Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς παρακολουθεί με αγωνία την ευρισκόμενη εν εξελίξει πολεμική σύρραξη μεταξύ Ισραήλ–Ιράν, με την ισχυρή στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ.
Μια πρώτη εκτίμηση, εκτός από τη διατάραξη της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας, σύμφωνα με προηγούμενες πολεμικές επιχειρήσεις, δείχνει πληθώρα σοβαρών και πολυεπίπεδων οικονομικών επιπτώσεων, τόσο περιφερειακά, όσο και παγκοσμίως.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να δημιουργήσει, στην παγκόσμια οικονομία, κλυδωνισμούς, μειώνοντας το παγκόσμιο ΑΕΠ από - 0,2% έως και -1%, αυξάνοντας τον πληθωρισμό +1% και επιβραδύνοντας τις επενδύσεις προς αποφυγή ρίσκου. Το βασικό ζητούμενο για το μέγεθος των επιπτώσεων είναι, για άλλη μια φορά, η διάρκεια και η διασπορά της πολεμικής σύρραξης.
Οι θαλάσσιες μεταφορές, η ενέργεια, αλλά και το κόστος του παγκόσμιου εμπορίου είναι οι τρεις βασικές «παράμετροι» που θα προσδιορίσουν, σε διεθνές επίπεδο την εικόνα των αγορών, σε μία χρονική συγκυρία εξαιρετικά ταραγμένη διεθνώς και με την Ευρωπαϊκή οικονομία να προσπαθεί να σταθεροποιηθεί εν μέσω ενός διεθνούς οικονομικού πολέμου λόγω δασμών, αλλά και εν μέσω μίας ακόμη «περιφερειακής σύρραξης», μετά την Ουκρανία, στο πέταλο της Ανατολικής Μεσογείου και εγγύς Ανατολής. Οι πρώτες βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις θα εμφανιστούν με την εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, δεδομένου ότι το Ιράν παράγει 4 εκατ. βαρέλια. Επίσης, ο κίνδυνος διέλευσης των Στενών του Ορμούζ, που διακινεί το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου μπορεί να ωθήσει το Brent σε άνω των 100 $/βαρέλι, να αυξήσει τις τιμές LNG και φυσικού αερίου, επαναφέροντας πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι έμμεσες και άμεσες, με τις σημαντικότερες να εστιάζονται σε πέντε βασικούς τομείς: τη ναυτιλία, το εμπόριο, το ενεργειακό κόστος, τον τουρισμό και τη γεωπολιτική σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου. Προέχει ασφαλώς όλων η ασφάλεια των Ελλήνων ναυτικών και των πληρωμάτων των ελληνόκτητων πλοίων, που βρίσκονται στην εμπόλεμη περιοχή με τη διασφάλιση της προστασίας της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Η χώρα μας ενδέχεται επίσης να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας», ιδίως από επισκέπτες τρίτων χωρών, όπως οι ΗΠΑ και η Ασία, με πιθανές ακυρώσεις πακέτων κρουαζιέρων σε Ελλάδα–Τουρκία–Ισραήλ–Αίγυπτο και, μάλιστα, να επιβαρύνουν, ενόψει των διακοπών του Πάσχα, τη τουριστική εικόνα μας.
Στην εμπορική ναυτιλία, πιθανές επιθέσεις ή εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα θα οδηγήσουν σε αύξηση ναύλων και ασφαλίστρων κατά κινδύνων πολέμου, ανακατεύθυνση πλοίων μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, καθυστερήσεις και μειωμένη αξιοπιστία των logistics, με αποτέλεσμα υψηλότερο λειτουργικό κόστος και πιέσεις στις ναυλώσεις για τις ελληνόκτητες εταιρείες. Η διαταραχή του εμπορίου και των εισαγωγών, ιδίως μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, είναι προφανές ότι θα επηρεάσει εκ νέου την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση και το λιανικό εμπόριο, καθώς οι εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών επηρεάζονται άμεσα, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα, ενώ δημιουργούν ανασφάλεια στις εξαγωγές προς χώρες της Μέσης Ανατολής και Αφρικής.
Τις πιθανές επιπτώσεις από τη νέα σύρραξη και τη διαταραχή των εμπορευματικών ροών θα βιώσουν και πάλι τα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα το λιμάνι του Πειραιά το οποίο, ως γνωστόν, έχει απωλέσει μεγάλο μέρος της εμπορευματικής κίνησής του από την κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η νέα σύρραξη εξανεμίζει τις ελπίδες των Μεσογειακών λιμένων για μια ειρηνική περίοδο ανάκαμψης, καθώς μεγάλες εταιρίες διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων, διαβλέποντας την κατάσταση, θα «ανακρούσουν πρύμναν» σε σχεδιασμούς διέλευσης από το Σουέζ. Παράλληλα, η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ως απότοκο της αντίδρασης των αγορών θα επιβαρύνει άμεσα τις οδικές, ακτοπλοϊκές και αεροπορικές μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις, ιδίως σε τρόφιμα και ενέργεια.
