Της Δήμητρας Μανιφάβα
Μια τσάντα γνωστού οίκου μόδας που πωλείται στη μισή τιμή. Ένα ζευγάρι παπούτσια επίσης γνωστού σχεδιαστή που πωλούνται με έκπτωση 60%. Ένα άρωμα μόλις 15 ευρώ. Μοιάζουν πολύ καλά για να είναι αληθινά. Και τελικά σε αρκετές περιπτώσεις αποδεικνύεται ότι δεν είναι. Ο λόγος για τα προϊόντα απομιμήσεων, τα προϊόντα - “μαϊμού”, όπως συνηθίζουμε να τα αποκαλούμε, όχι αυτά που βρίσκουμε στους πάγκους πλανόδιων μικροπωλητών και γνωρίζουμε εξαρχής ότι δεν είναι αυθεντικά, αλλά αυτά που πωλούνται μέσω διαδικτύου και διαφημίζονται ως αυθεντικά. Στους κινδύνους ακριβώς που ελλοχεύουν από την αγορά προϊόντων απομιμήσεων μέσω διαδικτύου είναι αφιερωμένη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιοποιήθηκε χθες, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) το παγκόσμιο εμπόριο προϊόντων απομιμήσεων υπολογίζεται στο αστρονομικό ποσό του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι μόνο μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 2016 αναφέρθηκαν στο δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή 562 υποθέσεις που αφορούσαν σε προϊόντα - “μαϊμού” και αφορούσαν κυρίως παπούτσια, ρούχα και ηλεκτρονικές συσκευές.
Οι κίνδυνοι για την υγεία
Καλλυντικά και αρώματα που πωλούνται μέσω διαδικτύου ενοχοποιούνται συχνά για την εκδήλωση αλλεργιών. Αϊλάινερ που δήθεν ήταν της μάρκας MAC διαπιστώθηκε ότι περιείχε 46 φορές περισσότερο χαλκό, κάτι που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Οι κίνδυνοι για την υγεία αυξάνονται περαιτέρω στην περίπτωση της αγοράς μέσω διαδικτύου φαρμάκων - “μαϊμού”. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα φάρμακα που κυρίως γίνονται στόχος των επιτήδειων είναι τα αντικαρκινικά, τα αντιβιοτικά και τα φάρμακα για στυτική δυσλειτουργία. Σε μια προσπάθεια να καταπολεμήσει το φαινόμενο αυτό, η Κομισιόν έχει αναπτύξει ένα ειδικό λογότυπο για τα ηλεκτρονικά φαρμακεία και τους λιανέμπορους που πωλούν φάρμακα μέσω διαδικτύου δραστηριοποιούνται νόμιμα εντός κρατών -μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πλήγμα είναι βαρύ και για την τσέπη τελικά. Στο Ηνωμένο Βασίλειο εισήχθησαν 100.000 χάπια στην τιμή των 25 πενών το καθένα και πωλήθηκαν προς 20 στερλίνες το καθένα!
Οι κίνδυνοι για την ασφάλεια
Αρκετά προϊόντα απομιμήσεων δεν είναι ασφαλή διότι έχουν κατασκευασθεί χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι κανόνες που έχουν θεσπιστεί εντός ΕΕ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν εξαρτήματα τιμονιού και αερόσακων για αυτοκίνητα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οδική ασφάλεια, αλλά και ηλεκτρικές ή ηλεκτρονικές συσκευές που υπερθερμαίνονται και προκαλούν πυρκαγιά. Τα προϊόντα τα οποία πληρούν τους ευρωπαϊκούς κανόνες ασφάλειας φέρουν το λογότυπο CE. Συχνά όμως κάποιοι αντιγράφουν το λογότυπο αυτό ή χρησιμοποιούν ένα παρόμοιο, το οποίο απλώς υποδηλώνει ότι το προϊόν έχει κατασκευαστεί στην Κίνα.
Οι κίνδυνοι για το περιβάλλον
Οι εταιρείες που κατασκευάζουν προϊόντα - μαϊμού δεν περιμένει κάποιος να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους την προστασία του περιβάλλοντος. Τα προϊόντα μπορεί να περιέχουν επικίνδυνες τοξικές ουσίες, ενώ η καταστροφή των ειδών που κατάσχονται απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες διοξινών και όχι μόνο στο περιβάλλον.
Οι κίνδυνοι για την καινοτομία
Οι εταιρείες που έχουν δαπανήσει πολλά χρήματα για την ανάπτυξη καινοτομιών, τις οποίες οι επιτήδειοι κλέβουν και αντιγράφουν, είναι πιθανό να σταματήσουν να επενδύουν χρήματα για αυτό τον σκοπό.
Οι κίνδυνοι για τον ανταγωνισμό
Ο υγιής ανταγωνισμός απλώς δεν υφίσταται με την ύπαρξη των προϊόντων απομίμησης. Μια επιχείρηση που δεν ακολουθεί τους κανόνες ασφάλειας στα προϊόντα και δεν πληρώνει φόρους είναι αναμενόμενο ότι θα πουλά τα προϊόντα της σε χαμηλότερες τιμές από μια άλλη που πράττει όλα τα παραπάνω.
