Το σφυροκόπημα των τραπεζικών μετοχών το τελευταίο τετράμηνο της χρονιάς που έφυγε «έσβησε» το θετικό ξεκίνημα του 2014, που είχε συνδυασθεί με την άντληση 8,3 δισ. ευρώ για την ανακεφαλαιοποίηση των 4 μεγαλυτέρων τραπεζών το δίμηνο Μαρτίου - Απριλίου.
Είναι αξιοσημείωτο ότι ο τραπεζικός δείκτης στο χρηματιστήριο επέστρεψε 27 χρόνια πίσω, στις 5 Μαρτίου 1987, όταν σε εκείνη τη συνεδρίαση είχε κλείσει στις 94,75 μονάδες. Στην προτελευταία συνεδρίαση του 2014 ο τραπεζικός δείκτης διαμορφώθηκε στις 94,95 μονάδες, ενώ οι ετήσιες απώλειες για τις τέσσερις τράπεζες είναι ιδιαίτερα μεγάλες.
Οι τραπεζικές μετοχές που αποτελούσαν και αποτελούν την ατμομηχανή του χρηματιστηρίου –όπως και της οικονομίας– δέχθηκαν, όπως ήταν αναμενόμενο, το μεγαλύτερο κύμα των πωλήσεων που εκδηλώθηκε από ξένα και εγχώρια επενδυτικά σχήματα κυρίως μετά τις 8 Δεκεμβρίου 2014, όταν επίσημα ανακοινώθηκε η επίσπευση της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας. Ωστόσο, οι ρευστοποιήσεις τραπεζικών μετοχών είχαν ξεκινήσει αρκετά νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο, αφού οι αναλυτές διέβλεπαν ότι η κυβέρνηση δεν μπορούσε να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις και επικρατούσε μία ατμόσφαιρα παρατεταμένης αναμονής στην οικονομία.
Οι τραπεζικές μετοχές βρέθηκαν στο στόχαστρο των hedge funds, αφενός γιατί έχουν την υψηλότερη εμπορευσιμότητα σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μετοχές και αφετέρου γιατί αποτελούν την πυξίδα της αγοράς. Άλλωστε και τα σημαντικά κέρδη που κατέγραψαν οι επενδυτές το πρώτο τετράμηνο της φετινής χρονιάς, αλλά και τα δύο προηγούμενα χρόνια, προέρχονταν κυρίως από τους τραπεζικούς τίτλους. Έτσι, η βύθιση του Χρηματιστηρίου της Αθήνας οφείλεται στο μεγαλύτερο ποσοστό στην κατάρρευση των τραπεζικών μετοχών. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ακόμη και σήμερα, που ο ημερήσιος τζίρος των αγοράς έχει προσγειωθεί στα 60 και 70 εκατ. ευρώ, το 90% των συναλλαγών απορροφάται από τις τέσσερις τράπεζες.
Μόνο η ανάκαμψη των τραπεζικών μετοχών θα δώσει νέα κατεύθυνση σε μία κατακερματισμένη χρηματιστηριακή αγορά, όπου έχουν δημιουργηθεί πολλές κατηγορίες μετοχών. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν μόνο οι τέσσερις τραπεζικές μετοχές, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τις πρώτες θέσεις που κατέχουν στην κεφαλαιοποίηση της αγοράς. Ακολουθούν οι 20 μετοχές του δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης με μία μικρή ομάδα τίτλων της μεσαίας κεφαλαιοποίησης και στην τρίτη κατηγορία συμπεριλαμβάνονται οι μετοχές της χαμηλής κεφαλαιοποίησης. Η πλειοψηφία των μετοχών –περισσότερες από 70– εδώ και παρά πολύ καιρό είτε πραγματοποιούν ελάχιστες ημερήσιες πράξεις είτε δεν γίνονται καθόλου συναλλαγές.
Μέσα σ’ αυτήν την εικόνα που περιγράψαμε είναι ξεκάθαρο ότι οι τράπεζες καθορίζουν τη πορεία της αγοράς. Όσο η οικονομία θα ασφυκτιά από την έλλειψη ρευστότητας, τόσο οι τραπεζικές μετοχές θα δέχονται κατά κύματα τις ρευστοποιήσεις από επενδυτικά σχήματα που είχαν καταγράψει γενναία κέρδη τους πρώτους μήνες του 2014.
Όπως επισημαίνουν εκπρόσωποι χρηματιστηριακών εταιρειών, οι τράπεζες πολύ δύσκολα θα μπορέσουν να ξεφύγουν από τη μέγγενη των ρευστοποιήσεων όσο οι ταμειακές ανάγκες της χώρας παραμένουν αυξημένες και η χώρα έχει μπροστά της ένα δίμηνο αστάθειας που επιφέρουν πάντα οι εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, ο τραπεζικός κλάδος θα δώσει πρώτος το στίγμα της ανάκαμψης της αγοράς μέσω του χρηματιστηρίου. Επίσης, οι επιχειρήσεις που έχουν αναδιαρθρώσει τα χρέη τους και παραμένουν ενήμερες θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες για να υποστηρίξουν τα επενδυτικά τους προγράμματα.
