Της Δήμητρας Μανιφάβα
Η γήρανση του πληθυσμού τα επόμενα χρόνια, η άνοδος της μεσαίας τάξης στις ασιατικές χώρες και από την άλλη η υποβάθμισή της στις ανεπτυγμένες χώρες και ειδικά στην Ευρώπη μετά την κρίση του 2008, η ολοένα και μεγαλύτερη διείσδυση της τεχνολογίας στην καθημερινότητά μας διαμορφώνουν τις τάσεις στο λιανεμπόριο της επόμενης ημέρας. Τις σημαντικότερες αυτές με ορίζοντα το 2030 εντοπίζει και αναλύει η εταιρεία ερευνών αγοράς Euromonitor International. To πόσο γρήγορα θα εντοπίσουν τις τάσεις αυτές οι λιανέμποροι, οι διαφημιστές, οι προμηθευτές και οι υπεύθυνοι μάρκετινγκ θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό και τη βιωσιμότητα και ανάπτυξη των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια σε ένα περιβάλλον που παραμένει εξαιρετικά ανταγωνιστικό και γεμάτο προκλήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι 8 μεγάλες τάσεις είναι οι ακόλουθες:
- “Η υποχώρηση της μεσαίας τάξης”: την ώρα που η μεσαία τάξη ανθεί στην Ασία, στις ανεπτυγμένες αγορές αγωνίζεται να διατηρήσει την οικονομική της θέση και τα προνόμια που κατείχε στο δεύτερο ήμισυ του αιώνα. Παράδειγμα αυτής της κατάστασης είναι η μεγάλη ανάπτυξη των discounters (εκπτωτικών αλυσίδων σούπερ μάρκετ) με συνέπεια από το 2010 κι έπειτα οι επιχειρήσεις της κατηγορίας αυτής να βλέπουν τις πωλήσεις τους να αναπτύσσονται με ταχύτερο ρυθμό από ότι των παραδοσιακών αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Επιπλέον, από το 2013 και έπειτα συρρικνώνονται και οι πωλήσεις των υπερμάρκετ, καθώς οι καταναλωτές προτιμούν να ψωνίζουν συχνότερα και λιγότερα προϊόντα και επιλέγουν μικρότερα καταστήματα σε πιο βολικές, από πλευράς απόστασης, περιοχές. Οι πωλήσεις των παραδοσιακών σούπερ μάρκετ εκτιμάται ότι έως το 2020 θα έχουν αυξηθεί κατά περίπου 10% σε σύγκριση με σήμερα, ενώ την ίδια ώρα οι πωλήσεις των εκπτωτικών αλυσίδων θα έχουν αυξηθεί κατά 20% και πλέον. Σύμφωνα με την ανάλυση της Euromonitor International ένας τρόπος για να αντιμετωπισθεί αυτή η κατάσταση είναι η υιοθέτηση της αρχής της “ωραιοποιημένης φειδούς”, σύμφωνα με την οποία τονίζεται στον καταναλωτή της μεσαίας τάξης πόσο λίγο κοστίζει κάτι και όχι πόσο πολύ κοστίζει κάτι, καθώς και ό,τι ψωνίζοντας λιγότερα παράγει λιγότερα σκουπίδια. Οι λιανέμποροι σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να εστιάσουν στη μακροβιότητα, στην καλή ποιότητα, στη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης προϊόντων και στην ευκολία συντήρησης και επισκευής τους.
- “Περισσότερη εμπειρία”: τα επόμενα χρόνια προβλέπεται ότι θα συνεχισθεί η τάση που εμφανίστηκε μετά την κρίση, δηλαδή η αύξηση των δαπανών με ταχύτερο ρυθμό για αγορά υπηρεσιών έναντι των δαπανών για αγορά αγαθών. Αυτό μεταφράζεται στην παροχή στους καταναλωτές μεγαλύτερης, πιο πλούσιας, αλλά και διαφοροποιημένης αγοραστικής εμπειρίας.