Ηθική
Η αγορά προϊόντων απομίμησης μπορεί να σημαίνει ότι εν αγνοία μας ενισχύουμε την αδήλωτη ή ακόμη και την παιδική εργασία. Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι τούτα δεν γίνονται και από νόμιμες κατά τα άλλα εταιρείες ή εταιρείες που λειτουργούν νομότυπα.
Νομικοί κίνδυνοι για τους καταναλωτές που αγοράζουν “μαϊμούδες”
Υπάρχουν κράτη -μέλη όπου ο καταναλωτής μπορεί να έχει κυρώσεις λόγω της αγοράς προϊόντων - μαϊμού. Επίσης σε κάποια κράτη -μέλη οι αρχές έχουν τον δικαίωμα να κατάσχουν και να καταστρέψουν προϊόντα απομίμησης που έχει κάποιος καταναλωτής στη διάθεσή του, ακόμη και αν ο τελευταίος δεν γνώριζε ότι αυτά πρόκειται για μη αυθεντικά.
Πώς να αποφεύγουμε την αγορά προϊόντων απομίμησης
1)Ελέγχουμε τα πλήρη στοιχεία της επιχείρησης ηλεκτρονικού εμπορίου: επωνυμία, ταχυδρομική διεύθυνση, στοιχεία επικοινωνίας, ή ακόμη και αριθμό μητρώου της εταιρείας. Ένας πολύ καλός τρόπος για να εξετασθεί η επωνυμία και πού πραγματικά βρίσκεται μια εταιρεία ανεξαρτήτως της διεύθυνσης URL είναι να γίνει έλεγχος μέσω της ιστοσελίδας www.whois.domainetools.com
2)Αναζητούμε σχόλια και κριτικές από άλλους χρήστες του διαδικτύου. Θα πρέπει να είμαστε ιδιαιτέρως επιφυλακτικοί ακόμη και με τα σχόλια αυτά, ιδιαιτέρως με τα θετικά. Όπως επισημαίνει η Κομισιόν, υπάρχουν εταιρείες που πληρώνουν κάποιους για να γράφουν θετικά σχόλια και κριτικές ή που παρέχουν επιπλέον εκπτώσεις σε όσους προβαίνουν σε θετικά σχόλια.
3)Έλεγχος του σήματος εμπιστοσύνης (Trust Mark). Καλό είναι να ελέγχουμε όχι μόνο εάν ένα ηλεκτρονικό κατάστημα φέρει κάποιο λογότυπο που δηλώνει ότι είναι πιστοποιημένο, αλλά να ελέγχουμε μέσα από την ιστοσελίδα του trust mark εάν όντως η επιχείρημα που μας ενδιαφέρει είναι πιστοποιημένη.
4)Να εξετάζουμε την εμφάνιση του site του ηλεκτρονικού καταστήματος. Αρκετές φορές η εμφάνιση των sites μέσω των οποίων πωλούνται προϊόντα απομίμησης προδίδει τη δράση τους: υπάρχουν ορθογραφικά και γραμματικά λάθη, κακής ποιότητας φωτογραφίες των προς πώληση αντικειμένων κ.α. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, προσπαθούν ολοένα και περισσότερο να φτιάξουν sites που μοιάζουν πραγματικά.
5)Ελέγχουμε εάν στο ηλεκτρονικό κατάστημα αναγράφονται τα δικαιώματα που έχουν οι καταναλωτές εντός της ΕΕ. Τέτοια δικαιώματα είναι για παράδειγμα η παροχή εγγύησης τουλάχιστον δύο ετών ή το δικαίωμα υπαναχώρησης. Τα ηλεκρονικά καταστήματα που έχουν ιδρυθεί εντός ΕΕ θα πρέπει επίσης να διαθέτουν σύνδεσμος (link) που να παραπέμπει στην πλατφόρμα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών.
6)Συγκρίνουμε τις φωτογραφίες των προϊόντων με αυτές που υπάρχουν για παράδειγμα στο επίσημο site της εταιρείας παρασκευής.
7)Ελέγχουμε την τιμή.
8)Ελέγχουμε εάν το κατάστημα από το οποίο αγοράζουμε περιλαμβάνεται στους επίσημους μεταπωλητές της μάρκας που μας ενδιαφέρει. Αρκετές γνωστές μάρκες που αποτελούν στόχο των επιτήδειων έχουν “λευκές” και “μαύρες λίστες” καταστημάτων.
9)Να χρησιμοποιούμε ασφαλείς τρόπους πληρωμής. Στη σελίδα πληρωμών θα πρέπει να υπάρχει το λογότυπο ενός κλειδιού ή ενός λουκέτου. Επίσης, η σελίδα πρέπει να ξεκινά με hhtps, που σημαίνει ότι είναι ασφαλής, και όχι απλώς hhtp. Καλό είναι επίσης να αποφεύγουμε ως πληρωμή τη μεταφορά χρημάτων μέσω Western Union, Worldremit, Worldplay, Moneycorp κ.α.
10) Να προσέχουμε προϊόντα που πωλούνται ως ανακαινισμένα ή επισκευασμένα.
