Η δημοσιογραφική έρευνα Pandora Papers αποκαλύπτει τις δραστηριότητες του σκιώδους κόσμου των υπεράκτιων εταιρειών που δίνουν την δυνατότητα σε ορισμένους από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους ανθρώπους του πλανήτη να κρύψουν τον πλούτο τους και να φοροδιαφύγουν.
Τα 11,9 εκατομμύρια έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα μέσω της έρευνας της Διεθνούς Κοινοπραξίας Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) προέρχονται από εταιρείες παροχής οικονομικών υπηρεσιών στις οποίες καταφεύγουν οι ισχυροί του κόσμου για να δημιουργήσουν υπεράκτιες εταιρείες ή trust σε φορολογικούς παραδείσους.
Αποκαλύπτουν τις κρυφές οικονομικές δραστηριότητες 35 ηγετών του κόσμου, στους οποίους περιλαμβάνονται εν ενεργεία και πρώην πρόεδροι, πρωθυπουργοί και αρχηγοί κρατών, περισσότεροι από 300 κρατικοί λειτουργοί όπως υπουργοί, δικαστές, δήμαρχοι και στρατιωτικοί από περισσότερες από 90 χώρες, καθώς και επιχειρηματίες και ροκ σταρ.
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι δύο κυπριακά δικηγορικά γραφεία μεταξύ αυτών το ένα του προέδρου της Κύπρου Νίκου Αναστασιάδη φέρεται ότι έχει κάνει ψευδή δήλωση στοιχείων του ιδιοκτήτη τεσσάρων υπεράκτιων εταιρειών με σκοπό να κρατηθεί μυστική η ταυτότητα του πραγματικού ιδιοκτήτη, ενός αμφιλεγόμενου Ρώσου γερουσιαστή. Αυτό αναφέρει η εφημερίδα Guardian, που συμμετείχε στη μελέτη την εγγράφων μαζί με άλλα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Η κατηγορία αυτή απορρίπτεται από τη νομική εταιρεία, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δηλώνει άγνοια ως μη έχων σχέση με το νομικό γραφείο.
Συγκεκριμένα, τα Pandora Papers αναφέρουν πως η εταιρεία διαχείρισης υπεράκτιων εταιρειών Alcogal, με έδρα τον Παναμά, είχε καταγγείλει το 2015 με δήλωση προς τις οικονομικές αρχές των Βρετανικών Παρθένων Νήσων ότι η συγκεκριμένη κυπριακή νομική εταιρεία είχε δώσει παραπλανητικά στοιχεία για τον ιδιοκτήτη των τεσσάρων offshore εταιρειών.
Ως ιδιοκτήτες είχαν δηλωθεί μέλη προσωπικού της ίδιας της νομικής εταιρείας, ενώ σύμφωνα με την Alcogal ο πραγματικός ιδιοκτήτης και ωφελούμενος ήταν ο Ρώσος επιχειρηματίας και πρώην γερουσιαστής Λεονίντ Λεμπέντεφ.
Ο Λεμπέντεφ εγκατέλειψε τη Ρωσία το 2015 έχοντας κατηγορηθεί για απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων, αλλά ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες. Πλέον είναι παραγωγός ταινιών στο Χόλιγουντ.
Η εταιρεία Anastasiades & Partners απορρίπτει με δήλωση προς την εφημερίδα την κατηγορία, ενώ με δήλωσή του στον Guardian και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης τονίζει ότι αν και κάτοχος μετοχών δεν είχε κανέναν ενεργό ρόλο στη νομική εταιρεία από όταν έγινε ηγέτης της αντιπολίτευσης το 1997.
«Δεν έχω γνώση και θα ήταν αδύνατο για μένα να γνωρίζω και να είμαι σε θέση να απαντήσω σε οποιαδήποτε κατηγορία αφορά το χειρισμό των υποθέσεων της πρώην εταιρείας μου», σημειώνει η δήλωση του Προέδρου Αναστασιάδη προς την εφημερίδα. Προσθέτει ότι η σχέση του με τον κ. Λεμπεντεφ ήταν «εγκάρδια» αλλά ποτέ σχέση δικηγόρου-πελάτη.
Ο Guardian σχολιάζει πως δεν υπάρχει υπόνοια περί ανάμειξης του Προέδρου στις δραστηριότητες του νομικού γραφείου, αλλά αμφισβητεί τη σύνεση της απόφασης να επιτρέψει στο γραφείο να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το όνομά του. Το νομικό γραφείο από την πλευρά του διευκρινίζει προς τον Guardian πως οι τρεις υπάλληλοί του που κατά την Alcogal είχαν δηλωθεί ως ωφελούμενοι ιδιοκτήτες των υπεράκτιων εταιρειών δεν είχαν ποτέ δηλωθεί ως τέτοιοι, αλλά ως διαχειριστές εκ μέρους του ιδιοκτήτη, σε απόλυτη συμφωνία με τον κυπριακό νόμο. Η δήλωση της εταιρείας προς τον Guardian επίσης τονίζει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει καμία ενεργή εμπλοκή στις δραστηριότητες του νομικού γραφείου από το 1997.
Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, το ίδιο νομικό γραφείο παρείχε συμβουλές προς τον κ. Λεμπέντεφ ώστε να αποκτήσει την κυπριακή υπηκοότητα το 2011.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των Pandora Papers , ο βασιλιάς Αμπντάλα ΙΙ της Ιορδανίας έχει δημιουργήσει τουλάχιστον τριάντα υπεράκτιες εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους. Μέσω αυτών των εταιρειών, αγόρασε 14 ακίνητα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο αξίας άνω των 106 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις έχει τοποθετήσει 22 εκατομμύρια δολάρια σε εταιρείες βιτρίνα που χρησίμευσαν στην αγορά του πύργου Μπιγκό στο Μουζέν της νότιας Γαλλίας.
Ο πρόεδρος του Ισημερινού Γκιγέρμο Λάσο έχει καταθέσει περιουσιακά στοιχεία σε δύο trust στην Νότια Ντακότα των ΗΠΑ.
Συνολικά, η Διεθνής Κοινοπραξία έχει εντοπίσει συνδέσμους μεταξύ περιουσιακών στοιχείων τοποθετημένων σε υπεράκτιες εταιρείες 336 ηγετών και πολιτικών προσωπικοτήτων πρώτης γραμμής. Εχουν δημιουργήσει περί τις 1.000 υπεράκτιες εταιρείες, περισσότερο από τα δύο τρίτα των οποίων βρίσκονται στις βρετανικές Παρθένους Νήσους.
Ανάμεσα στα πρόσωπα που φέρνει στο φως η έρευνα, η κολομβιανή τραγουδίστρια Σακίρα, η γερμανίδα μοντέλο Κλόντια Σίφερ, ο ινδός σταρ του κρίκετ Σαχίν Τεντουλκαρ.
Εμφανίζονται επίσης τα ονόματα του πρώην πρωθυπουργού της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, ο οποίος πραγματοποίησε αγορά ακινήτου στο Λονδίνο μέσω ξένης εταιρείας, και του πρώην υπουργού της Γαλλίας Ντομινίκ Στρος- Καν. Ο πρώην γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου διαβίβασε πολλά εκατομμύρια δολάρια αμοιβών του ως συμβούλου επιχειρήσεων μέσω μαροκινής εταιρείας που είναι απαλλαγμένη από φορολογία.
Ο πρόεδρος της Κένυας Ουχούρου Κενυάτα έχει διατυπώσει επανειλημμένως την αποφασιστικότητά του να καταπολεμήσει την διαφθορά στην χώρα του και να επιβάλει την διαφάνεια στους κενυάτες δημόσιους λειτουργούς ως προς την περιουσία τους. Σύμφωνα με τα Pandora Papers, ο πρόεδρος της Κένυας έχει στην κατοχή του ίδρυμα στον Παναμά και πολλά μέλη της άμεσης οικογένειάς του κατέχουν περισσότερα από 30 εκατομμύρια δολάρια σε υπεράκτιους λογαριασμούς.
Στις περισσότερες χώρες, οι δραστηριότητες αυτές δεν διώκονται. Αλλά στις περιπτώσεις των ηγετών και των πολιτικών προσωπικοτήτων, η Διεθνής Κοινοπραξία φέρνει σε αντιπαράθεση την ρητορική κατά της διαφθοράς που έχουν υιοθετήσει πολλοί από αυτούς και τις περιουσίες που έχουν κρύψει σε φορολογικούς παραδείσους.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, ο πρωθυπουργός της Πακιστάν Ιμραν Χαν, ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ συγκαταλέγονται επίσης στους δεκάδες ηγέτες που εκτίθενται στο φως της έρευνας Pandora Papers.
Σύμφωνα με την Washington Post, στοιχεία παραπέμπουν στην περίπτωση της Σβετλάνα Κριβονόγκιχ, Ρωσίδας που έγινε ιδιοκτήτρια διαμερίσματος στο Μονακό μέσω υπεράκτιας εταιρείας της νήσου Τορτόλα της Καραϊβικής τον Απρίλιο του 2003, λίγες εβδομάδες αφού γέννησε ένα κορίτσι. Τότε, βρισκόταν σε μυστική πολυετή σχέση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αναφέρει η εφημερίδα που ανήκει στην Διεθνή Κοινοπραξία επικαλούμενη το ρωσικό ερευνητικό μέσον Proekt.
Η Σβετλάνα Κριβονόγκιχ, η 18χρονη σήμερα κόρη της και το Κρεμλίνο δεν ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα για σχολιασμό.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Ιμραν Χαν εξελέγη με σημαία την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το όνομά του βρισκόταν και στην έρευνα Panama Papers.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας Pandora Papers, μέλη της οικογενείας του και της κυβέρνησής του κατέχουν εκατομμύρια δολάρια σε υπεράκτιους λογαριασμούς. Στο Twitter ο πακιστανός πρωθυπουργός διαβεβαίωσε ότι «θα ερευνήσει» όλους τους πακιστανούς πολίτες που μνημονεύονται στα Pandora Papers
Ανθρωποι του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ - ο οποίος κατηγορείται συστηματικά για διαφθορά - πραγματοποίησαν σκοτεινές συναλλαγές με ακίνητα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ανάμεσά τους, η αγορά κτιρίου γραφείων στο όνομα του 11χρονου γιου του Χαϊντέρ, σύμφωνα με το BBC.
Ο μαφιόζος αρχηγός Ραφαέλε Αμάτο, που ενέπνευσε την ταινία Gomorrah, χρησιμοποίησε επίσης εταιρεία βιτρίνα για να αγοράσει εκτάσεις στην Ισπανία. Συνδέεται με σειρά δολοφονιών και εκτίσει ποινή 20ετούς φυλάκισης.
