Η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας που άρχισε από το 2014, μετά την περίοδο της προσαρμογής 2010-2013, δεν επηρεάστηκε σημαντικά το 2015 από τις εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες που διαμορφώθηκαν από το πολιτικό σύστημα, όπως προκύπτει από το μηνιαίο δελτίο του μηνός Φεβρουαρίου 2016 της ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων Α.Ε. (www.stochasis.com), με τίτλο «Μακροοικονομικές Στοχεύσεις - Κλαδικές Προβλέψεις».
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Stochasis κ. Βασίλη Ρεγκούζα η οριακή πτώση (-0,2%) του ΑΕΠ του 2015, οφείλεται κυρίως στην πτώση των καθαρών εσόδων από τις διεθνείς μεταφορές (ναυτιλία) κατά -34% (-56.9% στο 2ο 6μηνο 2015). Είναι αξιοσημείωτο ότι το 2015 σημειώθηκε αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,3% και των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου κατά 0,7%. Συνολικά, η εγχώρια ζήτηση ήταν αυξημένη κατά 0,3%, ενώ η θετική επίπτωση στο ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ από τη μεγάλη πτώση των εισαγωγών (-2,23 ποσοστιαίες μονάδες) αντισταθμίστηκε σε μεγάλο βαθμό από την επίσης πολύ μεγάλη αρνητική επίπτωση στο ΑΕΠ από την πτώση των αποθεμάτων (-1,67 ποσοστιαίες μονάδες).
Οι ανωτέρω θετικές εξελίξεις σημειώθηκαν παρά την αρνητική επίπτωση στο οικονομικό κλίμα στη χώρα και στο επενδυτικό κλίμα για τη χώρα, από τις δυσμενείς εκτιμήσεις των Θεσμών για πτώση του ΑΕΠ (2015: -2,3%, 2016: -1,4%). Μάλιστα, με βάση αυτές τις εκτιμήσεις για την οικονομία πραγματοποιήθηκε και η ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών το Νοέμβριο του 2015 με μεγάλες απώλειες κεφαλαίων για τους ιδιώτες μετόχους των τραπεζών και για το δημόσιο χρέος.
Σημειώνεται ότι, η μεγάλη πτώση των καθαρών εσόδων από τις διεθνείς μεταφορές στο 2ο 6μηνο 2015, η οποία συντέλεσε στην πτώση του ΑΕΠ, ήταν καθαρά αποτέλεσμα των capital controls. Εκτιμάται δε ότι τα έσοδα αυτά, μαζί με τις καταθέσεις και τα επιχειρηματικά – επενδυτικά κεφάλαια, θα επιστρέψουν σταδιακά στη χώρα και θα έχουν θετική επίπτωση στην αύξηση του ΑΕΠ μόνο με την αναγκαία αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία, η οποία έδειξε την ανθεκτικότητά της το 2015, και της ομαλότητας στο τραπεζικό σύστημα της χώρας, το οποίο είναι ήδη υποδειγματικά ανακεφαλαιωμένο. Η δε εμπιστοσύνη θα αποκατασταθεί αν, όπως αναμένεται, εκπληρωθούν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
1. Ολοκληρωθεί έγκαιρα η 1η αξιολόγηση του 3ου Μνημονίου, δεδομένου ότι έχει επιτευχθεί η καλύτερη του αναμενομένου εκτέλεση του Προϋπολογισμού του 2015, η ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας (με τα μέτρα του 2ου 6μήνου του 2015 και με κατάλληλη προσαρμογή του νομοσχεδίου που είναι ήδη υπό συζήτηση), και η θεσμοθέτηση του αναγκαίου θεσμικού πλαισίου για την αποτελεσματική διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών.
2. Αντιστραφούν άμεσα οι όποιες αντι-επενδυτικές και αντι-επιχειρηματικές πρακτικές (όπως, π.χ., η αναίτια υπέρμετρη φορολόγηση, ή ανακοινώσεις φορολόγησης των εισοδημάτων από επιχειρηματική δραστηριότητα, τα εμπόδια που επίσης αναίτια εγείρονται στην υλοποίηση ή στην εκκίνηση μεγάλων επενδύσεων, κ.ά.) που ακόμη χαρακτηρίζουν την εφαρμοζόμενη οικονομική πολιτική και επιβαρύνουν δυσανάλογα το επενδυτικό κλίμα.
Σύμφωνα με τον επιστημονικό υπεύθυνο της έκδοσης κ. Δημήτρη Μαρούλη, εκτιμώντας μια μικρότερη πτώση των καθαρών εσόδων από τις διεθνείς μεταφορές το 2016, κατά -22% (από τα ήδη πολύ χαμηλά επίπεδά τους το 2015), και λαμβάνοντας υπόψη την ανάκαμψη των επενδύσεων και της βιομηχανικής παραγωγής στο 4ο 3μηνο του 2015 καθώς και του δείκτη όγκου των λιανικών πωλήσεων και των εξαγωγών αγαθών χωρίς καύσιμα το Δεκέμβριο 2015, εκτιμάται αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,4% το 2016 και κατά 2,7% το 2017. Ειδικότερα, οι παραπάνω εκτιμήσεις για αύξηση του ΑΕΠ στηρίζονται:
α. Στις θετικές προοπτικές που δημιουργεί η καλύτερη του αναμενομένου πορεία της οικονομίας το 2015, όπου συνεχίστηκε η αυξητική πορεία των εξαγωγών αγαθών (για 6ο συνεχόμενο έτος) και του τουρισμού (για 3ο συνεχόμενο έτος), υπό τις εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες του 2015 και με ταυτόχρονη μεγάλη πτώση των εισαγωγών αγαθών.
