Το 2024, οι δαπάνες για Έρευνα & Ανάπτυξη στην Ελλάδα ανήλθαν σε 3,62 δισ. ευρώ, ενώ η απασχόληση ανήλθε στις 69.124 θέσεις πλήρους απασχόλησης, σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία που δημοσίευσε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) και τα οποία έχουν σταλεί στη Eurostat. Ο δείκτης «Ένταση Ε&Α» ανήλθε στο 1,53% του ΑΕΠ, ακολουθώντας αυξητική τάση σε σχέση με το 2023. Οι επιχειρήσεις κάλυψαν το 54,8% των συνολικών δαπανών, ενώ ακολούθησαν η τριτοβάθμια εκπαίδευσης και ο κρατικός τομέας. Η Περιφέρεια Αττικής συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών και της απασχόλησης Ε&Α, με τις υψηλότερες τιμές έντασης Ε&Α να καταγράφονται σε Κεντρική Μακεδονία, Αττική και Κρήτη.
Αναλυτικότερα, το 2024, οι συνολικές δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για Ε&Α στην Ελλάδα ήταν 3.621,36 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 256,25 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2023 (ποσοστό αύξησης 7,6%). Σε συνδυασμό με την αύξηση, κατά 5,4%, του ΑΕΠ στην Ελλάδα το 2024, ο δείκτης "Ένταση Ε&Α", που εκφράζει τις δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ, διαμορφώθηκε στο 1,53 %, αυξημένος σε σχέση με το 2023. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα βρίσκεται στη 13η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ27, σε ό,τι αφορά την ένταση Ε&Α.
Παράλληλα, ο αριθμός του προσωπικού που απασχολήθηκε σε δραστηριότητες Ε&Α, εκφρασμένος σε Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης (ΙΠΑ) που αποδίδουν "θέσεις" πλήρους απασχόλησης, μειώθηκε σε 69.124 ΙΠΑ για το συνολικό προσωπικό σε Ε&Α από 73.263 ΙΠΑ το 2023 (ποσοστό μείωσης 5,7%) και σε 50.892 ΙΠΑ για το ερευνητικό προσωπικό από 54.679 ΙΠΑ το 2023 (ποσοστό μείωσης 6,9%). Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 13η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ27, όσον αφορά τα ΙΠΑ του συνολικού προσωπικού σε Ε&Α.
Τα αποτελέσματα της στατιστικής έρευνας του ΕΚΤ, που διεξήχθη το 2024 σε φορείς με ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες στους τέσσερις τομείς δραστηριοτήτων: επιχειρήσεις (BES), τριτοβάθμια εκπαίδευση (HES), κρατικό τομέα (GOV) και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα (PNP), είναι διαθέσιμα στην έκδοση «Βασικοί Δείκτες Έρευνας και Ανάπτυξης για δαπάνες και προσωπικό το 2024 στην Ελλάδα» (https://metrics.ekt.gr/publications/754).
Οι δαπάνες Ε&Α ανά τομέα δραστηριοτήτων
Η συμμετοχή του τομέα των επιχειρήσεων στο σύνολο των δαπανών Ε&Α διαμορφώθηκε στο 54,8% (1.985,65 εκατ. ευρώ), συνεχίζοντας την ανοδική πορεία των τελευταίων ετών. Το 2024 οι οικονομικοί κλάδοι με τη μεγαλύτερη συνεισφορά ήταν: «Ενημέρωση & Επικοινωνία» (304,75 εκατ. ευρώ), «Ορυχεία λατομεία» (299,31 εκατ. ευρώ), «Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες» (254,91 εκατ. ευρώ), «Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες» (203,04 εκατ. ευρώ), «Χονδρικό και λιανικό εμπόριο» (199,89 εκατ. ευρώ) και «Παραγωγή βασικών φαρμακευτικών προϊόντων και φαρμακευτικών σκευασμάτων» (196,16 εκατ. Ευρώ). Οι δαπάνες Ε&Α που αφορούν τον συνολικό κλάδο του Τομέα Πληροφοριών & Επικοινωνίας, όπως συγκροτείται από επιμέρους κλάδους της Μεταποίησης και των Υπηρεσιών, ανήλθαν σε 361,43 εκατ. ευρώ.
Όσον αφορά την απασχόληση σε δραστηριότητες Ε&Α στις επιχειρήσεις, ο αριθμός των Ισοδυνάμων Πλήρους Απασχόλησης (ΙΠΑ), για το συνολικό προσωπικό ήταν 23.012 ΙΠΑ (ποσοστό 33,3% επί του συνόλου), εκ των οποίων 16.632 ΙΠΑ αφορούσαν προσωπικό με ερευνητικά καθήκοντα.
