Σημαντική απόκλιση μεταξύ της ποσότητας ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που διατίθεται στην ευρωπαϊκή αγορά και εκείνης που συλλέγεται ως απόβλητο καταγράφουν τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, αναδεικνύοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση στη διαχείριση των ηλεκτρονικών αποβλήτων και στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας.
Το 2024, στην ΕΕ συλλέχθηκαν κατά μέσο όρο 12,3 κιλά αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ανά κάτοικο, έναντι 32,4 κιλών νέων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών που διατέθηκαν στην αγορά κατά το ίδιο έτος. Πρόκειται για προϊόντα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα, από οικιακές ηλεκτρικές συσκευές έως smartphones, υπολογιστές και άλλον τεχνολογικό εξοπλισμό.
Η διαφορά μεταξύ των δύο μεγεθών δεν αντιστοιχεί απαραίτητα σε απόβλητα που δεν ανακυκλώθηκαν, καθώς σημαντικό μέρος των συσκευών εξακολουθεί να χρησιμοποιείται. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Eurostat, αντανακλά επίσης την παραμονή παλαιών συσκευών στα νοικοκυριά, την καθυστέρηση απόρριψής τους ή την πιθανή διοχέτευσή τους σε ανεπίσημες και μη καταγεγραμμένες διαδικασίες διαχείρισης αποβλήτων.
Αύξηση 79% στις νέες συσκευές
Η εξέλιξη των δύο μεγεθών κατά την περίοδο 2015-2024 αποτυπώνει τη σημαντική αύξηση της ποσότητας ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που εισέρχεται στην ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση του ρυθμού συλλογής των αποβλήτων.
Ειδικότερα, ο νέος εξοπλισμός που διατέθηκε στην αγορά της ΕΕ αυξήθηκε κατά 79% μέσα σε εννέα χρόνια, από 18,1 κιλά ανά κάτοικο το 2015 σε 32,4 κιλά το 2024. Βασικός παράγοντας αυτής της αύξησης ήταν η κατηγορία του μεγάλου ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, στην οποία περιλαμβάνονται πλυντήρια ρούχων, πλυντήρια πιάτων και φωτοβολταϊκά πάνελ. Πάντως, κατά την τελευταία διετία, μεταξύ 2022 και 2024, η ποσότητα νέου εξοπλισμού ανά κάτοικο παρέμεινε σχεδόν σταθερή.
Αντίθετα, η συλλογή ηλεκτρονικών αποβλήτων αυξήθηκε με αισθητά βραδύτερο ρυθμό. Από 7,3 κιλά ανά κάτοικο το 2015 έφθασε στα 12,3 κιλά το 2024, σημειώνοντας αύξηση περίπου 68% στην εξεταζόμενη περίοδο.
Σε ετήσια βάση, πάντως, καταγράφηκε βελτίωση, καθώς η ποσότητα των ηλεκτρονικών αποβλήτων που συλλέχθηκαν το 2024 ήταν αυξημένη κατά 0,7 κιλά ανά κάτοικο σε σχέση με το 2023.
Οι χώρες με τις υψηλότερες επιδόσειςΣημαντικές διαφοροποιήσεις καταγράφονται μεταξύ των κρατών-μελών ως προς την ποσότητα ηλεκτρονικών αποβλήτων που συλλέγονται. Την υψηλότερη επίδοση το 2024 κατέγραψε η Βουλγαρία, με 18,9 κιλά ανά κάτοικο, και ακολούθησαν η Τσεχία με 17,8 κιλά και η Γαλλία με 17,7 κιλά.
Στον αντίποδα, τις χαμηλότερες ποσότητες συλλογής κατέγραψαν η Κύπρος, με 4,7 κιλά ανά κάτοικο, η Πορτογαλία με 6 κιλά και η Μάλτα με 6,4 κιλά.
Διαφορετική είναι η εικόνα ως προς την ποσότητα νέου ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που διατίθεται στην αγορά. Στην πρώτη θέση βρέθηκε η Αυστρία, με 38,2 κιλά ανά κάτοικο, ακολουθούμενη από τη Γερμανία με 38 κιλά και τη Δανία με 37 κιλά.
Στις χαμηλότερες θέσεις βρέθηκαν η Κύπρος με 15,4 κιλά, η Σλοβακία με 17,5 κιλά και **η Ελλάδα με 18 κιλά νέου ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού ανά κάτοικο**, σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 32,4 κιλών.
Το χάσμα μεταξύ διάθεσης και συλλογής
Σύμφωνα με τη Eurostat, σε όλες τις χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, η ποσότητα νέου ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού που διατέθηκε στην αγορά το 2024 υπερέβη την ποσότητα των ηλεκτρονικών αποβλήτων που συλλέχθηκαν.
Η μικρότερη διαφορά καταγράφηκε στη Σλοβακία, όπου ανήλθε σε 6,4 κιλά ανά κάτοικο. Αντίθετα, στην Ισπανία η ποσότητα νέου εξοπλισμού έφθασε τα 36 κιλά ανά κάτοικο, έναντι μόλις 9,3 κιλών ηλεκτρονικών αποβλήτων που συλλέχθηκαν. Αντίστοιχα, στη Γερμανία διατέθηκαν στην αγορά 38 κιλά νέου εξοπλισμού ανά κάτοικο, ενώ συλλέχθηκαν 11 κιλά ηλεκτρονικών αποβλήτων. Και στις δύο χώρες, δηλαδή, η ποσότητα νέου εξοπλισμού ήταν υπερτριπλάσια εκείνης που συλλέχθηκε ως απόβλητο.
