Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δημοσιοποίησε σήμερα Δευτέρα 12/12 τις προτεραιότητες άσκησης εποπτείας, προειδοποιώντας τις τράπεζες της ευρωζώνης ότι μπορεί να αυξήσουν τα επισφαλή δάνεια και να δεχθούν πιέσεις στη χρηματοδότησή τους λόγω της αύξησης των επιτοκίων, του υψηλότερου πληθωρισμού και μιας πιθανής ύφεσης.
Προς το παρόν οι τράπεζες αντιμετώπισαν τους κινδύνους αποτελεσματικά αλλά η ΕΚΤ ανησυχεί γιατί εσχάτως διαπίστωσε ότι οι τράπεζες υποτιμούν το πρόβλημα και δεν ελέγχουν όσο η ίδια θέλει τους κινδύνους που ελοχεύουν.
«Το γεωπολιτικό σοκ που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι άμεσες μακροοικονομικές συνέπειές της έχουν αυξήσει την αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη της οικονομίας και των χρηματοπιστωτικών αγορών και αυξάνουν τους κινδύνους για τον τραπεζικό τομέα. Η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί εξαιρετική σύνεση από την πλευρά των τραπεζών και των τραπεζικών εποπτικών αρχών» αναφέρει στην ανακοίνωσή της η ΕΚΤ.
Προσθέτει ότι «κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, τα εποπτευόμενα ιδρύματα είχαν καλή συνολική απόδοση, υποστηριζόμενα από την οικονομική ανάκαμψη μετά τη σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών που σχετίζονται με την πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19) και τη σταδιακή ομαλοποίηση των επιτοκίων. Οι τράπεζες ανέφεραν υγιείς δείκτες κεφαλαίου και άφθονα αποθέματα ρευστότητας καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου, αντανακλώντας την ισχυρή ανθεκτικότητα του κλάδου, ενώ ο συνολικός όγκος των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) συνέχισε να μειώνεται».
Όμως το μακροοικονομικό σοκ, το οποίο έχει επιδεινώσει τις προϋπάρχουσες πληθωριστικές πιέσεις και τα παρατεταμένα εμπόδια στην αλυσίδα εφοδιασμού, μπορεί να πλήξουν την Ευρώπη. Κατά συνέπεια, οι χρηματοοικονομικοί και μη χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι έχουν αυξηθεί για τον ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό τομέα. Μια πιθανή εντατικοποίηση των γεωπολιτικών εντάσεων στο μέλλον μπορεί να αυξήσει περαιτέρω τους κινδύνους ανατιμολόγησης στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τις απειλές στον κυβερνοχώρο. Συνολικά, η εξέλιξη της οικονομίας και των χρηματοπιστωτικών αγορών παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, αφήνοντας περισσότερα περιθώρια για εκπλήξεις στην αρνητική πλευρά παρά στην ανοδική, σημειώνει η ΕΚΤ.
Ετσι, οι εποπτικές αρχές σχεδιάζουν συχνότερες επιθεωρήσεις στα πιστωτικά ιδρύματα και πιο στοχευμένους ελέγχους, για να αντιμετωπίσουν τους αυξανόμενους κινδύνους.
Δημοσιεύοντας τις προτεραιότητές της για την τραπεζική εποπτεία το επόμενο έτος, η ΕΚΤ δήλωσε ότι ο δανεισμός σε τομείς έντασης ενέργειας, στεγαστικά δάνεια κατοικιών και εμπορικά ακίνητα είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος.
Ορισμένες τράπεζες θα μπορούσαν επίσης να δυσκολευτούν να αντικαταστήσουν τη φθηνή χρηματοδότηση που παρείχε η ΕΚΤ για να βοηθήσει τον κλάδο μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού, η οποία τώρα αποσύρεται καθώς η κεντρική τράπεζα σφίγγει τη νομισματική πολιτική για την αντιμετώπιση του υψηλού πληθωρισμού, ανέφερε.
«Ενώ ο τραπεζικός τομέας έχει μέχρι στιγμής αποδειχθεί ανθεκτικός στις επιπτώσεις από τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι κίνδυνοι καθοδικών κινδύνων έχουν αυξηθεί ως αποτέλεσμα», δήλωσε ο Kerstin af Jochnick, μέλος του εποπτικού συμβουλίου της ΕΚΤ, και ο Mario Quagliariello, διευθυντής εποπτικής στρατηγικής της.
