Τον εθνικό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης αποκτά και επίσημα από χθες η Ελλάδα, με την ίδρυση της ανώνυμης εταιρείας «Ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης Α.Ε.» και διακριτικό τίτλο «Pharos AI Factory», η οποία καταχωρίστηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο. Η νέα εταιρεία λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, αλλά με κανόνες ιδιωτικής οικονομίας.
Ο πυρήνας της αποστολής του «Pharos» είναι να λειτουργήσει ως εθνικός και περιφερειακός επιταχυντής τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας έναν ενιαίο κόμβο, που θα παρέχει υπολογιστική ισχύ, δεδομένα, μοντέλα και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό σε επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιους φορείς. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Ορίζοντας Ευρώπη» και χρηματοδοτείται κατά 50% από την ευρωπαϊκή κοινή επιχείρηση υψηλών επιδόσεων EuroHPC και κατά 50% από εθνικούς πόρους.
Οι δραστηριότητες του εθνικού AI Factory είναι εξαιρετικά ευρείες. Περιλαμβάνουν έρευνα και ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, σχεδιασμό αλγορίθμων μηχανικής και βαθιάς μάθησης, ανάπτυξη παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης και εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs). Παράλληλα θα διαχειρίζεται δεδομένα - συλλογή, ανωνυμοποίηση και επεξεργασία - σύμφωνα με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για τα προσωπικά δεδομένα και τον νέο κανονισμό τεχνητής νοημοσύνης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τομείς εφαρμογής, που επιλέγονται ως «στρατηγικοί». Πρώτος είναι η υγεία, με ανάπτυξη ανωνυμοποιημένων δεδομένων υγείας και προγνωστικών εργαλείων ΑΙ. Δεύτερος είναι η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός, με στόχο τη δημιουργία ελληνικών γλωσσικών μοντέλων και ψηφιακής τεκμηρίωσης πολιτιστικών δεδομένων. Τρίτος είναι η βιωσιμότητα, μέσω εφαρμογών για διαχείριση φυσικών πόρων, ενεργειακή αποδοτικότητα και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Μετοχική σύνθεση, διάρκεια και στόχοι
Έδρα του ελληνικού AI Factory είναι το τεχνολογικό πάρκο του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» στην Αγία Παρασκευή, ενώ προβλέπεται δυνατότητα δημιουργίας υποκαταστημάτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το «Pharos» θα λειτουργεί, επίσης, ως κέντρο εξυπηρέτησης για startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα, προσφέροντας πρόσβαση σε υποδομές, εκπαίδευση, συμβουλευτική και υποστήριξη εμπορικής αξιοποίησης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι η ευρεία υιοθέτηση της ΑΙ στην οικονομία και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η εταιρεία θα μπορεί να ιδρύει τεχνοβλαστούς (spin-offs), να εκμεταλλεύεται δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και να εμπορεύεται προϊόντα και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Παράλληλα, θα λειτουργεί και ως «ρυθμιστικό πεδίο δοκιμών» (sandbox), όπου νέες τεχνολογίες θα δοκιμάζονται υπό ελεγχόμενες συνθήκες πριν εισαχθούν στην αγορά.
Το μετοχικό κεφάλαιο ανέρχεται σε €25.000, με μετόχους το Ελληνικό Δημόσιο κατά 30% και την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας κατά 70%, ενώ η διάρκεια της εταιρείας ορίζεται αρχικά σε δέκα έτη.
Συνολικά, η ίδρυση του «Pharos AI Factory» σηματοδοτεί τη μετάβαση της χώρας από μεμονωμένες ερευνητικές πρωτοβουλίες σε οργανωμένη βιομηχανική πολιτική τεχνητής νοημοσύνης, με σαφή ευρωπαϊκή διασύνδεση και στόχο τη δημιουργία οικοσυστήματος καινοτομίας γύρω από την ΑΙ.
