Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει τις ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια, με τα data centers να αναπτύσσονται σε πολλές περιοχές ταχύτερα από τις υποδομές που απαιτούνται για την τροφοδοσία τους.
Σύμφωνα με την Οικονομική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Ευρώπη (UNECE), η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centers αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί, από 485 TWh το 2025 σε 950 TWh το 2030. Θα αντιστοιχεί περίπου στο 3% της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης, αποτελώντας έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους παράγοντες αύξησής της.
Τα hyperscale data centers απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού για ψύξη, ενώ χρειάζονται σημαντικές εκτάσεις γης. Σε περιοχές όπως η Βόρεια Καρολίνα, η Βόρεια Βιρτζίνια και η Ιρλανδία, η ανάπτυξή τους μπορεί να αυξήσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 20% έως 30%.
Στην Ιρλανδία, τα data centers αντιστοιχούσαν στο 23% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας το 2025, από 5% το 2015. Η χώρα έχει περιορίσει τις νέες συνδέσεις στο Δουβλίνο, ενώ η Ολλανδία έχει θεσπίσει περιορισμούς για τις περιοχές όπου μπορούν να κατασκευάζονται νέες εγκαταστάσεις.
Η UNECE επισημαίνει ότι ένα μεγάλο data center μπορεί να κατασκευαστεί και να συνδεθεί στο δίκτυο μέσα σε δύο έως πέντε χρόνια, ενώ η κατασκευή γραμμών μεταφοράς και άλλων υποδομών μπορεί να χρειαστεί πάνω από δέκα χρόνια.
Η διαφορά αυτή αυξάνει τον κίνδυνο υπερφόρτωσης των δικτύων, με πιθανές διακυμάνσεις τάσης, ακούσιες αποσυνδέσεις και αλυσιδωτές βλάβες. Η κατάσταση είναι πιο σύνθετη σε δίκτυα με μεγάλη συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών, καθώς η ζήτηση των data centers μπορεί να μεταβάλλεται γρήγορα, ενώ η παραγωγή από ΑΠΕ εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες.
Η σύνδεση μεγάλων data centers απαιτεί επενδύσεις σε γραμμές μεταφοράς, υποσταθμούς και άλλες υποδομές. Ωστόσο, δεν υπάρχει ενιαίο πλαίσιο που να καθορίζει πώς θα μοιράζεται το κόστος μεταξύ των εταιρειών τεχνολογίας, των ενεργειακών επιχειρήσεων και των καταναλωτών.
Η UNECE προειδοποιεί ότι χωρίς σαφείς κανόνες οι επενδύσεις μπορεί να καθυστερήσουν, ενώ μέρος του κόστους ενδέχεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές. Παράλληλα, οι ρυθμιστικές αρχές δεν διαθέτουν πάντα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για την κατανάλωση των μεγάλων εγκαταστάσεων, γεγονός που δυσκολεύει τον σχεδιασμό των δικτύων.
Οι αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες αυξάνονται. Στο Μέμφις, η εγκατάσταση Colossus 2 της xAI αντιμετωπίζει αγωγές σχετικά με τη χρήση τουρμπινών φυσικού αερίου, την ατμοσφαιρική ρύπανση και τον θόρυβο. Στο Μέριλαντ, οργανώσεις καταναλωτών προειδοποιούν για πιθανές αυξήσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι τα data centers δημιουργούν θέσεις εργασίας και φορολογικά έσοδα. Η κλίμακα των επενδύσεων είναι μεγάλη: το campus Hyperion της Meta στη Λουιζιάνα καταλαμβάνει περίπου 910 εκτάρια και προβλέπεται να φτάσει τα 5 GW υπολογιστικής ισχύος έως το 2032. Σύμφωνα με την Carbon Direct, τουλάχιστον 46 έργα AI data centers στις ΗΠΑ, συνολικής αξίας περίπου 170 δισ. δολαρίων, καθυστέρησαν ή ακυρώθηκαν από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Μάιο του 2026 μετά από αντιδράσεις κοινοτήτων.
Η UNECE επισημαίνει επίσης την έλλειψη συγκρίσιμων στοιχείων για την κατανάλωση ενέργειας και νερού. Οι εταιρείες χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους μέτρησης και αναφοράς, ενώ οι περιβαλλοντικοί κανόνες για το νερό, τις εκπομπές και τους τοπικούς πόρους παραμένουν κατακερματισμένοι.
Η Επιτροπή προειδοποιεί και για τον κίνδυνο δημιουργίας υποδομών που μπορεί να αποδειχθούν υπερβολικές σε σχέση με τις μελλοντικές ανάγκες. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής και οι γραμμές μεταφοράς έχουν διάρκεια ζωής δεκαετιών, ενώ η τεχνολογία της AI εξελίσσεται πολύ ταχύτερα.
Η UNECE ζητά μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, μεγαλύτερη διαφάνεια από τις εταιρείες και έγκαιρη διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες. Προτείνει επίσης να εξετάζεται η αναστολή νέων έργων σε περιοχές όπου τα δίκτυα δεν διαθέτουν επαρκή δυναμικότητα και, σε βάθος χρόνου, να αντιμετωπίζονται τα data centers ως στρατηγικές υποδομές με κοινά διεθνή πρότυπα.
