Το 2025 αποτέλεσε έτος-ορόσημο για τον τουρισμό παγκοσμίως, με τις διεθνείς ταξιδιωτικές αφίξεις να ανέρχονται σε 1,52 δισ., σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα προ της πανδημίας επίπεδα κατά περίπου 4%. Η Ευρώπη παραμένει διαχρονικά ο βασικότερος πόλος έλξης, καθώς πάνω από το ήμισυ των ταξιδιωτικών αφίξεων κατευθύνονται σε αυτήν. Σε αυτό το πλαίσιο, ο τουρισμός στην Ελλάδα συνέχισε την ανοδική του πορεία το 2025, καταγράφοντας για τρίτο διαδοχικό έτος ιστορικά υψηλές επιδόσεις σε όρους αφίξεων και εισπράξεων. Συγκεκριμένα, το χρονικό διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου, οι ταξιδιωτικές αφίξεις και εισπράξεις ανήλθαν σε 36,7 εκατομμύρια ταξιδιώτες (Γράφημα 1α) και Ευρώ 23 δισ., έχοντας ήδη υπερβεί τις επιδόσεις του συνόλου του 2024 κατά 2% και 6,5% αντίστοιχα. Ανοδικά κινήθηκαν οι αφίξεις και οι εισπράξεις από τις πέντε κυριότερες τουριστικές αγορές, δηλαδή της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιταλίας, της Γαλλίας και των ΗΠΑ. Επιπρόσθετα, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι προσέγγισε τα Ευρώ 600, αυξημένη κατά 4,4% σε σύγκριση με το πρώτο ενδεκάμηνο του 2024 (Γράφημα 1β).
Οι επιδόσεις του 2025 επιβεβαιώνουν τη σημαντική ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού σε διεθνές επίπεδο μετά την πανδημία. Ενδεικτικά, το μερίδιο της Ελλάδας στις παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις αυξήθηκε από 2,1% το 2019 σε 2,5% το 2024, ενώ εκτιμάται, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, ότι ενισχύθηκε έτι περαιτέρω το 2025. Αντίθετα, τα αντίστοιχα μερίδια ευρωπαϊκών χωρών με σημαντικές εισερχόμενες τουριστικές ροές, όπως η Ιταλία και η Γερμανία, υποχώρησαν σε σύγκριση με το 2019 (Γράφημα 2α). Οι προοπτικές για την περαιτέρω ενίσχυση του τουρισμού στην Ελλάδα το 2026 και μεσοπρόθεσμα εκτιμάται ότι παραμένουν θετικές. Το συμπέρασμα αυτό εδράζεται στις ευνοϊκές διεθνείς τάσεις, στις εγχώριες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη των υποδομών και την περαιτέρω ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος, καθώς και στο ιδιαίτερα ισχυρό και αναγνωρίσιμο τουριστικό «brand name» που έχει εδραιώσει η Ελλάδα.
Αναλυτικότερα, υπάρχει αυξητική τάση των διεθνών τουριστικών ροών παγκοσμίως, γεγονός που δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τη χώρα μας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών, οι τουριστικές αφίξεις παγκοσμίως αναμένεται να ενισχυθούν το 2026 κατά 3%-4%, λαμβάνοντας ώθηση, μεταξύ άλλων, από τη διατήρηση ευνοϊκών συνθηκών στη διεθνή οικονομία και τη μη κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων. Ένας σημαντικός παράγοντας που συντελεί στην άνοδο των τουριστικών ροών είναι η μεγαλύτερη ευκολία, σε σύγκριση με το παρελθόν, έρευνας και διοργάνωσης ταξιδιών μέσω χρήσης διαδικτυακών εργαλείων. Στο πλαίσιο αυτό, το έργο του ψηφιακού μετασχηματισμού του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού, το οποίο έχει ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και προβλέπεται να ολοκληρωθεί άμεσα, αναμένεται να παρέχει σημαντικές τουριστικές πληροφορίες με γρήγορο και απλό τρόπο, καθώς και μια σειρά χρήσιμων λειτουργιών.
