Νέα δεδομένα δημιουργούνται για την ελληνική αλιεία μετά την ψήφιση του νέου θεσμικού πλαισίου του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το οποίο προχωρά σε εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης, παρακολούθησης και ελέγχου της αλιευτικής δραστηριότητας.
Η παρέμβαση έρχεται 56 χρόνια μετά τη θέσπιση του Αλιευτικού Κώδικα του 1970 και επιχειρεί να προσαρμόσει το θεσμικό πλαίσιο στα σημερινά δεδομένα. Ψηφιακά συστήματα ελέγχου, ενιαία παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας, ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, λιγότερες διαδικασίες για τους επαγγελματίες, νέο σύστημα κυρώσεων και αλλαγές στην εκπροσώπηση των αλιέων συνθέτουν τον βασικό κορμό των νέων ρυθμίσεων.
«Η ελληνική αλιεία έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, όπως έχουν αλλάξει και οι τεχνολογικές δυνατότητες, οι απαιτήσεις για την ιχνηλασιμότητα και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να οργανώνεται ο έλεγχος», δήλωσε στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης υποστηρίζοντας πως «το θεσμικό πλαίσιο όφειλε να ακολουθήσει αυτή την πραγματικότητα. Έπειτα από 56 χρόνια κάνουμε μια συνολική παρέμβαση με επίκεντρο τον επαγγελματία αλιέα, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων».
Οι αλλαγές αφορούν έναν κλάδο με έντονη παρουσία στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές της χώρας. Στην Ελλάδα καταγράφονται 11.457 αλιευτικά σκάφη, με το 94% του στόλου να αποτελείται από σκάφη μήκους μικρότερου των 12 μέτρων, ενώ στον κλάδο απασχολούνται περισσότεροι από 15.000 εργαζόμενοι.
Κομβικό ρόλο στο νέο πλαίσιο αποκτά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας, το ΟΣΠΑ, το οποίο επεκτείνεται ώστε να συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον κρίσιμες πληροφορίες για την αλιευτική δραστηριότητα.
Σε αυτό εντάσσονται, μεταξύ άλλων, το Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο, οι άδειες αλίευσης, η εμπορία και η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, η αλιεία, η καταγραφή και παρακολούθηση των αλιευτικών σκαφών, το Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων και το Μητρώο Επιθεωρητών Αλιείας, καθώς και στοιχεία που αφορούν τις υδατοκαλλιέργειες και τη μεταποίηση.
Η φιλοσοφία του συστήματος είναι οι αρμόδιες αρχές να διαθέτουν πληρέστερη και ταχύτερη εικόνα σε όλο το μήκος της αλυσίδας, από τη δραστηριότητα και την κίνηση ενός αλιευτικού σκάφους μέχρι την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των αλιευμάτων.
«Με το αναβαθμισμένο ΟΣΠΑ συγκεντρώνουμε πληροφορίες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε διαφορετικά σημεία και δημιουργούμε τη δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των δεδομένων. Ο έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένος και οι υπηρεσίες μπορούν να έχουν πολύ πιο καθαρή εικόνα για το πού απαιτείται παρέμβαση», σημειώνει ο κ. Πρωτοψάλτης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Το σύστημα θα μπορεί παράλληλα να διασυνδέεται ψηφιακά με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα υπόλοιπα κράτη μέλη και τις αρμόδιες περιφερειακές οργανώσεις, ενισχύοντας την ανταλλαγή δεδομένων και τον συντονισμό των ελέγχων.
Η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων συνδέεται άμεσα και με την αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει δυνατότητες άμεσης παρέμβασης των ελεγκτικών αρχών, μεταξύ των οποίων η παύση αλιευτικής δραστηριότητας, η κατεύθυνση σκάφους σε λιμένα για έλεγχο, η αναστολή αλιευτικής άδειας και η δέσμευση παράνομων αλιευτικών εργαλείων.
Όπως αναφέρει ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, «ο αποτελεσματικότερος έλεγχος δεν στρέφεται απέναντι στον συνεπή επαγγελματία. Αντίθετα, τον προστατεύει. Όταν μπορείς να εντοπίζεις πιο γρήγορα και πιο στοχευμένα την πραγματική παραβατικότητα, περιορίζεις τον αθέμιτο ανταγωνισμό και δημιουργείς καθαρότερους κανόνες για όλους όσοι λειτουργούν νόμιμα».
Τι αλλάζει στην καθημερινότητα του επαγγελματία
Η δεύτερη μεγάλη κατεύθυνση αφορά τη μείωση των διοικητικών διαδικασιών που καλούνται να ακολουθούν οι επαγγελματίες αλιείς.
Με το νέο πλαίσιο καταργούνται 17 ξεχωριστές διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ οι 19 υφιστάμενες ψηφιακές διαδικασίες συγκεντρώνονται σε 2 ενιαίες διαδικασίες.
«Η ψηφιοποίηση έχει νόημα όταν κάνει την καθημερινότητα του πολίτη ευκολότερη. Για έναν επαγγελματία ψαρά αυτό σημαίνει λιγότερες διαφορετικές διαδικασίες, λιγότερη γραφειοκρατία και περισσότερο χρόνο για την πραγματική του δουλειά. Δεν θέλουμε απλώς να μεταφέρουμε μια πολύπλοκη διαδικασία στην οθόνη. Θέλουμε να την απλοποιήσουμε», επισήμανε ο κ. Πρωτοψάλτης.
Αλλαγή φιλοσοφίας εισάγεται και στο καθεστώς των αλιευτικών κυρώσεων.
