Φθηνότερα δάνεια, περισσότερες εγγυήσεις και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες αλλά και νοικοκυριά, είναι το άμεσο πρακτικό αποτέλεσμα της αναβάθμισης της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ), μετά την ολοκλήρωση της Αξιολόγησης κατά πυλώνες (του λεγόμενου Pillar Assessment) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 15 Ιουλίου.
Ταυτόχρονα όμως, η εξέλιξη αυτή μετατρέπει την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, από εθνικό "εργαλείο" στήριξης των μικρομεσαίων, σε πιστοποιημένο εταίρο υλοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ με ευρύτερες δυνατότητες. Η ΕΑΤ περνάει έτσι σε νέα εποχή και η Ελλάδα αποκτά έναν "πολυεργαλείο ανάπτυξης" για τα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα της επόμενης δεκαετίας.
'Αμεσα, πάντως, με «προίκα» περίπου 2 δισ. ευρώ από αδιάθετους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ετοιμάζεται να κινητοποιήσει πολλαπλάσια κεφάλαια από το τραπεζικό σύστημα. Με βάση την μέχρι σήμερα εμπειρία μόχλευσης που έχει η αγορά από δάνεια μέσω της ΕΑΤ, η δυνατότητα χρηματοδότησης μπορεί να φτάσει έως και τα 5 δισ. ευρώ, εξασφαλίζοντας σε περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις την πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση και με καλύτερους όρους.
Την ίδια στιγμή, μετά την πιστοποίηση, η ΕΑΤ ετοιμάζεται να ανοίξει την πόρτα και στην αγροτική επιχειρηματικότητα. Στα «σκαριά» βρίσκεται ένα νέο Ταμείο , προορισμένο να ενισχύει τον πρωτογενή τομέα, με έναν συνδυασμό δανείων και επιχορηγήσεων ειδικά για αγρότες.
«Νέα σελίδα» στις χρηματοδοτήσεις
Πρακτικά η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα πέτυχε κάτι που κανένας άλλος ελληνικός οργανισμός δεν είχε καταφέρει πριν: να πάρει το «πράσινο φως» της Κομισιόν για να διαχειρίζεται ευρωπαϊκά κονδύλια απευθείας από την ΕΕ, χωρίς τη μεσολάβηση υπουργείου. Το Pillar Assessment, πίσω από τον τεχνικό όρο, κρύβει μια αλλαγή τάξης μεγέθους για την ΕΑΤ και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας.
Η χρονική στιγμή που συμβαίνει αυτό είναι καθοριστική: τη στιγμή ακριβώς που κλείνει ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά και πριν ενεργοποιηθεί το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για τα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία της προγραμματικής περιόδου 2028-2034. Στο μεσοδιάστημα αυτό η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποκτά πρόσβαση σε κονδύλια της ΕΕ, για να μπορεί να διαθέτει προνομιακά δάνεια, ειδικά σχεδιασμένα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μετά το τέλος του Μηχανισμού Ανάκαμψης.
Ο αναβαθμισμένος στρατηγικός ρόλος που αναλαμβάνει η ΕΑΤ αναμένεται να διαφανεί και στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, καθώς οι ανακοινώσεις από τον Πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς θα δώσουν μία πρόγευση για τα νέα προγράμματα που ετοιμάζονται.
Η «προίκα» των 2 δισ. που γίνεται … 5 δισ. ευρώ
Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια εξαντλητικής προετοιμασίας, διεργασιών και ελέγχων μέχρι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας της (DG GROW), να εγκρίνει την αίτηση της ΕΑΤ. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει το 2022.
Από το 2019 έως σήμερα η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα έχει εγκρίνει πάνω από 88.000 δάνεια, συνολικού ύψους 15,15 δισ. ευρώ, σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η συμβολή της στην ελληνική οικονομία αποτυπώνεται μέχρι σήμερα ως εξής:
* 12,5 δισ. ευρώ πρόσθετο ΑΕΠ
* 383.600 θέσεις εργασίας
* 7,3 δισ. ευρώ πρόσθετο εισόδημα εργαζομένων
* 5 δισ. ευρώ επιπλέον δημόσια έσοδα
Τα μεγέθη αυτά όμως είναι το ιστορικό αποτύπωμα της ΕΑΤ πριν το Pillar Assessment. Με πρόσβαση σε περισσότερα κεφάλαια, η στρατηγική αλλάζει και το αποτύπωμα μεγαλώνει.