β. Στην αναμενόμενη επιτάχυνση της θετικής πορείας των επενδύσεων το 2016 (2015: +0,7%, 4ο 3μηνο 2015: +4,9%), με εντατικοποίηση της υλοποίησης μεγάλων επενδυτικών έργων (συγχρηματοδοτούμενων από το ΕΣΠΑ) και των ιδιωτικοποιήσεων και στην επίσης αναμενόμενη σταθεροποίηση και ανάκαμψη και των επιχειρηματικών επενδύσεων και των επενδύσεων σε κατοικίες (από τα υπέρμετρα χαμηλά επίπεδά τους το 2015).
γ. Στη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά στη θεσμοθέτηση των προαπαιτούμενων και για την ολοκλήρωση της 1ης αξιολόγησης από τους Θεσμούς και για τις επόμενες δόσεις του 3ου Πακέτου Χρηματοδοτικής Ενίσχυσης (3ου ΠΧΕ). Σημειώνεται ότι, τα πιο επώδυνα μέτρα για το Ασφαλιστικό έχουν ήδη ληφθεί με το ν. 4336/2015, ενώ η ανάγκη για επιπλέον εξοικονομήσεις πόρων, αν και υπαρκτή, έχει μειωθεί λόγω της μείωσης των ελλειμμάτων των ασφαλιστικών ταμείων στο 2ο 6μηνο του 2015.
δ. Στις θετικές επιπτώσεις που συνεπάγονται για τη χώρα η πολύ χαμηλή τιμή του πετρελαίου και οι εκτιμήσεις για διατήρηση του ευρώ σε σχετικά υποτιμημένα επίπεδα, που ενισχύουν περαιτέρω τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων, ενώ διατηρούν τη δαπάνη για εισαγωγές πετρελαίου σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Επίσης, πρέπει να ληφθούν υπόψη, όπως σημειώνει ο συντονιστής της έκδοσης κ. Βασίλης Σιέμος, ότι οι αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας οφείλονται και στη θετική εξέλιξη ορισμένων βασικών μακροοικονομικών μεγεθών (απασχόληση, επενδύσεις σε λοιπές κατασκευές και σε μηχανολογικό και μεταφορικό εξοπλισμό) ακόμη και μέσα στην κρίση του 2ου 6μήνου 2015. Η θετική πορεία αυτών των τομέων, σε συνδυασμό με τη μεγάλη πτώση των πληρωμών για εισαγωγές πετρελαίου, συνέβαλαν στην αντιστάθμιση των αρνητικών εξελίξεων σε άλλους τομείς (όπως η μεγάλη πτώση των εισπράξεων από τη ναυτιλία και η νέα μεγάλη πτώση των επενδύσεων σε κατοικίες, λόγω του κλεισίματος των τραπεζών και των capital controls) και στη μικρή τελικά πτώση του ΑΕΠ κατά 0,2% το 2015.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα ανωτέρω καταγράφουν την αποτροπή των δυσμενών προβλέψεων για την πορεία της οικονομίας το 2015 και σηματοδοτούν την προοπτική για άνοδο της οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα το 2016. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως εκτιμήσεις για επάνοδο της χώρας στην ευημερία, καθώς ακόμη και με άνοδο του ΑΕΠ κατά 1,4% το 2016, όπως προβλέπεται από τη Stochasis, το ΑΕΠ δεν θα πάψει να είναι κατά 25% χαμηλότερο από το 2008 και η ανεργία δεν θα πάψει να υπερβαίνει τα 1,1 εκατ. άτομα. Επίσης, οι συντάξεις και οι μισθοί θα συνεχίσουν να κυμαίνονται στα σημερινά χαμηλά επίπεδα και οι επιχειρήσεις που παράγουν, ή ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, μόνο για την εγχώρια αγορά θα εξακολουθούν να λειτουργούν σε μια οικονομία στην οποία η εγχώρια δαπάνη σε τρέχουσες τιμές διαμορφώνεται κατά €91 δισ. χαμηλότερα από το 2008. Αυτό που υποστηρίζεται επομένως είναι ότι, η ελληνική οικονομία έχει τη δυνατότητα να ανακάμψει και μάλιστα με ικανοποιητικούς ρυθμούς και να ανακτήσει σταδιακά το χαμένο έδαφος με διεθνώς και εγχωρίως ανταγωνιστική παραγωγή και όχι με συνεχές «φούσκωμα» της εγχώριας δαπάνης με δανεισμό από το εξωτερικό.
Πλέον, όπως αναφέρουν οι μελετητές της Stochasis, το πολιτικό σύστημα της χώρας έχει τώρα την υποχρέωση να στηρίξει τη σημαντική προοπτική που υπάρχει για μια ακόμη φορά σήμερα για οριστική έξοδο της χώρας από την κρίση. Αυτό μπορεί να γίνει με επικέντρωση της πολιτικής στο βασικό στόχο που είναι η ανάπτυξη της χώρας που μπορεί να υλοποιηθεί μόνο με την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην οικονομική πολιτική της χώρας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την προσέλκυση επενδύσεων.
