Το 2021 ξεκίνησε με υψηλή αβεβαιότητα λόγω του 2ου lockdown και έκλεισε με εντεινόμενη ανησυχία λόγω της ενεργειακής κρίσης. Τις τελευταίες μέρες ο βαθμός αβεβαιότητας έχει οξυνθεί λόγω των αλυσιδωτών αντιδράσεων που προκαλεί η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Την περασμένη Παρασκευή, η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε τους εθνικούς λογαριασμούς του 4ου τριμήνου 2021 και την πρώτη εκτίμηση για το σύνολο του έτους. Μετά τη βαθιά ύφεση το 2020 (9,0%), η ελληνική οικονομία ανέκαμψε ταχέως, καταγράφοντας ρυθμό μεγέθυνσης της τάξης του 8,3%, σύμφωνα με το δελτίο "7 Ημέρες Οικονομία" της Eurobank.
Ορισμένα κεντρικά συμπεράσματα που δύνανται να εξαχθούν από την ανάγνωση των εθνικών λογαριασμών είναι τα ακόλουθα:
1. Η ελληνική οικονομία, παρά την υψηλή δημοσιονομική παρέμβαση (€16,9 δισεκ. το 2021 από €23,1 δισεκ. το 2020 σύμφωνα με την Εισηγητική Έκθεση Προϋπολο-γισμού 2022), δεν υπεραπέδωσε σε σύγκριση με τις πρόσφατες εκτιμήσεις επίσημων οργανισμών όπως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (πρόβλεψη για αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 8,5% το 2021). Παρά ταύτα, η επίδοση της οικονομίας ήταν σαφώς καλύτερη από τις αρχικές εκτιμήσεις. Πριν από 12 μήνες, η μέση εκτίμηση της αγοράς για τον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης το 2021 ήταν στο 3,5% , ενώ η κορύφωση της κυκλικής ανάκαμψης από την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19 αναμενόταν το 2022. Τελικώς επετεύχθη ένα χρόνο νωρίτερα. Το υψηλό μέγεθος των μέτρων στήριξης, η ανθεκτικότητα-προσαρμοστικότητα των φορέων της οικονομίας στο 2ο lockdown, οι υψηλότερες του αναμενομένου τουριστικές εισπράξεις (€10,7 δισεκ., 58,6% των ταξιδιωτικών εσόδων του 2019) και η μεγάλη αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής ερμηνεύουν σε έναν βαθμό το προαναφερθέν αποτέλεσμα.
2. Παρά την αυξημένη αβεβαιότητα, οι επενδύσεις παγίων ενισχύθηκαν κατά 19,6% σε ετήσια βάση το 2021, με τη συμμετοχή τους στο ΑΕΠ να ενισχύεται στο 12,8%, ωστόσο να παραμένει η χαμηλότερη ανάμεσα στα κράτη μέλη της ΕΕ-27 (22,0% στην ΕΕ-27 και την Ευρωζώνη). Η κατηγορία του μηχανολογικού εξοπλισμού και οπλικών συστημάτων είχε την υψηλότερη συνεισφορά στην άνοδο των επενδύ-σεων παγίων (αύξηση 41,1%, συνεισφέροντας το 53,7% της συνολικής ενίσχυσης των επενδύσεων παγίων) και ακολούθησαν: κατοικίες (αύξηση 26,5%, συνεισφορά 12,8%), μεταφορικός εξοπλισμός (αύξηση 31,9%, συνεισφορά 12,2%), εξοπλισμός τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνίας (αύξηση 18,1%, συνεισφορά 9,5%), άλλες κατασκευές (αύξηση 4,8%, συνεισφορά 6,4%) και άλλα προϊόντα (αύξηση 6,0% συνεισφορά 6,3%).
3. Το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών παρέμεινε σε σχετικά υψηλά επίπεδα το 2021, καθότι η εγχώρια ζήτηση, ήτοι η συνολική κατανάλωση και οι συνολικές επενδύσεις, συνεισέφεραν προσεγγιστικά τα 9/10 της αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ και οι καθαρές εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών το υπόλοιπο 1/10.
4. Λαμβάνοντας υπόψιν την ύφεση το 2020 και την ανάκαμψη το 2021, το ετήσιο πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας το 2021 ήταν μικρότερο κατά 1,4% σε σύγκριση με το 2019 (σε επίπεδο τριμήνου, το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας το 4ο τρίμηνο 2021 ήταν ίσο με το αντίστοιχο του 4ου τριμήνου 2019). Η κατάταξη των οικονομιών έχει ως εξής (πραγματικό ΑΕΠ 2021 vs 2019): Εσθονία 5,2%, Λουξεμβούργο 5,0%, Λιθουα-νία 4,8%, Σλοβενία 3,5%, Πολωνία 3,0%, Ουγγαρία 2,1%, Δανία 2,0%, Σουηδία 1,7%, Κροατία 1,5%, Φινλανδία 0,9%, Ολλανδία 0,8%, Λετονία 0,8%, Μάλτα 0,3%, Βέλγιο 0,3%, Κύπρος 0,3%, ΕΕ-27 -0,9%, Ευρωζώνη -1,4%, Ελλάδα -1,4%, Γαλλία -1,4%, Γερμανία -1,8%, Αυστρία -2,6%, Τσεχία -2,7%, Ιταλία -3,0%, Πορτογαλία -3,9% και Ισπανία -6,4%. Συνεπώς, σε όρους μεταβολής του πραγματικού ΑΕΠ στη διετία της πανδημίας, η επίδοση της ελληνικής οικονομίας ήταν παρόμοια με αυτή της Ευρωζώνης, καλύτερη σε σύγκριση με άλλες χώρες του Νότου όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, αλλά χειρότερη σε σχέση με την Κροατία, τη Μάλτα και την Κύπρο.
5. Το 4ο τρίμηνο 2021 ο πραγματικός ρυθμός μεγέθυνσης στην Ελλάδα επιβραδύνθηκε στο 0,4% QoQ / 7,7% YoY από 2,0% QoQ / 11,4% YoY το προηγούμενο τρίμηνο. Η στατιστική επίδραση βάσης (carry-over effect) για το 2022 διαμορφώ-θηκε στο θετικό έδαφος της 1,6 ποσοστιαίας μονάδας. Η δημόσια κατανάλωση συρρικνώθηκε σε τριμηνιαία βάση για 2ο τρίμηνο στη σειρά, εκπέμποντας ένα πρώτο σήμα για την επικείμενη δημοσιονομική προσαρμογή. Η ιδιωτική κατανάλωση συνέχισε να κινείται ανοδικά για 6ο τρίμηνο στη σειρά, ξεπερνώντας τα προ πανδημίας επίπεδα σε όρους τριμήνου. Παράλληλα, όμως, η θετική αυτή εξέλιξη υπονοεί ότι τα περιθώρια της τεχνικής ανάκαμψης που δημιούργησε το κλείσιμο-άνοιγμα της οικονομίας έχουν πλέον εξαντληθεί.
