Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε χθες, Τετάρτη, να διακόψει τις εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ, αντιδρώντας στην πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να γίνει ο Καναδάς το πρώτο συνδεδεμένο μέλος του μπλοκ. Η φον ντερ Λάιεν έκανε την πρόταση αυτή στη χθεσινή της ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης ενώπιον των ευρωβουλευτών και παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος πρόκειται να εκφωνήσει σήμερα ομιλία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η πρόεδρος της Κομισόν πρότεινε εξάλλου ο Καναδάς να ενταχθεί στο «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας», τη δημιουργία του οποίου προωθεί ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξανόμενοι κίνδυνοι για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
«Το βρίσκω γελοίο», σχολίασε ο Τραμπ μιλώντας σε δημοσιογράφους. «Αν το κάνουν, αν θεωρήσω πως πρόκειται για εχθρική ενέργεια, θα επιβάλλω πολύ σοβαρούς τελωνειακούς δασμούς ή θα τερματίσω το εμπόριο με την Ευρώπη σε πολλά πράγματα», πρόσθεσε . «Αν έχουν καλές προθέσεις, τότε εντάξει. Αν έχουν κακές προθέσεις, θα επιβάλουμε βαρύτατους δασμούς στην Ευρώπη», επέμεινε ο Αμερικανός πρόεδρος. «Είναι πολύ καλή ιδέα να εμβαθύνουμε τις σχέσεις μας με τον Καναδά», εκτίμησε από την πλευρά του σήμερα ο Μπενζαμέν Χαντάντ, ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει ανοικτό το καθεστώς της χώρας- συνδεδεμένου μέλους. «Έχουμε να κάνουμε πολλά πράγματα με τον Καναδά», που ευθυγραμμίζεται πολιτικά σε πολλά ζητήματα με την ΕΕ, πρόσθεσε ο Χαντάντ, προσθέτοντας ωστόσο ότι «δεν γνωρίζω ποια θεσμική μορφή θα πρέπει να λάβει» η συνεργασία αυτή.
Ερωτηθείς για την αντίδραση του Τραμπ, ο Γάλλος υπουργός απάντησε ότι «δεν εναπόκειται στις ΗΠΑ – ή σε οποιονδήποτε άλλο – να επιλέγει την πολιτική και γεωπολιτική κατεύθυνση των Ευρωπαίων. Για μια ακόμη φορά: έχουμε μια σχέση με τον Καναδά και έχουμε το δικαίωμα να την εμβαθύνουμε».
Αμοιβαία υποστήριξη
Ο Καναδάς, που βρίσκεται σε εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, αναζητεί νέους εταίρους. Από την πλευρά της η Ευρώπη, οι σχέσεις της οποίας με την Ουάσινγκτον είναι τεταμένες, αναζητεί υποστήριξη στη στρατηγική της να εξισορροπήσει τη στάση της ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις, την Κίνα και τις ΗΠΑ. «Βλέπουμε τον κόσμο με τα ίδια μάτια: από την τεχνητή νοημοσύνη (AI) ως την κλιματική αλλαγή, από την Αρκτική ως τη γεωπολιτική», υπογράμμισε η φον ντερ Λάιεν, καλώντας τις Βρυξέλλες και τη Οτάβα «να χτίσουν ένα κοινό μέλλον». «Σε έναν κόσμο πιο επικίνδυνο και πιο διχασμένο, ο Καναδάς σφυρηλατεί πιο στενές σχέσεις με αξιόπιστους εταίρους», σχολίασε το γραφείο του Κάρνεϊ σε ανακοίνωσή του.
Το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους δεν ορίζεται νομικά από τις συνθήκες της ΕΕ. Όμως η Γερμανία είχε προτείνει πρόσφατα να το λάβει η Ουκρανία. Το Βερολίνο είχε εξηγήσει ότι η χώρα θα μπορούσε να συμμετέχει σε κάποιες υπουργικές συνόδους ή σε συνόδους κορυφής της ΕΕ χωρίς να διαθέτει δικαίωμα ψήφου. Αφού συνομίλησε με τη φον ντερ Λάιεν, ο Κάρνεϊ μετέβη στη Βρετανία, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ. Οι δύο άνδρες επανέλαβαν την επιθυμία τους να «συνεργαστούν στον τομέα της άμυνας και του εμπορίου».
Περιθώριο βελτίωσης
Συγκεκριμένα ο Καναδάς και η ΕΕ σκοπεύουν κυρίως να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε τομείς από την AI ως την ενέργεια. Δεχόμενες πιέσεις από τους αμερικανικούς δασμούς και τον ανταγωνισμό από την Κίνα, οι Βρυξέλλες και η Οτάβα επιδιώκουν να αξιοποιήσουν την ήδη σημαντική τους συνεργασία. Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Καναδά έχουν αυξηθεί κατά 80% από το 2016 χάρη στη διμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, η οποία κατήργησε σχεδόν το σύνολο των δασμών. Φέτος ο Καναδάς έγινε η πρώτη χώρα μη μέλος της ΕΕ που εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα Safe. Ωστόσο υπάρχει περιθώριο βελτίωσης.
Οι δύο χώρες θα εξετάσουν τομείς «όπου έχουμε επιπλέον δυνατότητες και ανάγκες», οι οποίοι είναι «στρατηγικά σημαντικοί» για «την εγγύηση της κυριαρχίας μας», όπως η ενέργεια, η AI και οι κρίσιμες πρώτες ύλες – κυρίως οι σπάνιες γαίες--, είχε διευκρινίσει αυτή την εβδομάδα ο Καναδός πρεσβευτής στις Βρυξέλλες Τζόναθαν Γουίλκισον. Η Οτάβα ελπίζει επίσης να συνάψει συμφωνία ώστε να επιτραπεί στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να χρηματοδοτήσει καναδικά έργα που συνδέονται με τα στρατηγικά ορυκτά, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση του Καναδά από την Κίνα, είχε προσθέσει ο ίδιος.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. Δέκα χώρες της ΕΕ – ανάμεσα στις οποίες η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία – δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία, εν μέρει λόγω των αντιδράσεων των αγροτών τους. Το γεγονός αυτό περιορίζει την εμβέλεια της, καθώς οι διατάξεις που αφορούν την προστασία των επενδύσεων και την επίλυση διαφορών προς το παρόν δεν εφαρμόζονται. Εξάλλου διεξάγονται συζητήσεις για τη χαλάρωση των κανόνων για την κινητικότητα των εργαζομένων και την ενίσχυση των ανταλλαγών φοιτητών μέσω του προγράμματος Erasmus. Επίσης συζητείται η συμβολή του Καναδά στο δάνειο των 90 δισεκ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία, με τη συμμετοχή του σε αμυντικά προγράμματα υπέρ του Κιέβου.