- “Αλλάζοντας την οπισθοφυλακή της αγοράς”: για να διασφαλίσουν τη μελλοντική τους ανάπτυξη, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προσαρμοσθούν στις δημογραφικές, οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές και να τοποθετήσουν τις νέες αγορές από την οπισθοφυλακή που βρίσκονται σήμερα στο προσκήνιο. Για παράδειγμα, η πόλη Ξιαμέν στη νοτιοανατολική Κίνα εκτιμάται ότι μέχρι το 2030 θα τριπλασιάσει το καταναλωτικό της μέγεθος και θα είναι πλέον μεγαλύτερη ως αγορά από αυτές της Ρώμης, της Βαρκελώνης ή του Μονάχου. Για παράδειγμα η Nestle εξαγόρασε το 2011 τη βιομηχανία σακχαρωδών Hsu – Fu – Chi στο Χονγκ Κονγκ και το 2015 επαναλάνσαρε στην κινεζική αγορά ένα από το πλέον δημοφιλή σήματά της, το KitKat. Το 2016 είχε μερίδιο 6,3% στην κινεζική αγορά σακχαρωδών.
- “Προτεραιοποίηση”: οι καταναλωτές, λόγω και της οικονομικής κρίσης, ιεραρχούν περισσότερο από ποτέ τις ανάγκες τους. Οι έρευνες δείχνουν ότι περισσότερο από ποτέ άλλοτε οι καταναλωτές επενδύουν στο να γίνουν καλύτεροι, πιο οργανωτικοί, πιο υγιείς, πιο υπεύθυνοι, πιο ξεκούραστοι, καθώς αισθάνονται ότι ζούνε σε ένα εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον.
- “Ηθική διαβίωση”: διαπιστώνεται ολοένα και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος, τη βιώσιμη ανάπτυξη, τα δικαιώματα των ζώων, την παραγωγή, τις εργασιακές σχέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι ολοένα και περισσότερες εταιρείες επενδύουν στην εξοικονόμηση νερού.
- “Επανεφευρίσκοντας το shopping”: η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει ως συνέπεια οι καταναλωτές να πραγματοποιούν αγορές από πολλές διαφορετικές πλατφόρμες και κανάλια και για τον λόγο αυτό οι προμηθευτές και οι λιανέμποροι πρέπει να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν ανά πάσα στιγμή, ειδικά μάλιστα καθώς υπάρχει μεταστροφή από τα αγαθά στις υπηρεσίες. To ιδανικό καταναλωτικό ταξίδι εμπλέκει ένα σήμα, ένα προϊόν σε ολόκληρη τη διαδικασία, παρέχοντας αξία πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την αγορά, μετατρέποντας μια συναλλαγή σε σχέση. Έτσι, πλέον οι καταναλωτές περιμένουν από το εμπόριο να τους πουλά προϊόντα μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (το λεγόμενο s-commerce), να παρέχουν προγράμματα συνδρομών και πιστότητας μέσω του διαδικτύου κ.α.
- “Υγιεινή ζωή”: η ανάγκη για υγιεινή ζωή δεν περιορίζεται πλέον σε λίγη γυμναστική και απλώς προσεχτική διατροφή. Υπάρχει πλέον μια ολιστική προσέγγιση σε αυτό που ονομάζουμε “υγιεινή ζωή” και περιλαμβάνει την πνευματική και σωματική ευεξία. Ακριβώς για αυτό τον λόγο θεωρείται ότι υπάρχουν σημαντικές προοπτικές σε κατηγορίες προϊόντων όπως είναι τα βότανα, στην τάση athleisure στα ρούχα (ρούχα αθλητικά που φοριούνται σε δραστηριότητες πλην της γυμναστικής), καθώς και στα ταξίδια με τους καταναλωτές να αποζητούν πέραν της ξεκούρασης, την “ψηφιακή αποτοξίνωση”.
- “Διασυνδεδεμένοι καταναλωτές”: οι καταναλωτές είναι πλέον συνεχώς δικτυωμένοι μέσω των υπολογιστών, των κινητών τηλεφώνων, των tablets και των λοιπών ψηφιακών μέσων προκειμένου να ψωνίζουν, να ενημερώνονται, να διασκεδάζουν, να ταξιδεύουν, να δουλεύουν. Πλέον η διείσδυση των ψηφιακών μέσων είναι ραγδαία όχι μόνο στις ανεπτυγμένες, αλλά και στις αναδυόμενες αγορές.