Σε διεθνές επίπεδο, οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι σύνηθες να αντιδρούν με πτώση μετοχών και μεταβλητότητα ομολόγων, κυρίως, σε κλάδους υψηλής ενεργειακής εξάρτησης, ενώ παρατηρείται άνοδος του χρυσού και του δολαρίου ως ασφαλή καταφύγια και υποχώρηση νομισμάτων αναδυόμενων αγορών. Επίσης, αναμένονται τάσεις μείωσης επενδύσεων, κάμψης τουρισμού και εξαγωγών, περιορισμού ροών πετρελαίου, ακόμη και αντίστροφης μετανάστευσης, καθώς αυξάνεται η στρατιωτική επιτήρηση. Τέλος, σε γεωπολιτικό επίπεδο, η Ελλάδα εν μέσω καταιγιστικών εξελίξεων καλείται να διατηρήσει ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και αραβικών χωρών, ενώ ενισχύεται ο ρόλος της ως ενεργειακού κόμβου LNG και γεωπολιτικού συμμάχου, με πιθανή αύξηση της ναυτικής επιτήρησης στη Κρήτη και Κύπρο
Ο πρόεδρος του Ε.Β.Ε.Π., Βασίλης Κορκίδης, επισημαίνει: «Η επιθυμία όλων είναι αυτός ο πόλεμος να τελειώσει γρήγορα και χωρίς άλλες απώλειες άμαχου πληθυσμού. Βεβαίως, την πορεία, την ένταση και τη διάρκεια δεν τη γνωρίζουμε. Όμως, η παρουσία και εμπλοκή των ΗΠΑ μας οδηγεί περισσότερο στο σενάριο μιας εμπόλεμης περιόδου λίγων ημερών, ή εβδομάδων, και την αποφυγή γενικευμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, παροδικές επιπτώσεις και οικονομικές απώλειες εκτιμάται πως θα υπάρξουν από την γεωπολιτική αστάθεια και αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί.
Η Ελλάδα, προς το παρόν, επηρεάζεται περισσότερο έμμεσα, και όχι άμεσα, από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Στο απευχθέο σενάριο διάρκειας του πολέμου, όμως, οι συνθήκες θα αλλάξουν. Ο τουρισμός μας θα επηρεαστεί, αφού πρόκειται για ευαίσθητο τομέα στην αντίληψη ασφάλειας. Η ενέργεια θα είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός αποδέκτης, λόγω της εξάρτησης από εισαγωγές. Η ναυτιλία θα δει αύξηση κόστους, από ανακατευθύνσεις και καθυστερήσεις που θα μετακυλίσει στα ναύλα, ενώ το εμπόριο και η εφοδιαστική αλυσίδα θα διαταραχθούν από τις συνθήκες ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές εμπορευμάτων μέσω Σουέζ. Ευελπιστούμε πως οι επιπτώσεις θα είναι βραχυπρόθεσμες και ευχόμαστε τις επόμενες μέρες να επικρατήσει η ειρήνη.»
Μπρατάκος για κρίση στη Μέση Ανατολή: Η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει το ρόλο της στην περιοχή
Ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ κ. Γιάννης Μπρατάκος, με αφορμή τις εξελίξεις στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, δήλωσε:
«Οι εξελίξεις στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή εντείνουν την αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον. Είναι πολύ νωρίς για οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη ως προς τις οικονομικές επιπτώσεις, καθώς το εύρος τους θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την κλιμάκωση των συγκρούσεων.
Είναι όμως σαφές ότι επιταχύνεται η διαμόρφωση μιας νέας διεθνούς γεωπολιτικής και οικονομικής κατάστασης. Οι ενεργειακές ροές, οι επενδυτικές κατευθύνσεις και οι εμπορικές συμμαχίες αναδιατάσσονται. Σε αυτό το περιβάλλον, οι αποφάσεις για επενδύσεις και επιχειρηματική επέκταση λαμβάνονται πλέον με αυξημένα γεωπολιτικά κριτήρια.
Το κρίσιμο ζήτημα για τη χώρα μας είναι να αποτελέσει ενεργό μέρος αυτής της νέας διεθνούς πραγματικότητας. Η Ελλάδα διαθέτει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα – γεωστρατηγική θέση, ενεργειακές υποδομές, σταθερότητα, ανθρώπινο κεφάλαιο – ώστε να ενισχύσει τον ρόλο της ως κόμβος στην ευρύτερη περιοχή.
Αυτό προϋποθέτει συνέπεια στη μεταρρυθμιστική πορεία, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και σταθερό επενδυτικό περιβάλλον. Η ανθεκτικότητα και η στρατηγική διορατικότητα θα καθορίσουν τη θέση και το μέλλον της χώρας μας».