Επιπρόσθετα, η Ελλάδα αποτελεί μεταξύ των κορυφαίων επιλογών για ταξίδια το επόμενο δωδεκάμηνο σε πέντε μεγάλες αγορές της Δυτικής Ευρώπης, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ. Συγκεκριμένα, η χώρα μας κατατάσσεται τρίτη σε προτιμήσεις στις αγορές της Γερμανίας και της Ιταλίας, τέταρτη στις αγορές της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και έκτη στην αγορά της Ισπανίας. Σημειώνεται ότι, σε σύγκριση με το 2024, η Ελλάδα βελτιώθηκε κατά μία θέση στις αγορές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ισπανίας. Παράλληλα, θετική επίδραση αναμένεται να έχουν οι πρόσφατες διακρατικές συμφωνίες που σύναψε η Ελλάδα και σχετίζονται με τον τουρισμό (Αλγερία, Τουρκία, Σερβία και Καναδάς), ενώ η εκπεφρασμένη πρόθεση Ελλάδας και Ινδίας για σύναψη συμφωνίας εντός του 2026 για συνεργασία στον τουρισμό δύναται να ενισχύσει την πρόσβαση της χώρας μας σε μία ταχέως αναπτυσσόμενη και εξωστρεφή οικονομία που αποτελεί μία τεράστια αγορά λόγω του μεγέθους της.
Η ισχυρή δυναμική του ελληνικού τουρισμού καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη μετάβαση σε ένα πιο ισορροπημένο και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης. Το τελευταίο συνεπάγεται τη διατήρηση της ανοδικής πορείας του κλάδου, αλλά και τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου υπηρεσιών, την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου της χώρας, καθώς και την ενίσχυση της ποιότητας ζωής των τοπικών κοινωνιών. Σημειώνεται ότι το 2024 στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν περίπου 3,5 διεθνείς ταξιδιωτικές αφίξεις ανά άτομο, υψηλότερα τόσο έναντι του 2019 (2,9 αφίξεις ανά άτομο) όσο και σε σύγκριση με άλλους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς (Γράφημα 2β), ενώ ο λόγος αυτός εκτιμάται ότι αυξήθηκε περαιτέρω το 2025.
Η πράσινη μετάβαση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η ενίσχυση δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών και οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού που καταγράφονται στα ξενοδοχεία τα τελευταία χρόνια αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου. Επιπρόσθετα, δεδομένης της εποχικότητας του ελληνικού τουρισμού, δηλαδή της υψηλής συγκέντρωσης των εισερχόμενων ροών σε συγκεκριμένους μήνες, αλλά και σε συγκεκριμένες περιοχές, εξίσου σημαντικές προκλήσεις είναι η χρονική και γεωγραφική επέκτασή της τουριστικής δραστηριότητας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το πεντάμηνο Μαΐου-Σεπτεμβρίου 2024 οι εισερχόμενες τουριστικές ροές διαμορφώθηκαν σε 74% επί του συνόλου, παρουσιάζοντας, ωστόσο, μείωση σε σύγκριση με την προηγούμενη διετία. Επιπρόσθετα, σε τέσσερις Περιφέρειες (Αττική, Νότιο Αιγαίο, Κρήτη και Ιόνια Νησιά) συγκεντρώθηκε το 65% των αφίξεων και το 83% των εισπράξεων το 2024, με τα ποσοστά να διατηρούνται περίπου στα ίδια επίπεδα και το πρώτο εννεάμηνο του 2025 για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Παράλληλα, το 2024 στις Περιφέρειες Νοτίου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων αντιστοιχούσαν 127 (2023: 117) και 102 (2023: 98) διανυκτερεύσεις σε τουριστικά καταλύματα ανά κάτοικο, ενώ, αντίθετα, σε λιγότερο ανεπτυγμένες τουριστικά Περιφέρειες όπως αυτές της Δυτικής Μακεδονίας και της Δυτικής Ελλάδας αντιστοιχούσαν μόλις 1 και 4 διανυκτερεύσεις σε τουριστικά καταλύματα ανά κάτοικο.
Μολονότι όλες οι Περιφέρειες της χώρας κατέγραψαν υψηλές επιδόσεις στην αξιολόγηση της ποιότητας της τουριστικής εμπειρίας για το τρίτο τρίμηνο του 2025, με βάση έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ, οι εν λόγω Περιφέρειες (Δυτικής Μακεδονίας και Δυτικής Ελλάδας) κατατάχθηκαν στις πρώτες θέσεις, γεγονός που αναδεικνύει τις δυνατότητες ανάπτυξης νέων προορισμών. Τούτο δύναται να ενισχυθεί μέσω της ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως, ενδεικτικά, της διεθνώς ανερχόμενης τάσης του “live events tourism”, ο οποίος είναι διαδεδομένος στις νεότερες γενιές, με την Ελλάδα να έχει μικρή συμμετοχή στην αγορά αυτή.