«Στο άμεσο μέλλον, ανησυχούμε για τις επιπτώσεις του μακροοικονομικού περιβάλλοντος και της δυναμικής των χρηματοπιστωτικών αγορών για την ποιότητα του ενεργητικού και τη χρηματοδότηση των τραπεζών», ανέφεραν.
Η αυξημένη πίεση από την ΕΚΤ σχετικά με την προετοιμασία των τραπεζών για πιθανή αύξηση των επισφαλών δανείων και τη συμπίεση της χρηματοδότησης θα μπορούσε να αυξήσει τις εντάσεις με στελέχη του κλάδου, πολλά από τα οποία έχουν ήδη παραπονεθεί για την αυστηρή προσέγγισή της στην εποπτεία.
Οι επιδόσεις του τραπεζικού τομέα ενισχύθηκαν φέτος, καθώς τα αυξανόμενα επιτόκια ενίσχυσαν τα περιθώρια κέρδους των δανείων, ενώ τα κυβερνητικά μέτρα για τη στήριξη εταιρειών και νοικοκυριών με υψηλό ενεργειακό κόστος συνέβαλαν στη διατήρηση των αθετήσεων πληρωμών σε χαμηλά επίπεδα.
Ωστόσο, η ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οι καλές στιγμές φαινόταν απίθανο να διαρκέσουν λόγω της πιθανής αύξησης των επισφαλών δανείων και του αυξανόμενου κόστους χρηματοδότησης για τις τράπεζες.
Η κεντρική τράπεζα αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια την Πέμπτη κατά τουλάχιστον 0,5 ποσοστιαίες μονάδες στο 2%, που θα είναι το υψηλότερο επίπεδο από την οικονομική κρίση του 2008/9, ενώ οι περισσότεροι οικονομολόγοι αναμένουν ότι η ευρωζώνη θα εισέλθει σε ύφεση αυτόν τον χειμώνα.
«Τα υψηλότερα επιτόκια και μια υποτονική ή πιθανώς υφεσιακή προοπτική ανάπτυξης μπορεί να αμφισβητήσουν την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους των δανειοληπτών στο μέλλον», ανέφεραν οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ. «Αυτό μπορεί να ισχύει ιδιαίτερα για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις».
Η κεντρική τράπεζα είπε ότι μια πρόσφατη εποπτική ανασκόπηση εντόπισε ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες ελέγχουν τους κινδύνους τους, «ειδικά σε σχέση με τη δημιουργία και την παρακολούθηση δανείων, την ταξινόμηση των δανειοληπτών που αντιμετωπίζουν προβλήματα και τα πλαίσια προβλέψεων».
Ορισμένες τράπεζες έχουν γίνει επίσης «πιο ευάλωτες στις διαταραχές της αγοράς» λόγω της μεγάλης εξάρτησης από εξαιρετικά φθηνή χρηματοδότηση από την ίδια την ΕΚΤ, προειδοποίησε η κεντρική τράπεζα.
Τον περασμένο μήνα, η ΕΚΤ άλλαξε τους όρους των στοχευμένων μακροπρόθεσμων δανειοδοτικών της πράξεων, βάσει των οποίων δάνεισε 2,1 τρισεκατομμύρια ευρώ στις τράπεζες με επιτόκιο τόσο χαμηλό όσο μείον 1 τοις εκατό για να τις ενθαρρύνει να μην μειώσουν τον δανεισμό τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Το επιτόκιο TLTRO αυξήθηκε στο επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ από τον περασμένο μήνα και έκτοτε οι τράπεζες έχουν αποπληρώσει σχεδόν 800 δισ. ευρώ των δανείων τους βάσει του καθεστώτος νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα.
Η κεντρική τράπεζα είπε ότι ορισμένες τράπεζες θα πρέπει να «διαφοροποιήσουν περαιτέρω τις πηγές χρηματοδότησής τους και να αντικαταστήσουν μέρος της χρηματοδότησης της κεντρικής τράπεζας με πιο ακριβές και πιθανώς βραχυπρόθεσμες εναλλακτικές λύσεις, οι οποίες θα ασκήσουν πίεση στους δείκτες προληπτικής εποπτείας και την κερδοφορία τους».
