Η διαφορά στις αποδόσεις των ιταλικών και γερμανικών ομολόγων θεωρείται ως μέτρο πίεσης στις ευρωπαϊκές αγορές και παρακολουθείται στενά από τους επενδυτές. Το spread διευρύνθηκε τη Δευτέρα σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί από τον Μάιο του 2020, υποδεικνύοντας - μεταξύ άλλων - ότι οι αγορές ανησυχούν όλο και περισσότερο για την ικανότητα της Ιταλίας να αποπληρώσει το χρέος της.
Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου της Ιταλίας αυξήθηκε στο 4%, επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί από το 2014.
Η εικόνα είναι παρόμοια και σε άλλα κράτη στην Ευρώπη με υψηλό χρέος. Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου της Ελλάδας έφτασε στο 4,43% τη Δευτέρα, ενώ η απόδοση του 10ετούς ομολόγου της Πορτογαλίας και της Ισπανίας αυξήθηκε στο 2,9%.
«Οι αποδόσεις παντού αυξάνονται λόγω ανησυχιών για τον πληθωρισμό και μια αυξανόμενη προσδοκία ότι οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αυξήσουν επιθετικά τα επιτόκια ως απάντηση», δήλωσε στο CNBC ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου στην Capital Economics.
«Η μεγαλύτερη ανησυχία στην ευρωζώνη είναι ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει αποτύχει μέχρι στιγμής να διευκρινίσει τις λεπτομέρειες για το πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα πρόγραμμα περιορισμού των περιθωρίων ομολόγων περιφερειακών. Αυτό προκαλεί ανησυχία στην αγορά ομολόγων, η οποία έχει ωθήσει τα περιφερειακά spreads».
Η ΕΚΤ επιβεβαίωσε την περασμένη εβδομάδα την πρόθεσή της να αυξήσει τα επιτόκια τον Ιούλιο και οι αναθεωρημένες οικονομικές προβλέψεις της έδειξαν επίσης ότι πρόκειται να ξεκινήσει μια πιο αυστηρή πορεία νομισματικής πολιτικής.
Ωστόσο, αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας απέτυχαν να δώσουν λεπτομέρειες σχετικά με πιθανά μέτρα για τη στήριξη των υπερχρεωμένων εθνών, γεγονός που προκαλεί νευρικότητα σε ορισμένους επενδυτές.
Αυτή η έλλειψη υποστήριξης θα μπορούσε να είναι πιο προβληματική για την Ιταλία, από άλλα κράτη της Νότιας Ευρώπης.
«Η Ελλάδα και η Πορτογαλία θα πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν πιο κανονικές αποδόσεις. Η τάση ανάπτυξης είναι υψηλή, η δημοσιονομική κατάσταση [είναι] άνετη. Για την Ελλάδα, το μεγαλύτερο μέρος του χρέους κατέχεται από επίσημους πιστωτές που έχουν παραχωρήσει στην Ελλάδα πολύ ευνοϊκούς όρους. Οι αγορές μπορεί να ανησυχούν για αυτές, αλλά τα θεμελιώδη στοιχεία δεν δικαιολογούν τέτοιες ανησυχίες», δήλωσε στο CNBC ο Holger Schmieding, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg.
«Το πραγματικό ερώτημα παραμένει η Ιταλία. Παρά ορισμένες μεταρρυθμίσεις υπό τον [πρωθυπουργό Μάριο] Ντράγκι, η ιταλική τάση ανάπτυξης παραμένει ασθενής. Για την Ιταλία, οι αποδόσεις πολύ πάνω από το 4% θα μπορούσαν τελικά να εξελιχθούν σε πρόβλημα».
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε τον Μάιο ότι αναμένει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Ιταλίας θα επιβραδυνθεί φέτος και το επόμενο έτος. Η ετήσια ανάπτυξη παρατηρείται γύρω στο 2,5% φέτος και 1,75% το 2023.
Το Ταμείο προειδοποίησε επίσης ότι «μια πιο απότομη αυστηροποίηση των χρηματοοικονομικών συνθηκών θα μπορούσε να μειώσει περαιτέρω την ανάπτυξη, να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης και να επιβραδύνει τον ρυθμό μείωσης του δημόσιου χρέους και να αναγκάσει τις τράπεζες να περιορίσουν τον δανεισμό».
Επιστροφή της λιτότητας;
Το αυξανόμενο κόστος δανεισμού στη Νότια Ευρώπη δεν είναι κάτι νέο.
Στο αποκορύφωμα της κρίσης δημόσιου χρέους, που ξεκίνησε το 2011, οι αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν και ορισμένες χώρες αναγκάστηκαν να επιβάλουν επώδυνα μέτρα λιτότητας αφού ζήτησαν προγράμματα διάσωσης.
Ωστόσο, παρά την πρόσφατη άνοδο των αποδόσεων και τις προσδοκίες για υψηλό πληθωρισμό τους επόμενους μήνες, οι οικονομολόγοι δεν πιστεύουν ότι πρόκειται να γίνουμε μάρτυρες επιστροφής στη λιτότητα στην περιοχή.
«Η λιτότητα ως πολιτική απάντηση παραμένει απίθανη. Η Ιταλία και άλλοι λαμβάνουν ούτως ή άλλως σημαντικά κεφάλαια από το πρόγραμμα της ΕΕ 750 δισεκατομμυρίων Next Generation EU. Οι δημόσιες επενδύσεις είναι πιθανό να αυξηθούν», είπε επίσης ο Schmieding.
Το πρόγραμμα της ΕΕ Next Generation, το οποίο βλέπει τα έθνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δανείζονται από κοινού χρήματα από τις αγορές, εισήχθη στον απόηχο της πανδημίας.
«Προς το παρόν, οι οικονομικές προοπτικές είναι εξαιρετικά αβέβαιες και οι αγορές είναι μπερδεμένες από αυτόν τον υψηλό πληθωρισμό», δήλωσε ο Francesco di Maria, αναλυτής σταθερού εισοδήματος της UniCredit.
«Ωστόσο, σε αντίθεση με το 2011-2012, όταν σημειώθηκε η κρίση του δημόσιου χρέους, η υποδομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει βελτιωθεί», είπε, προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ είναι επίσης πιθανό να παρέμβει εάν οι αποδόσεις των ομολόγων αυξηθούν σημαντικά.
