Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν χθες Δευτέρα ότι βομβάρδισαν εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων στο νότιο Ιράν και πλοία που φέρονταν να πόντιζαν νάρκες, παρότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη έκαναν λόγο για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις που διεξάγουν με σκοπό να εξευρεθεί συμφωνία που θα βάλει τέλος με διάρκεια στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Έπειτα από εβδομάδες φαινομενικού αδιεξόδου και ανταλλαγών απειλών, οι κυβερνήσεις των δυο κρατών αναφέρθηκαν σε προόδους στις συνομιλίες τους τις τελευταίες ημέρες. Ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε ως άμεσα επικείμενη την επίτευξη λύσης το σαββατοκύριακο, που αποφάσισε να περάσει στον Λευκό Οίκο, ενώ μέσα ενημέρωσης, αμερικανικά και ιρανικά, μετέδιδαν διάφορες λεπτομέρειες για το σχέδιο του κειμένου υπό διαπραγμάτευση.
Ωστόσο οι ελπίδες πως θα αποκατασταθεί η ειρήνη σύντομα φάνηκαν να μειώνονται χθες, αρχικά εξαιτίας δηλώσεων του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου πως θα «ενταθούν» οι επιχειρήσεις του στρατού του στον Λίβανο, όπου εννοεί να «συντρίψει» το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, κατόπιν όταν ανακοινώθηκε πως ο αμερικανικός στρατός προχώρησε σε νέα πλήγματα εναντίον ιρανικών δυνάμεων/
«Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ διεξήγαγαν σήμερα (σ.σ. χθες) πλήγματα σε νόμιμη άμυνα στο νότιο Ιράν για να προστατευτούν τα στρατεύματά μας από απειλές που ήγειραν οι ιρανικές δυνάμεις. Στους στόχους συμπεριλαμβάνονταν εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που προσπαθούσαν να ποντίσουν νάρκες», ανέφερε το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως ακούστηκαν ισχυρές εκρήξεις στην Μπαντάρ Αμπάς (νότια) περί τα μεσάνυχτα (σ.σ. 23:30 ώρα Ελλάδας). Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε πάντως αργότερα ότι αποκαταστάθηκε η ηρεμία και ότι διενεργείται έρευνα για να εξακριβωθούν τα αίτια των εκρήξεων.
Ο στρατός των ΗΠΑ διαβεβαίωσε ότι επέδειξε «αυτοσυγκράτηση» κατά τη διάρκεια «της κατάπαυσης του πυρός», η οποία τέθηκε σε ισχύ από την 8η Απριλίου, έπειτα από έναν και πλέον μήνα εχθροπραξιών με χιλιάδες νεκρούς, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, που κλόνισαν την παγκόσμια οικονομία.
Ο αμερικανός πρόεδρος φέρεται να αναζητεί τρόπο να τελειώσει αυτός ο πόλεμος καθώς, πέρα από το ότι είναι αντιδημοφιλής στη χώρα του, προκαλεί ολοένα εντονότερα προβλήματα στην παγκόσμια οικονομία, πάνω απ’ όλα εξαιτίας του κλεισίματος του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνεται σε όλο τον κόσμο.
Στις αγορές έμοιαζε να επικρατεί μάλλον σύγχυση μετά τις εξελίξεις των τελευταίων ωρών, με τις τιμές του πετρελαίου να την αντανακλούν: η τιμή του βαρελιού του WTI υποχωρούσε κατά 5,4% τις πρώτες πρωινές ώρες, ενώ αντίθετα αυτή του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας αυξανόταν κατά 1,6%.
«Βούληση»
Ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησής του Μάρκο Ρούμπιο φάνηκε να υποβαθμίζει τα χθεσινά πλήγματα, λέγοντας πως παραμένει εφικτή η σύναψη συμφωνίας εντός ημερών. Απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους στην Ινδία, όπου συνεχίζει επίσημη επίσκεψη, είπε πως οι συνομιλίες «στρέφονται περισσότερο γύρω από τις ακριβείς διατυπώσεις του αρχικού κειμένου, αυτό θα πάρει κάποιες ημέρες», και επέμεινε στο ότι ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ «έχει εκφράσει τη βούλησή του να καταλήξουμε» σε συμφωνία και είτε θα την υπογράψει «είτε δεν θα υπάρξει καμιά».
Ο κ. Ρούμπιο έκανε παρόμοιο σχόλιο για το στενό του Ορμούζ. «Κάθε στενό πρέπει να είναι ανοικτό. Και θα ανοίξει με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», διεμήνυσε. «Αυτό που συμβαίνει εκεί κάτω είναι παράνομο (...) είναι αφόρητο για τον κόσμο ολόκληρο, είναι απαράδεκτο».
Το πυρηνικό ζήτημα
Νωρίτερα χθες έμοιαζε να καταγράφεται επιτάχυνση των διπλωματικών διεργασιών, ιδίως στο Κατάρ.
