Υπάρχει το τελευταίο ειδικό χρονικά διάστημα, μία όλο και μεγαλύτερη πίεση προς τη Γερμανία να ξεκινήσει να δαπανά μεγαλύτερα κεφάλαια για τη στήριξη της Ευρώπης. Το συγκεκριμένο βέβαια μήνυμα είναι πολύ δύσκολο να γίνει αποδεκτό από τη συντριπτική πλειοψηφία της Γερμανικής πολιτικής σκηνής. Το βασικό επιχείρημα των γερμανών πολιτικών έχει να κάνει με το γεγονός πως τα οικονομικά της ίδιας της χώρας εμφανίζονται ισοσκελισμένα. Η συγκεκριμένη βέβαια πολιτική εκ των πραγμάτων δεν αποδίδει σε καμία περίπτωση τα προσδοκώμενα για την Ευρώπη όπου η κρίση παραμένει όχι απλά υπαρκτή αλλά και χειμάζουσα.
Πέρα μάλιστα από τις χώρες με τα οξύτατα οικονομικά προβλήματα (σ.σ με την Ελλάδα να πρωτοστατεί) φαίνεται πως η γερμανική πολιτική λιτότητας ενοχλεί και την πλειοψηφία της ευρωζώνης και πλέον όχι μόνο σε πολιτικό επίπεδο αλλά και οικονομικό. Οι «αντιφρονούντες» των γερμανικών οικονομικών πρακτικών κάνουν λόγο για εντελώς λανθασμένη θεώρηση της κατάστασης από την πλευρά της Γερμανίας, η οποία στηρίχθηκε πολύ στην ευρωζώνη και στην απορρόφηση από αυτή των εξαγώγιμων αγαθών της ειδικά στις αρχές του 2000 όταν η οικονομία της παρουσίασε σημαντική εσωστρέφεια και ύφεση.
Έθνος πλεονασμάτων
Αξίζει να σημειωθεί πως η Γερμανική οικονομία αναπτύσσεται ανεπηρέαστη από 2006 κι έπειτα και μάλιστα με ρυθμούς οι οποίοι δεν πέφτουν καμία χρονιά κάτω από το 7%. Είναιο ενδεικτικό πως για δεύτερη συνεχή χρονιά η Γερμανική οικονομία εμφανίζει πλεόνασμα της τάξεως του 7% στοιχείο που την καθιστά την ισχυρότερη οικονομία παγκοσμίως, πιο πάνω ακόμη και από την Κίνα η οποία ειδικά την εφετινή χρονιά δείχνει να βιώνει τις συνέπειες της ύφεσης. Ο πίνακας που ακολουθεί είναι ενδεικτικός της πορείας της γερμανικής οικονομίας από το 2000 κι έπειτα:
Είναι σαφές πως η οικονομική πορεία της Γερμανίας αποτελεί ένα αξιοθαύμαστο επίτευγμα αλλά αυτό δεν σημαίνει πως η υπόλοιπη Ευρώπη δεν είχε ενεργό συμμετοχή σε αυτό. Είναι επίσης, τουλάχιστον αφελές να προβάλλεται ως λύση στο πρόβλημα της γενικευμένης κρίσης μία γερμανικού τύπου πολιτική εξισορρόπησης και ισοσκελισμένων ισοζυγίων καθώς καμία οικονομία δεν έχει τα ίδια χαρακτηριστικά ή την ίδια δυναμική με την άλλη. Θα πρέπει επίσης να σημειώσουμε πως για πολλούς ειδικούς η σημερινή κρίση είναι χειρότερη από την αντίστοιχη του 1930 και η Γερμανία θα πρέπει να κατανοήσει πως από τη στιγμή που σε παγκόσμιο επίπεδο δεν διαφαίνεται περιθώριο ανάκαμψης ίσως θα είναι καλύτερο να μεταστρέψει σημαντικά τη δική της στάση για να μην χαθεί ό,τι έχει θεμελιωθεί στην Ευρώπη.
