Το νέο ακροδεξιό κόμμα του Ρομπέρτο Βανάτσι, το «Futuro Nazionale» (Εθνικό Μέλλον), μετατρέπεται σε πολιτικό πονοκέφαλο για την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι. Μόλις τέσσερις μήνες αφού αποχώρησε από τη Λέγκα – το κόμμα που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό μαζί με τα «Αδέλφια της Ιταλίας» της Μελόνι και το «Φορτσα Ιτάλια»-- ο πρώην στρατηγός δηλώνει ότι στο κίνημά του έχουν εγγραφεί επί πληρωμή σχεδόν 100.000 μέλη, με τις δημοσκοπήσεις να του δίνουν το 4% της πρόθεσης ψήφου, ποσοστό που αυξάνεται συνεχώς. Το ποσοστό αυτό δεν μοιάζει μεγάλο, αλλά καθώς οι εκλογές του χρόνου αναμένεται να είναι αμφίρροπες, θα μπορούσε να είναι αρκετό για να καθορίσει εάν η Μελόνι θα κερδίσει μια δεύτερη θητεία. Το γεγονός φέρνει την Ιταλίδα πρωθυπουργό μπροστά σε ένα δίλημμα: αν πρέπει να αγκαλιάσει το νέο κόμμα και να κινδυνεύσει να χάσει τους πιο μετριοπαθείς υποστηρικτές της ή να το αποφύγει και να ελπίζει ότι η ορμή του θα εξασθενήσει.
Το αντιευρωπαϊκό, φιλορωσικό κόμμα του Βανάτσι θα παρουσιαστεί επισήμως το σαββατοκύριακο, με τον ίδιο να το χαρακτηρίζει ασυμβίβαστο, εθνικιστικό κόμμα, ενώ κατηγορεί τη Μελόνι και τους συμμάχους της ότι μαλάκωσαν τις θέσεις τους. «Εκπροσωπούμε τη δεξιά που δεν ξεθωριάζει, δεν διστάζει, δεν φοβάται», δήλωσε ο Βανάτσι αφού αποχώρησε τη Λέγκα, επικεφαλής της οποίας είναι ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι. «Πολλές θέσεις που έχει υιοθετήσει τα τελευταία τρία χρόνια αυτή τη κυβέρνηση (…) αποκάλυψαν μια δεξιά που φοβάται», πρόσθεσε, λέγοντας ότι η Μελόνι αντιμετώπισε αδύναμα τις Βρυξέλλες, απέτυχε να πατάξει το έγκλημα και δεν τήρησε την υπόσχεσή της για επαναπατρισμό των μεταναστών.
Δεξιό κοινό
Ο 57χρονος Βανάτσι, πρώην αλεξιπτωτιστής με κοντοκουρεμένα μαλλιά και έντονο βλέμμα, βρέθηκε στο επίκεντρο της επικαιρότητας πριν τρία χρόνια όταν κυκλοφόρησε ένα βιβλίο το οποίο, όπως δήλωσε, προωθούσε τις ιταλικές αξίες, ενώ παράλληλα καταφερόταν εναντίον των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, των μεταναστών και των φεμινιστριών. Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο είχε καταγγείλει ότι το βιβλίο αυτό δυσφημεί τον στρατό και ο Βανάτσι, που διετέλεσε στρατιωτικός ακόλουθος της Ιταλίας στη Ρωσία από το 2020 ως το 2022, τέθηκε σε αναστολή από την ενεργό υπηρεσία. Ο Σαλβίνι, που εκτίμησε την απήχηση που είχε στο κοινό της δεξιάς, καλωσόρισε τον Βανάτσι στη Λέγκα, δίνοντάς του την ευκαιρία να κερδίσει μία έδρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024.
Η θέση του ευρωβουλευτή προσέφερε στον Βανάτσι πλατφόρμα για να αποκτήσει ένα ισχυρό κοινό με βασικό όπλο την προσωπικότητά του, υιοθετώντας μια εικόνα ενός ωμού, πειθαρχημένου ανθρώπου που του αρέσουν οι αντιπαραθέσεις. Τον Φεβρουάριο αποφάσισε να πορευτεί μόνος του, στρεφόμενος ακόμη πιο δεξιά από τον Σαλβίνι και τη Μελόνι.
«Ο Σαλβίνι ήλπιζε να εκμεταλλευθεί τη δημοφιλία του Βανάτσι, αλλά του γύρισε μπούμερανγκ», σχολιάζει η Σοφία Βεντούρα, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο πανεπιστήμιο της Μπολόνια. «Τώρα ο Σαλβίνι θα αναγκαστεί να υιοθετήσει ακόμη πιο ακραίες θέσεις για να αποφύγει να τον ξεπεράσει (ο Βανάτσι). Αυτό είναι πρόβλημα και για τη Μελόνι, η οποία ίσως επίσης νιώσει την ανάγκη να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο», πρόσθεσε.
