Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των «27» συναντώνται σήμερα στην Πράγα για να συζητήσουν (ξανά) για την πρωτοφανή ενεργειακή κρίση που πλήττει, κυρίως, την Ευρώπη.
Στη σημερινή σύνοδο θα βρεθούν στο τραπέζι δύο προτάσεις. Από τη μία υπάρχει η γαλλική, για επιβολή πλαφόν στο φυσικό αέριο για ηλεκτροπαραγωγή, την οποία απορρίπτουν η Ελλάδα και άλλα κράτη-μέλη, επειδή δεν περιλαμβάνει τα 2/3 της αγοράς φυσικού αερίου, δηλαδή αυτή που καταναλώνεται από τη βιομηχανία και για τη θέρμανση των κατοικιών. Σύμφωνα με την Αθήνα, δημιουργεί μια οικονομική υποχρέωση χωρίς ξεκάθαρο οικονομικό όριο, όπως και αντικίνητρα για χαμηλές τιμές, ενώ αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση αερίου, αφού θα καταστήσει τον άνθρακα πιο ακριβό, κάτι που η Ευρώπη δεν επιθυμεί στην παρούσα συγκυρία.
Από την άλλη, είναι η πρόταση που προωθούν η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία και υποστηρίζεται από 16 κράτη-μέλη. Αυτή αφορά την επιβολή πλαφόν σε όλες τις συναλλαγές χονδρικής φυσικού αερίου σε μια τιμή που θα αναθεωρείται τακτικά, λαμβάνοντας υπόψη εξωτερικά κριτήρια αναφοράς, όπως για παράδειγμα τιμές πετρελαίου, άνθρακα ή και φυσικού αερίου σε hub της Ασίας και της Β. Αμερικής, επιτρέποντας διακυμάνσεις, για παράδειγμα συν-πλην 5%. Η κεντρική τιμή θα αντιπροσωπεύει ένα ανώτατο όριο στο TTF ή σε πολλαπλούς κόμβους αερίου και θα καλύπτει όλες τις συναλλαγές (και εξωχρηματιστηριακές).
Η Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν, όσον αφορά την τιμή του φυσικού αερίου, ανέφερε ότι η Επιτροπή είναι έτοιμη να συζητήσει ένα ανώτατο όριο στην τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό το ανώτατο όριο, είπε, θα ήταν ένα πρώτο βήμα στην πορεία προς μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, αυτή τη φορά, η πρόεδρος της Επιτροπής παραδέχτηκε ότι «πρέπει να εξετάσουμε τις τιμές του φυσικού αερίου πέρα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας». Τόνισε ότι ένα τέτοιο ανώτατο όριο στις τιμές του φυσικού αερίου πρέπει να σχεδιαστεί κατάλληλα ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια του εφοδιασμού. Υπογράμμισε, επίσης ότι θα είναι μια «προσωρινή λύση», για να καλύψει το γεγονός ότι το TTF - το βασικό σημείο αναφοράς τιμών στην ΕΕ, δεν είναι πλέον αντιπροσωπευτικό της αγοράς μας, που περιλαμβάνει σήμερα περισσότερο Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG). «Είναι μια προσωρινή λύση έως ότου αναπτυχθεί ένας νέος δείκτης τιμών της ΕΕ που θα διασφαλίζει την καλύτερη λειτουργία της αγοράς», ανέφερε. Πρόσθεσε, δε, ότι η Επιτροπή έχει ήδη ξεκινήσει τις εργασίες αυτό και ότι πρόκειται για μέτρα «μεγάλης εμβέλειας». «Οι εξαιρετικές στιγμές απαιτούν έκτακτα μέτρα έκτακτης ανάγκης», τόνισε η Πρόεδρος της Επιτροπής, καλώντας τα κράτη-μέλη να ενεργούν με ενότητα και αλληλεγγύη.
Σε επιστολή της προς τους 27 ηγέτες των κρατών μελών πριν από την άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Πράγας, η πρόεδρος της Κομισιόν τόνιζε ότι «μόνο μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση μπορεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος για τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις και να παρέχει ενεργειακή ασφάλεια για αυτόν και τον ερχόμενο χειμώνα» υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνεργασίας « με τα κράτη μέλη» για να αναπτυχθεί μια παρέμβαση για τον περιορισμό των τιμών στην αγορά φυσικού αερίου. Επιπροσθέτως, η κ. φον ντερ Λάιεν αναφέρει ότι «πρέπει να αναγνωρίσουμε τους κινδύνους που συνεπάγεται ένα ανώτατο όριο στις τιμές του φυσικού αερίου και να τεθεί σε εφαρμογή με τις απαραίτητες διασφαλίσεις».
Επισήμανε ταυτόχρονα ότι «το κύριο σημείο αναφοράς τιμής για όλο το φυσικό αέριο που διακινείται στην ΕΕ, το TTF, δεν είναι πλέον αντιπροσωπευτική του εισαγόμενου αερίου. Η Επιτροπή άρχισε να εργάζεται για έναν συμπληρωματικό δείκτη τιμών της ΕΕ για να αντικατοπτρίζει καλύτερα την ενεργειακή πραγματικότητα της Ευρώπης και να εξασφαλίζει καλύτερη λειτουργία της αγοράς που ευνοεί τις χαμηλότερες τιμές».
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, φαίνεται ένα άνοιγμα από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με άλλες πηγές να εστιάζουν στην ενότητα των 15 κρατών μελών μελών που συνυπέγραψαν την επιστολή (την οποία προώθησαν Ελλάδα, Ιταλία, Βέλγιο και Πολωνία) για ένα γενικό πλαφόν στο φυσικό αέριο υπογραμμίζοντας ότι θα ασκήσουν πίεση στην επερχόμενη άτυπη σύνοδο και θα ζητήσουν «ισχυρό πολιτικό μήνυμα» για την ανάγκη μείωσης των τιμών του φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη θεωρείται μια δικαίωση των προτάσεων του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη που πρώτος είχε καταθέσει δημοσίως την ιδέα μιας κοινής ευρωπαϊκής απάντησης στην ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και στην απόπειρα του Βλάντιμιρ Πούτιν να εργαλειοποιήσει την ενέργεια σε βάρος των Ευρωπαϊκών λαών.
