηση ενός βιώσιμου συνταξιοδοτικού συστήματος για την Ελλάδα», μια πρωτοβουλία που πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.).
Το policy paper καθιστά σαφές ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα χρήζει άμεσης περαιτέρω μεταρρύθμισης: η βιωσιμότητά του δεν μπορεί να επιτευχθεί με μικροδιορθώσεις και αποσπασματικές παρεμβάσεις. Αυτό προϋποθέτει σταδιακή αποφόρτιση του αποκλειστικά διανεμητικού σκέλους και ουσιαστική ενίσχυση των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων (2ος και 3ος πυλώνας), ώστε να διαμορφωθεί ένα σύστημα που αντέχει στον χρόνο και δεν μεταφέρει δυσανάλογο βάρος στις επόμενες γενιές.
Τα βασικά συμπεράσματα της πρότασης συνοψίζονται ως εξής:
- Το σύστημα συντάξεων χρειάζεται εκ βάθρων μεταρρύθμιση, με συρρίκνωση του κρατικού διανεμητικού συστήματος και πολύ μεγαλύτερη ανάπτυξη των κεφαλαιοποιητικών πυλώνων, ώστε να γίνει βιώσιμο.
- Η ανάπτυξη κεφαλαιοποιητικών πυλώνων προϋποθέτει χρηματοοικονομική εκπαίδευση, ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για τον μακροπρόθεσμο οικονομικό και συνταξιοδοτικό προγραμματισμό τους.
- Αλλαγές στις παραμέτρους του σημερινού συστήματος και βελτιώσεις στη λειτουργία του μπορούν να διασώσουν προσωρινά το σύστημα, αλλά όχι να το καταστήσουν βιώσιμο.
- Η μεταναστευτική πολιτική μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βιωσιμότητα του συστήματος.
- Χρειάζεται εποπτεία του συνόλου του συνταξιοδοτικού συστήματος, όχι μόνο κατακερματισμένη εποπτεία των επιμέρους τμημάτων.
Ολόκληρο το policy paper μπορείτε να βρείτε εδώ.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στη Νομική Βιβλιοθήκη (Αθήνα), με παρουσία κοινού άνω των 100 παρισταμένων και συγκέντρωσε το ενδιαφέρον του δημόσιου διαλόγου γύρω από ένα από τα κρισιμότερα πεδία δημόσιας πολιτικής. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους Υπουργοί, βουλευτές, επιχειρηματίες, ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι φορέων της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και πολίτες, ενώ το παρόν έδωσε και ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος του Atlas Network, Tom Palmer. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο οι τρεις πυλώνες μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά ώστε να ενισχυθούν η βιωσιμότητα και η συνταξιοδοτική επάρκεια.
Στον εναρκτήριο χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος του ΙΔΟΜ, κ. Τάσος Αβραντίνης, τόνισε τη σημασία μιας νηφάλιας και τεκμηριωμένης συζήτησης για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα του συστήματος. «Το συνταξιοδοτικό έχει σημαντικά προβλήματα, τόσο ως προς τη δομή και την αρχιτεκτονική του, καθώς παραμένει ένα βαρύτατα διανεμητικό σύστημα έξω από κάθε λογική της εποχής του, όσο και ως προς την οικονομική του βιωσιμότητα, η οποία είναι σε μεγάλο βαθμό επίπλαστη.» ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Αβραντίνης, τονίζοντας ότι «η άρνησή μας να αντικρίσουμε την πραγματικότητα της βαριάς ασθένειας του συστήματος θα οδηγήσει με μαθηματική βεβαιότητα σε μια ακόμη δημοσιονομική κρίση, όχι στο απώτατο μέλλον, αλλά ίσως στην επόμενη δεκαετία».
Ο Πρόεδρος της ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α., Δρ. Χρήστος Νούνης, ανέδειξε τον ρόλο της επαγγελματικής ασφάλισης και των συμπληρωματικών κεφαλαιοποιητικών πυλώνων στη βελτίωση της ατομικής συνταξιοδοτικής επάρκειας, καθώς και στην ενίσχυση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, της οικονομικής ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας. Ειδική μνεία έκανε για την εν εξελίξει κομβική ευρωπαϊκή στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, τονίζοντας τα κάτωθι:
«Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης τίθενται στον κεντρικό πυρήνα των ευρωπαϊκών πολιτικών υλοποίησης της Στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων που αποσκοπεί στην κινητοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων των ευρωπαϊκών νοικοκυριών ύψους 11 τρισ. ευρώ, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό παραμένουν αδρανείς ή κατευθύνονται εκτός Ευρώπης, όπως επίσης και στην αποτελεσματικότερη διοχέτευσή τους σε επενδύσεις εντός της Ε.Ε. σε στρατηγικούς τομείς όπως η καινοτομία, η ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, η άμυνα και η ενίσχυση της βιομηχανίας».