Οι παραβάσεις διακρίνονται πλέον σε ήσσονος σημασίας, κοινές και σοβαρές, ώστε η κύρωση να συνδέεται περισσότερο με τη φύση και τη βαρύτητα της κάθε περίπτωσης.
Στο μέχρι σήμερα πλαίσιο ακόμη και μία μικρή διοικητική παράβαση μπορούσε να οδηγήσει σε αφαίρεση του δικαιώματος αλιείας για τουλάχιστον δέκα ημέρες. Με το νέο σύστημα επιδιώκεται μεγαλύτερη αναλογικότητα, την ίδια στιγμή που προβλέπονται ισχυρότερα εργαλεία για τις σοβαρές παραβάσεις και την παράνομη αλιευτική δραστηριότητα. Δημιουργείται επίσης Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων, ενταγμένο στο νέο ψηφιακό σύστημα ελέγχου.
«Δεν είναι όλες οι παραβάσεις ίδιες και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ίδιες. Χρειαζόμαστε ένα σύστημα που να είναι αυστηρό απέναντι στη σοβαρή παρανομία και ταυτόχρονα αναλογικό και δίκαιο στην αντιμετώπιση των μικρότερων παραβάσεων. Αυτό δημιουργεί και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους κανόνες», υπογράμμισε.
Νέος τρόπος εκπροσώπησης των επαγγελματιών αλιέων
Αλλαγές επέρχονται και στην οργάνωση των συλλογικών φορέων του κλάδου.
Προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας συλλόγων ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων σε επίπεδο δήμου, Ομοσπονδιών σε περιφερειακό επίπεδο και Συνομοσπονδιών σε πανελλαδικό επίπεδο.
Στόχος είναι να διαμορφωθεί σαφέστερη δομή εκπροσώπησης, ώστε η φωνή των επαγγελματιών αλιέων να εκφράζεται οργανωμένα σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
«Ένας κλάδος με τόσο ισχυρή τοπική διάσταση χρειάζεται και ουσιαστική θεσμική εκπροσώπηση. Είναι σημαντικό οι επαγγελματίες να μπορούν να συμμετέχουν οργανωμένα στον διάλογο για τα ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη δραστηριότητά τους», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΑΤ.
Ξεχωριστή πρόβλεψη αφορά τη βιντζότρατα, η χρήση της οποίας απαγορεύεται. Η αναφορά του συγκεκριμένου εργαλείου αφαιρείται από τις επαγγελματικές άδειες και από τα ενεργά εργαλεία του Εθνικού Αλιευτικού Μητρώου.
Τα σκάφη που το διέθεταν μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους χρησιμοποιώντας τα υπόλοιπα αλιευτικά εργαλεία που περιλαμβάνονται στην άδειά τους.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει παρεμβάσεις στις υδατοκαλλιέργειες, με αλλαγές στη σύνθεση του Εθνικού Συμβουλίου Υδατοκαλλιεργειών, στις μισθώσεις και μετατοπίσεις μονάδων και στη λειτουργία των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.
Ψηφιακά εργαλεία και σε άλλους τομείς της αγροτικής παραγωγής
Οι διατάξεις για την αλιεία αποτελούν σημαντικό μέρος του νέου νόμου, χωρίς όμως να είναι οι μοναδικές αλλαγές στον πρωτογενή τομέα.
Προβλέπεται η δημιουργία ψηφιακής κάρτας αγρότη και η διασύνδεση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων με το myAGRO/ΟΣΔΕ, ώστε στοιχεία δραστηριοτήτων και εκμεταλλεύσεων να συγκεντρώνονται σε ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Για το μέλι θεσπίζεται η πλατφόρμα e-honey, με στόχο την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα στην παραγωγή, την εμπορία και τη διακίνηση ελληνικού και εισαγόμενου μελιού.
Παράλληλα, προβλέπονται αυστηρότερες διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για παραβιάσεις των μέτρων αντιμετώπισης μεταδοτικών νοσημάτων των ζώων, καθώς και ενίσχυση του προσωπικού που μπορεί να συμμετέχει στους σχετικούς ελέγχους στις περιοχές όπου εκδηλώνονται επιζωοτίες.
Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για τη μεταφορά πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και νέο πλαίσιο λειτουργίας και ελέγχου των Σχολών Επαγγελμάτων Κρέατος.
«Αυτό που συνδέει αυτές τις παρεμβάσεις είναι μια διαφορετική αντίληψη για τη λειτουργία της διοίκησης. Περισσότερη αξιοποίηση των δεδομένων, ιχνηλασιμότητα, λιγότερες κατακερματισμένες διαδικασίες και πιο αποτελεσματικοί έλεγχοι. Στην αλιεία η αλλαγή είναι ακόμη πιο εμφανής, γιατί έπειτα από 56 χρόνια περνάμε σε ένα πλαίσιο που επιχειρεί να απαντήσει στις πραγματικές ανάγκες ενός σύγχρονου κλάδου», δηλώνει ο κ. Πρωτοψάλτης.
«Το επόμενο βήμα είναι οι αλλαγές αυτές να περάσουν στην πράξη. Τα ψηφιακά εργαλεία δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Είναι ο τρόπος για να έχουμε απλούστερες υπηρεσίες για τον επαγγελματία, καλύτερη πληροφόρηση για τη διοίκηση και αποτελεσματικότερους ελέγχους. Εκεί θα κριθεί τελικά η επιτυχία της μεταρρύθμισης», κατέληξε ο Γ. Γ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