Ο δεύτερος τομέας, κατά φθίνουσα σειρά δαπανών Ε&Α, ήταν ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που περιλαμβάνει τα Πανεπιστήμια, τα Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα και τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία. Το 2024 οι δαπάνες Ε&Α του τομέα ανήλθαν σε 911,03 εκατ. ευρώ (25,2% του συνόλου των δαπανών Ε&Α στην Ελλάδα). Οι δραστηριότητες Ε&Α, σύμφωνα και με τις διεθνείς πρακτικές για τον συγκεκριμένο τομέα, είχαν ως επίκεντρο την υλοποίηση βασικής έρευνας (525,94 εκατ. ευρώ) και εφαρμοσμένης έρευνας (310,64 εκατ. ευρώ). Τα επιστημονικά πεδία με τις μεγαλύτερες δαπάνες ήταν η «Ιατρική και Επιστήμες Υγείας» (254,73 εκατ. ευρώ), οι «Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογία» (230,26 εκατ. ευρώ) και οι «Κοινωνικές Επιστήμες» (181,65 εκατ. ευρώ).
Ο τομέας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συγκεντρώνει τις περισσότερες θέσεις απασχόλησης σε Ε&Α, που το 2024 ήταν συνολικά 29.860 ΙΠΑ (43,2% επί του συνόλου), εκ των οποίων 24.353 ΙΠΑ αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Οι δαπάνες του κρατικού τομέα το 2024 ανήλθαν σε 706,52 εκατ. ευρώ (19,5% του συνόλου των δαπανών Ε&Α στην Ελλάδα). Ο κρατικός τομέας περιλαμβάνει φορείς που εποπτεύονται από διάφορα Υπουργεία, όπως τα Ερευνητικά Κέντρα που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας, οι Δημόσιοι Ερευνητικοί Φορείς που εποπτεύονται από άλλα Υπουργεία, οι Εφορείες Αρχαιοτήτων, οι Υπηρεσίες Νεωτέρων Μνημείων, τα Δημόσια Μουσεία, τα Δημόσια Νοσοκομεία, οι Φορείς / οι Διευθύνσεις / τα Νοσοκομεία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, κ.ά.
Συνολικά, οι δραστηριότητες Ε&Α του κρατικού τομέα για το 2024 αφορούσαν τόσο τη βασική όσο και την εφαρμοσμένη έρευνα, με δαπάνες 271,13 και 296,53 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Τα κυριότερα επιστημονικά πεδία στα οποία διεξήγαγαν Ε&Α το 2024 οι κρατικοί φορείς ήταν η «Ιατρική και Επιστήμες Υγείας» (193,35 εκατ. ευρώ), οι «Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογία» (149,68 εκατ. ευρώ), οι «Φυσικές Επιστήμες» (131,18 εκατ. ευρώ) και οι «Ανθρωπιστικές Επιστήμες & Τέχνες» (131,17 εκατ. ευρώ).
Η απασχόληση σε Ε&Α στους κρατικούς φορείς ανήλθε σε 15.898 ΙΠΑ (23,0% επί του συνόλου), εκ των οποίων 9.649 ΙΠΑ αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Τέλος, στον τομέα των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων πραγματοποιήθηκαν δαπάνες Ε&Α 18,16 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική απασχόληση σε Ε&Α ήταν 354 ΙΠΑ (0,5% επί του συνόλου), εκ των οποίων 258 ΙΠΑ αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Η χρηματοδότηση των δαπανών Ε&Α και η περιφερειακή διάσταση
Το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών Ε&Α στην Ελλάδα το 2024 χρηματοδοτείται από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις με ποσό 1.682,79 εκατ. ευρώ. Σημαντική είναι και η χρηματοδότηση από το κράτος η οποία ανέρχεται σε 1.164,46 εκατ. ευρώ (με ανάλυση σε τακτικό προϋπολογισμό 762,87 εκατ. ευρώ, προγράμματα ΕΣΠΑ και Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας 248,72 εκατ. ευρώ και Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και λοιπές κρατικές πηγές 152,87 εκατ. ευρώ). Τέλος, ποσό 476,98 εκατ. ευρώ προέρχεται από τη συμμετοχή ελληνικών φορέων σε ανταγωνιστικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όσον αφορά την περιφερειακή κατανομή των δραστηριοτήτων Ε&Α, η Περιφέρεια Αττικής συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών Ε&Α (1.982,39 εκατ. ευρώ που αντιστοιχεί σε 54,7% του συνόλου) καθώς και του προσωπικού Ε&Α (34.413 ΙΠΑ που αντιστοιχεί σε 49,8% του συνόλου). Ο δείκτης «Ένταση Ε&Α», που εκφράζει τις δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ της κάθε Περιφέρειας και αναδεικνύει τη σημασία των δραστηριοτήτων Ε&Α στο σύνολο των δραστηριοτήτων κάθε Περιφέρειας, καταγράφει υψηλές τιμές, πάνω από τον εθνικό μέσο όρο, στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (2,22%), Αττικής (1,72%) και Κρήτης (1,55%).
Τα στατιστικά στοιχεία και οι δείκτες για Έρευνα, Ανάπτυξη και Καινοτομία στην Ελλάδα αφορούν ευρωπαϊκές στατιστικές και παράγονται από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου, την αρμόδια εθνική αρχή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος. Αποτελούν τα επίσημα εθνικά στοιχεία τα οποία αποστέλλονται και δημοσιεύονται από τη Eurostat και τον ΟΟΣΑ. Διατίθενται επίσης από το ΕΚΤ σε έντυπες και ηλεκτρονικές εκδόσεις και πίνακες δεδομένων στον δικτυακό τόπο http://metrics.ekt.gr.