Η συγγραφέας του policy paper και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΔΟΜ, κα. Μιράντα Ξαφά, παρουσίασε αναλυτικά την πρόταση του ΙΔΟΜ ενώ εξήγησε γιατί χρειάζεται μια νέα μεταρρύθμιση ύστερα από μια σειρά μεταρρυθμίσεων που έγιναν στο συνταξιοδοτικό της Ελλάδας, κυρίως την περίοδο των μνημονίων και μετέπειτα, κάνοντας αναφορά και στην ευρωπαϊκή διάσταση του θέματος. «Παρά την βίαιη περικοπή των συντάξεων την περασμένη δεκαετία, η Ελλάδα παραμένει μεταξύ των τριών Ευρωπαϊκών χωρών με την υψηλότερη δημόσια δαπάνη για συντάξεις σε σχέση με το ΑΕΠ, με σχεδόν το ήμισυ της δαπάνης να καλύπτεται από τους φορολογούμενους. Ταυτόχρονα, οι γεννήσεις έχουν μειωθεί στο ήμισυ της προ κρίσης περιόδου. Με αυτά τα δεδομένα, το υπάρχον διανεμητικό σύστημα δύσκολα θα παραμείνει βιώσιμο, ακόμη και αν η ηλικία συνταξιοδότησης ευθυγραμμίζεται σταδιακά με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Όσο αυξάνεται ο λόγος συνταξιούχων προς ασφαλισμένους, η επίτευξη οικονομικής βιωσιμότητας μέσω σταδιακής μείωσης του ποσοστού αναπλήρωσης θα γίνεται σε βάρος της επάρκειας των συντάξεων.» σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η κα. Άννα Ευθυμίου, Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία απηύθυνε εναρκτήριο χαιρετισμό στην εκδήλωση, υπογραμμίζοντας τη σημασία ενός εφαρμόσιμου μεταρρυθμιστικού σχεδιασμού που απαντά στις δημογραφικές και οικονομικές πιέσεις, ανέφερε πως «Η συμβολή της επιστημονικής κοινότητας και των θεσμικών φορέων στον δημόσιο διάλογο για το ασφαλιστικό είναι πράγματι πολύτιμη, ιδίως όταν η συζήτηση βασίζεται σε τεκμηριωμένες προτάσεις και μακρόχρονο σχεδιασμό».
Ακολούθησε συζήτηση με συμμετοχή των: Γαβριήλ Αμίτση (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής), Πλάτωνα Τήνιου (Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ΤΕΚΑ), Χαράλαμπου Φύτρου (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.), Κέλλυς Χατζηδημητρίου (ΕΑΕΕ). Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν δύο fireside chats στα οποία συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων:
- Οι πολιτικές για την ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης στην Ελλάδα και την Ευρώπη, με ομιλητή τον Χρήστο Νούνη και συντονιστή τον δημοσιογράφο Βασίλη Αγγελόπουλο.
- Η οπτική της αγοράς και η βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, με ομιλητές τους Μιλτιάδη Νεκτάριο (Πανεπιστήμιο Πειραιώς) και Αλέξη Σουλτογιάννη (ALPHA TRUST) και συντονίστρια τη Σοφία Ροδοπούλου.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με ειδική βράβευση της νέας γενιάς και συγκεκριμένα της ελληνικής αποστολής στην Οικονομική Ολυμπιάδα 2025. Οι μαθητές και οι μαθήτριες τιμήθηκαν από την Υπουργό Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κα. Σοφία Ζαχαράκη, αναδεικνύοντας ότι η συζήτηση για τις συντάξεις περνά και μέσα από πολίτες οικονομικά ενημερωμένους, με δεξιότητες που τους επιτρέπουν να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις για το μέλλον τους. Την ίδια σύνδεση υπογράμμισε στην καταληκτική του παρέμβαση και ο Αντιπρόεδρος του ΙΔΟΜ, κ. Αλέξανδρος Σκούρας.
Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η δημοσιογράφος Σοφία Ροδοπούλου.
Η πρωτοβουλία Μεταρρύθμιση του Συνταξιοδοτικού Συστήματος 2.0 πραγματοποιήθηκε από το ΙΔΟΜ με την υποστήριξη του Atlas Network και της ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.