Κορυφαίοι ιρανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της ιρανικής κεντρικής τράπεζας, μετέβησαν στη Ντόχα. Επρόκειτο για την πρώτη επίσκεψη αυτού του επιπέδου στο εμιράτο έπειτα από το ξέσπασμα του πολέμου, στο πλαίσιο του οποίου η ιρανική πλευρά έπληξε σε αντίποινα γείτονές της τον Κόλπο.
Ωστόσο ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έχει φροντίσει να μετριάσει τις προσδοκίες πως θα υπάρξει άμεση διευθέτηση, λέγοντας πως δεν θα «βιαστεί» και δεν θα υπογράψει παρά μόνο «εξαίρετη», κατά την άποψή του, συμφωνία.
Η Τεχεράνη φάνηκε επίσης επιφυλακτική. «Έχουμε καταλήξει σε συμπεράσματα για μεγάλο μέρος των ζητημάτων», πλην όμως «από εκεί μέχρι να πούμε πως επίκεται άμεσα υπογραφή συμφωνίας--αυτό δεν μπορεί να το δηλώσει κανένας», δήλωνε χθες το μεσημέρι ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.
Παράλληλα, αντιπροσωπεία του Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένων του βασικού διαπραγματευτή και αρχηγού του στρατού Ασίμ Μουνίρ καθώς και του πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ, βρισκόταν στην Κίνα, που υποστηρίζει τις προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ για την επίλυση της κρίσης.
Το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ, που έκλεισε de facto το Ιράν αφότου άρχισε ο πόλεμος με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, θεωρείται μείζον διακύβευμα.
Το Σάββατο ο Ντόναλντ Τραμπ έλεγε πως η διαπραγμάτευση έχει «ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό» και θα εξασφαλίσει «το άνοιγμα» της θαλάσσιας αρτηρίας, ενώ από την άλλη το Ιράν επιμένει πως το ζήτημα του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας της χώρας δεν είναι «σε αυτό το στάδιο» μέρος της διαπραγμάτευσης και θα αποτελέσει αντικείμενο χωριστής διαδικασίας.
Χθες βράδυ, ο αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στο ζήτημα του ιρανικού ουρανίου που έχει εμπλουτιστεί σε υψηλό βαθμό--της «πυρηνικής σκόνης», κατά την έκφραση που αρέσκεται να χρησιμοποιεί--διαβεβαιώνοντας μέσω Truth Social πως «ή θα μεταφερθεί αμέσως στις ΗΠΑ (...) και θα καταστραφεί, ή, κατά προτίμηση, με τη συνεργασία και σε συντονισμό του Ιράν, θα καταστραφεί επιτόπου ή σε άλλη συμφωνημένη τοποθεσία».
Δεν είναι σαφές αν ο αμερικανός πρόεδρος εξέφραζε τις προθέσεις του ή είναι κάτι που θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στο κείμενο υπό διαπραγμάτευση.
Παραβιάσεων συνέχεια στον Λίβανο
Νωρίτερα, φάνηκε να ανεβάζει την πίεση και τα ζητούμενα ενδεχόμενης συμφωνίας. Απαριθμώντας τους ηγέτες διαφόρων κυρίως μουσουλμανικών κρατών με τους οποίους συζήτησε τις τελευταίες ημέρες, ανέφερε πως «όλες» αυτές οι χώρες θα πρέπει «κατ’ ελάχιστον να υπογράψουν ταυτόχρονα τις συμφωνίες του Αβραάμ».
Οι συμφωνίες αυτές του 2020 συνεπάγονται αναγνώριση και εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ. Τις έχουν υπογράψει ιδίως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, σύμμαχοι της Ουάσιγκτον στον Κόλπο.
Όμως διάφορα κράτη στην περιοχή έχουν απορρίψει επανειλημμένα την ένταξή τους στη διαδικασία, ειδικά αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας, ιδίως η Σαουδική Αραβία, αλλά και η Συρία και ο Λίβανος.
Στο μέτωπο του Λιβάνου θεωρητικά εφαρμόζεται κατάπαυση του πυρός από τη 17η Απριλίου, αλλά το Ισραήλ και το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στην Τεχεράνη, συνεχίζουν τις εχθροπραξίες τους χωρίς σταματημό.
Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου ανήγγειλε χθες πως το Ισραήλ θα «εντείνει» την επίθεσή του στον Λίβανο και θα «συντρίψει» το κίνημα, εν μέσω δεκάδων αεροπορικών επιδρομών, με τουλάχιστον τρεις νεκρούς, κατά το λιβανικό εθνικό πρακτορείο ειδήσεων ANI.
Η Χεζμπολάχ ανέλαβε την ευθύνη για επιδρομές με drones εναντίον τριών στρατοπέδων και στρατιωτικής θέσης στο βόρειο Ισραήλ.
Οι ισραηλινές επιχειρήσεις έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 3.185 ανθρώπους στον Λίβανο από την έναρξη του νέου πολέμου Ισραήλ-Χεζμπολά, τη 2η Μαρτίου, κατά τον πιο πρόσφατο απολογισμό του λιβανικού υπουργείου Υγείας. Ο ισραηλινός στρατός καταμετρά 23 απώλειες στις τάξεις του το διάστημα αυτό.