Δημοσκόπηση του SWG που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή δίνει ποσοστό 4,6% για το Futuro Nazionale, λίγο πίσω από το 5,8% της Λέγκας. Η ίδια δημοσκόπηση εμφάνιζε μια χαλαρή συμμαχία των κεντροαριστερών κομμάτων να έχει ελαφρύ προβάδισμα έναντι του συνασπισμού υπό τη Μελόνι.
Πολιτική «αγνότητα»
Κανένα από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού δεν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι επιδιώκει να συνασπιστεί με τον Βανάτσι, ο οποίος έχει συνταχθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με πολιτικές ομάδες στις οποίες συμμετέχει το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), στο οποίο έχουν γυρίσει την πλάτη τα παραδοσιακά κόμματα. Τυχόν συμφωνία συνεργασίας θα έφερνε σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση το Φόρτσα Ιτάλια, υπό τον υπουργό Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, το οποίο χρηματοδοτείται από την οικογένεια Μπερλουσκόνι και έχει υιοθετήσει μια πιο κοινωνικά προοδευτική στάση μετά τον θάνατο του Σίβλιο Μπερλουσκόνι. «Δεν μιλάω με τον Βανάτσι», δήλωσε ο Ταγιάνι στο Reuters, αν και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο επαφών ενόψει των εκλογών που αναμένεται να διεξαχθούν μέσα στους επόμενους 18 μήνες. Ο Βανάτσι επιμένει ότι το κόμμα του ανήκει στη δεξιά αλλά έχει ξεκαθαρίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα γίνει με τους όρους του, τονίζοντας ότι δεν θα διακινδυνεύσει την «αγνότητα» του κινήματος. Αυτή η στάση ανησυχεί πολλούς στο στρατόπεδο της Μελόνι.
Από τότε που ανέλαβε την πρωθυπουργία η Μελόνι έχει μετατρέψει τα «Αδέλφια της Ιταλίας» από ένα ακροδεξιό κόμμα διαμαρτυρίας σε μια πιο mainstream συντηρητική κυβερνητική δύναμη με αξιοπιστία στις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον.
Αποχώρηση βουλευτών
Η άνοδος του Βανάτσι κινδυνεύει να στρέψει τον κυβερνητικό συνασπισμό στην αντίθετη κατεύθυνση. Το κόμμα του έχει ήδη αρχίσει να στρατολογεί μέλη από τις τάξεις της κυβέρνησης. Μέχρι τώρα έχει προσελκύσει οκτώ βουλευτές από τα κόμματα του συνασπισμού και συνδυάζει τη σκληρή αντιευρωπαϊκή ρητορική με τον σκεπτικισμό απέναντι στη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. «Κατά τη γνώμη μου η άνευ όρων υποστήριξη στο θέμα των όπλων και των χρημάτων για την Ουκρανία δεν είναι καλή για την Ευρώπη», έχει δηλώσει. Προς το παρόν το Futuro Nazionale παραμένει στενά συνδεδεμένο με τη δημοφιλία του ιδρυτή του. Αλλά αν σκοπεύει να εξελιχθεί σε κάτι περισσότερο από ένα όχημα διαμαρτυρίας, θα πρέπει να αποκτήσει κανονική οργάνωση, υποψήφιους και μια αξιόπιστα πολιτικά στελέχη.
Η πορεία του Βανάτσι θυμίζει αυτή της Μελόνι η οποία επί μία δεκαετία έχτιζε τη δύναμη των «Αδελφών της Ιταλίας» στην αντιπολίτευση, μακριά από τους συμβιβασμούς τους οποίους αναγκάζεται να κάνει μια κυβέρνηση, προτού αναλάβει την εξουσία το 2022. «Έχω δει αυτό το έργο ένα εκατομμύριο φορές. Κάποιος σηκώνεται και λέει: ‘μας προδώσατε, τώρα έρχομαι εγώ, αγνός και σκληροπυρηνικός, ασυμβίβαστος’», σχολίασε ο βουλευτής της Λέγκας Αλμπέρτο Μπανάι. «Αλλά μετά φτάνεις στο σημείο όπου αυτή η πολιτική δύναμη πρέπει να αποφασίσει αν θα παραμείνει αγνή και σκληροπυρηνική - κάνοντας χάρη στο (κεντροαριστερό) Δημοκρατικό Κόμμα, ή αν θα επιδιώξει συμβιβασμό με την κεντροδεξιά», πρόσθεσε.
