Νέα δεδομένα στην αντιμετώπιση του οικονομικού εγκλήματος δημιουργεί το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο που τίθεται σε εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2027. Τράπεζες, χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμόσουν τις διαδικασίες και τους ελέγχους τους, με στόχο την αποτελεσματικότερη πρόληψη του ξεπλύματος χρήματος και τον εντοπισμό ύποπτων συναλλαγών. Σημαντικό ρόλο στη νέα αυτή προσπάθεια αναμένεται να διαδραματίσουν η αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων και η τεχνητή νοημοσύνη.
Αναλυτικότερα η φετινή εκδήλωση εστίασε στην προετοιμασία των οργανισμών για το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι βασικές διατάξεις του ευρωπαϊκού Κανονισμού AMLR εφαρμόζονται από τις 10 Ιουλίου 2027, ενώ το 2028 η ευρωπαϊκή Αρχή AMLA αναμένεται να αναλάβει την άμεση εποπτεία επιλεγμένων χρηματοπιστωτικών οργανισμών υψηλού κινδύνου. Οι εθνικές εποπτικές αρχές διατηρούν κεντρικό ρόλο στο νέο πλαίσιο.
Οι αλλαγές που έρχονται, οι προκλήσεις για την αγορά και οι δυνατότητες της τεχνολογίας βρέθηκαν στο επίκεντρο του 3ου Financial Crime Symposium της Deloitte, που πραγματοποιήθηκε στο Ωδείο Αθηνών, με τη συμμετοχή εκπροσώπων εποπτικών αρχών, χρηματοπιστωτικών οργανισμών και επιχειρήσεων.
Ειδικότερα, σύμφωνα με όσα αναδείχθηκαν στο συνέδριο προκύπτουν τα ακόλουθα:
Προετοιμασία για το νέο πλαίσιο και αποτελεσματικοί έλεγχοι
Οι συζητήσεις ανέδειξαν την ανάγκη έγκαιρης και συντονισμένης προσαρμογής στη διακυβέρνηση, τις πολιτικές, τις διαδικασίες, τα συστήματα και το ανθρώπινο δυναμικό. Ως ουσιαστικό πρώτο βήμα επισημάνθηκε η συστηματική αξιολόγηση των αποκλίσεων από τις νέες απαιτήσεις και η κατάρτιση ενός σχεδίου προσαρμογής με σαφείς προτεραιότητες και ευελιξία για την ενσωμάτωση των εξελισσόμενων τεχνικών προτύπων και εποπτικών κατευθύνσεων.
Κεντρικό συμπέρασμα αποτέλεσε η ανάγκη οι οργανισμοί να τεκμηριώνουν ότι οι μηχανισμοί πρόληψης λειτουργούν αποτελεσματικά στην πράξη: εντοπίζουν ύποπτη δραστηριότητα και υποστηρίζουν έγκαιρες, αιτιολογημένες αποφάσεις. Η αξιολόγηση κινδύνου πρέπει να καθοδηγεί τόσο τις καθημερινές λειτουργίες όσο και τις στρατηγικές επιλογές, με ελέγχους ανάλογους της πραγματικής έκθεσης κάθε οργανισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν η ενεργός συμμετοχή της διοίκησης, οι σαφείς αρμοδιότητες, η επάρκεια πόρων και η ουσιαστική ενημέρωση του διοικητικού συμβουλίου.
Δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη στην πρόληψη
Η ποιότητα των δεδομένων αναδείχθηκε ως καθοριστικός παράγοντας για την αποτελεσματική πρόληψη. Αξιόπιστα και επικαιροποιημένα στοιχεία, με τεκμηριωμένη προέλευση, ενισχύουν τη δέουσα επιμέλεια ως προς τον πελάτη, την παρακολούθηση συναλλαγών και την εποπτική πληροφόρηση. Παράλληλα, η επανεξέταση του προφίλ κινδύνου όταν μεταβάλλονται τα χαρακτηριστικά ή η συναλλακτική συμπεριφορά των πελατών επιτρέπει την ταχύτερη αναγνώριση νέων κινδύνων. Οι στοχευμένοι έλεγχοι και ο ανασχεδιασμός των διαδικασιών μπορούν επίσης να περιορίσουν περιττές καθυστερήσεις, βελτιώνοντας την εμπειρία του πελάτη.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης να υποστηρίξει τη διερεύνηση υποθέσεων, την επεξεργασία εγγράφων και την παρακολούθηση συναλλαγών. Η μετάβαση από τις πιλοτικές εφαρμογές στην καθημερινή λειτουργία απαιτεί σαφή στόχο, καθορισμένη ευθύνη, μετρήσιμα κριτήρια επιτυχίας και αξιόπιστα δεδομένα. Η ανθρώπινη εποπτεία και η δυνατότητα εξήγησης και ιχνηλάτησης των αποφάσεων παραμένουν απαραίτητες, καθώς οι οργανισμοί διατηρούν την ευθύνη για την τεχνολογία που χρησιμοποιούν.
Κλαδικές προκλήσεις και συνεργασία
Οι επιμέρους κλαδικές συζητήσεις επιβεβαίωσαν την ανάγκη προσαρμογής των μέτρων πρόληψης στα χαρακτηριστικά κάθε επιχειρηματικού μοντέλου. Από τις πληρωμές και τη διαχείριση πιστώσεων έως την ασφάλιση, τα ακίνητα, τα τυχερά παίγνια και την αγορά έργων τέχνης και αρχαιοτήτων, η αποτελεσματική αντιμετώπιση των κινδύνων προϋποθέτει εξειδικευμένη γνώση και κατάλληλους ελέγχους.
Κοινός παρονομαστής ήταν η σημασία της συνεργασίας μεταξύ επιχειρησιακών μονάδων, επαγγελματιών κανονιστικής συμμόρφωσης, ομάδων τεχνολογίας και αρμόδιων αρχών. Η ανταλλαγή πληροφοριών, με τις προβλεπόμενες νομικές εγγυήσεις και την προστασία των προσωπικών δεδομένων, μπορεί να ενισχύσει τον εντοπισμό ύποπτης δραστηριότητας και τη συνολική αποτελεσματικότητα της πρόληψης. Συνολικά, η πρόληψη του οικονομικού εγκλήματος αναδείχθηκε ως στρατηγική ευθύνη που ενισχύει την ανθεκτικότητα των οργανισμών, την ακεραιότητα της αγοράς και την εμπιστοσύνη.
Ο Αλέξης Χατζηπαύλου, Partner, Risk, Regulatory & Forensic Leader, Deloitte Ελλάδος, σημείωσε: «Η προετοιμασία για το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο απαιτεί σαφείς προτεραιότητες, αξιόπιστα δεδομένα και ελέγχους που λειτουργούν αποτελεσματικά στην πράξη. Είναι μια ευκαιρία για τους οργανισμούς να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους και την εμπιστοσύνη πελατών και συνεργατών.
Παράλληλα, η διαρκής εξέλιξη του οικονομικού εγκλήματος απαιτεί συνεχή μάθηση, ανταλλαγή εμπειριών και στενότερη συνεργασία. Μέσα από το Financial Crime Symposium ενισχύουμε τον διάλογο μεταξύ αγοράς και εποπτικών αρχών, με στόχο την καλύτερη κατανόηση των κοινών προκλήσεων και την αναζήτηση πρακτικών λύσεων που μας επιτρέπουν να ανταποκρινόμαστε πιο αποτελεσματικά και να προετοιμαζόμαστε έγκαιρα για τις εξελίξεις».