Ο «μεγάλος ασθενής» του ευρώ
Αξίζει να τονιστεί πως το πρωτογενές πλεόνασμα της Γερμανίας είναι ένας από το βασικούς παράγοντες δημιουργίας της κρίσης ειδικά στην ευρωζώνη. Βασικά αυτό συμβαίνει γιατί μία χώρα μία χώρα με πρωτογενές πλεόνασμα παράγει περισσότερα από όσα δαπανά και έτσι δημιουργεί απαιτητά από τις υπόλοιπες οικονομίες του κόσμου. Μία χώρα με πρωτογενή ελλείμματα καταναλώνει περισσότερα από αυτά που παράγει και μοιραία δημιουργεί χρέη απέναντι στις υπόλοιπες οικονομίες του κόσμου. Πριν από την οικονομική κρίση το ισοζύγιο της ευρωζώνης ήταν ισοσκελισμένο προς τον υπόλοιπο κόσμο αλλά εσωτερικά η Ευρωπαϊκή ένωση μπήκε σε εξαιρετικά δύσκολη οικονομική θέση καθώς τα 2/3 του Γερμανικού πλεονάσματος ήταν απαιτητό από τους Ευρωπαίους εταίρους της. Όταν λοιπόν η Γερμανία αποφάσισε να εφαρμόσει τις πρακτικές που σήμερα «επιβάλλει» στους χρεωμένους εταίρους της οι συνέπειες φυσικά και ήταν καθοδικές για την ανάπτυξή της, όπως άλλωστε συμβαίνει σήμερα εν μέσω κρίσης. Μάλιστα την περίοδο εκείνη δεν ήταν λίγοι οι οικονομικοί κύκλοι που «κόλλησαν» στη γερμανική οικονομία το παρατσούκλι «Μεγάλος ασθενής του ευρώ».
Αλλά η Γερμανία στάθηκε τυχερή. Κατά την περίοδο που τα επιτόκια κατέρρεαν στην ευρωζώνη οι επενδύσεις και η οικονομική ενίσχυση προς τις σήμερα υπερχρεωμένες ευρωπαϊκές χώρες ανθούσαν. Οι επενδύσεις και η «σπατάλη» από την πλευρά των χωρών αυτών έφερε την άμεση και κατακόρυφη ανάπτυξη της Γερμανικής οικονομίας, με τις γερμανικές τράπεζες όπως είναι λογικό να είναι εξαιρετικά πρόθυμες να αναχρηματοδοτήσουν ελλείμματα άλλων ευρωπαίων εταίρων. Όταν η κρίση χτύπησε την Ευρώπη ο δανεισμός σταμάτησε άμεσα δημιουργώντας σαφέστατα μία Ευρώπη δανειζόντων (βασικά τη Γερμανία μόνη της) και μία Ευρώπη υπερδανεισμένη.
Η επώδυνη θεραπεία της Γερμανίας
Τα μέτρα λιτότητας που έρχεται σήμερα να προτείνει ως πανάκια η Γερμανία δεν οδηγούν πουθενά κι αυτό γιατί οι υπερχρεωμένες χώρες της Ευρώπης έχουν διαφορετικά οικονομικά ζητήματα να λύσουν. Ένα βασικό είναι πως οι χώρες που «βουλιάζουν» δεν έχουν εξαγωγική δυναμική αντίστοιχη τουλάχιστον με αυτή της Γερμανίας πριν από 10 χρόνια. Επίσης για να μπορέσουν να μειώσουν το δανεισμό τους θα πρέπει να μπορέσουν να κάνουν τα προϊόντα τους ανταγωνιστικά και για να γίνει αυτό θα πρέπει να είναι σαφέστατα φθηνότερα από τα Γερμανικά. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να τηρηθεί ένας πληθωρισμός σε χαμηλά επίπεδα και να θελήσουν σαφέστατα κάποιοι να επενδύσουν. Το πρώτο (ο πληθωρισμός) είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο να συμβεί καθώς στη Γερμανία σήμερα κυμαίνεται στα 0,8% οι επενδύσεις επίσης σε περίοδο ύφεσης είναι κάτι εξεζητημένο. Εάν λοιπόν η Γερμανία δεν θέλει να μείνει μόνη της στις αγορές αλλά και στην Ευρώπη καλό θα είναι να «ανταποδώσει» τη χάρη του ξοδέματος και μάλιστα άμεσα.
Πρώτη δημοσίευση στο The Conversation.