Έως τώρα, τα ευρωπαϊκά κονδύλια περνούσαν κυρίως μέσα από κράτη μέλη και Περιφέρειες. Το κράτος τα διαχειριζόταν, τα κατένειμε και τα έδινε. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποτελούσε έναν από τους φορείς που μεσολαβούσαν για την υλοποίηση των προγραμμάτων.
Μετά το Pillar Assessment όμως, η ΕΑΤ συνομιλεί πλέον απευθείας με την Κομισιόν. Η Ελληνική Αναπτυξιακή τράπεζα γίνεται ο μοναδικός πιστοποιημένος ελληνικός οργανισμός που μπορεί να απευθύνεται στις Βρυξέλλες και να αντλήσει χρηματοδότηση χωρίς άλλη μεσολάβηση.
Έτσι αποκτά και τη δυνατότητα να διαχειριστεί τα περίπου 2 δισ. ευρώ των αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ακόμη και μετά τη λήξη του ΤΑΑ στις 31 Αυγούστου 2026.
Ωστόσο η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα δε περιορίζεται να διαθέσει απλώς τα 2 δισ. ευρώ για δάνεια προς επιχειρήσεις που τα έχουν ανάγκη. Στην πραγματικότητα… τα πολλαπλασιάζει, μέσω μόχλευσης.
Με βάση το ιστορικό μόχλευσης μέχρι σήμερα, κατά μέσον όρο η ΕΑΤ αυξάνει 2,7 φορές τους πόρους που διαχειρίζεται. Με κάθε ένα ευρώ δανείων μέσω της ΕΑΤ κινητοποιεί σχεδόν τρία ευρώ επιπλέον από τον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα. Με βάση αυτόν τον πολλαπλασιαστή, τα 2 δισ. θα μπορούσαν να μετατραπούν σε δάνεια έως 5 ή 5,5 δισ. ευρώ προς μικρομεσαίες και αγροτικές επιχειρήσεις, χωρίς να στερεί από εθνικούς πόρους την οικονομία και χωρίς νέο δανεισμό του κράτους.
Νέοι τομείς πέρα από τις μικρομεσαίες
Μέχρι σήμερα, η ΕΑΤ ήταν γνωστή σχεδόν αποκλειστικά στις μικρομεσαίες, μέσω προγραμμάτων όπως το ΤΕΠΙΧ και το «Εξοικονομώ». Αποτελούσε ένα μοχλό που κάλυπτε ανεπάρκειες της αγοράς, μεσολαβώντας για να εξασφαλίζουν χρηματοδότηση ελληνικές επιχειρήσεις των οποίων το μικρό μέγεθος ή η οικονομική κατάσταση καθιστούσε δυσχερή ή απαγορευτική τη χρηματοδότησή τους από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα.
Αν και ο ρόλος της ήταν και παραμένει κρίσιμος για τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας, τον οποίο αποτελούν οι μικρές επιχειρήσεις, πλέον μετεξελίσσεται σε έναν στρατηγικό εταίρο για την ανάπτυξη ολόκληρων κλάδων της οικονομίας.
Ο ρόλος της διευρύνεται προς νέες κατευθύνσεις:
- Ενεργειακή μετάβαση η οποία αποτελεί σύγχρονο όρο ανθεκτικότητος και επιβίωσης των επιχειρήσεων και της εθνικής οικονομίας, ή και άλλους τομείς που αποτελούν προτεραιότητες της ΕΕ και αναδεικνύονται σε δυναμικά αναπτυσσόμενους κλάδους σε Ελλάδα και Ευρώπη.
- Καινοτομία, για την οποία το Ταμείο Καινοτομίας διαχειρίζεται ήδη 155 εκατ. ευρώ
- Προσιτή Στέγη: μόλις εφέτος, χιλιάδες νοικοκυριά γνώρισαν την ΕΑΤ επειδή χρειάστηκε να αγοράσουν πρώτη κατοικία με τραπεζικό δάνειο από το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2». Στο μέλλον η ΕΑΤ θα μπορεί να σχεδιάζει αντίστοιχα νέα προγράμματα, στο πλαίσιο των κυβερνητικών σχεδιασμών, με πόρους που θα αντλεί απευθείας από την ΕΕ.
