Σημαντική αύξηση στον κύκλο εργασιών τους κατά την περίοδο 2015-2022, με πιο βιώσιμα επίπεδα δανεισμού και αυξημένη κερδοφορία κατέγραψαν οι ελληνικές επιχειρήσεις επιδεικνύοντας ανθεκτικότητα μετά από μια δεκαετία αναταράξεων (κρίση χρέους και πανδημία).
Το ευνοϊκό αυτό περιβάλλον αποτυπώθηκε και στα στοιχεία σχεδόν 14.000 επιχειρήσεων που αποτελούν το δείγμα της μελέτης της PwC Ελλάδας "Revisiting zombie firms: from survival to revival". Το ποσοστό των επιχειρήσεων «ζόμπι» μειώθηκε κάτω από 4% το 2023, σύμφωνα με τη μελέτη.
Σημειώνεται ότι από τις περίπου 2.000 επιχειρήσεις που καταγράφονταν ως «ζόμπι» την περίοδο 2015-2021, οι δύο στις τρεις κατάφεραν τελικά να ανακάμψουν, ενώ το 14% οδηγήθηκε σε έξοδο από την αγορά.
Μάλιστα, μολονότι η πανδημική κρίση προκάλεσε προσωρινή αλλά σημαντική αύξηση του μεριδίου των επιχειρήσεων-ζόμπι στην οικονομία, με το σχετικό ποσοστό να αυξάνεται σημαντικά το 2020, τα μέτρα στήριξης κατά τη διάρκεια της πανδημίας φαίνεται να συνέβαλαν στη σταθεροποίηση. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό των επιχειρήσεων που χαρακτηρίζονται ως «ζόμπι» κινείται σε χαμηλά επίπεδα από το 2021 και μετά, αποτυπώνοντας και το θετικό οικονομικό κλίμα της χώρας.
Παρά τη συνολικά ενθαρρυντική εικόνα, φαίνεται ότι οι μικρότερες επιχειρήσεις παραμένουν πιο ευάλωτες. Σε κλαδικό επίπεδο, σχεδόν όλοι οι τομείς της οικονομίας έχουν μειώσει πάνω από το ήμισυ το ποσοστό των επιχειρήσεων-ζόμπι με το Εμπόριο και τη Βιομηχανία να καταγράφουν ακόμα μεγαλύτερες μειώσεις.
Σύμφωνα με την έρευνα, από το 2015 έως το 2023, τα μερίδια ζόμπι ήταν κατά μέσο όρο 8,1% για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, 2,3% για τις ΜμΕ και 1,3% για τις μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ η Βιομηχανία, το Εμπόριο και οι Υπηρεσίες είχαν σταθερά τον μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων ζόμπι σε απόλυτους αριθμούς καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου, λόγω της μεγάλης βάσης επιχειρήσεων που διαθέτουν.
Συγκριτικά με τις υγιείς, οι επιχειρήσεις-ζόμπι διαθέτουν συνήθως κάποια κοινά χαρακτηριστικά: είναι μικρότερες σε μέγεθος, έχουν χαμηλότερη ρευστότητα και δραστηριοποιούνται περισσότερα χρόνια στην αγορά.
Για να χαρακτηριστεί μια επιχείρηση ως «ζόμπι», η μεθοδολογία της PwC δεν βασίζεται απλώς σε έναν μεμονωμένο δείκτη, αλλά σε έναν συνδυασμό κριτηρίων, με στόχο να εντοπιστούν επιχειρήσεις που εμφανίζουν επίμονη οικονομική αδυναμία. Συγκεκριμένα, εξετάζεται αν μια επιχείρηση παρουσιάζει, σε βάθος τριετίας: συστηματική μείωση των πωλήσεων, δηλαδή πτώση του κύκλου εργασιών άνω του 5%, αρνητική απόδοση των απασχολούμενων κεφαλαίων και μη βιώσιμο δανεισμό.
Η πρόκληση σήμερα είναι το θετικό κλίμα να διατηρηθεί και να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα ευνοεί ακόμα περισσότερο την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικοί οι εξής πυλώνες:
- Η ενίσχυση της κουλτούρας των συνεργασιών και του consolidation. Συνεργασίες και συμπράξεις μπορούν να δώσουν σε μικρές επιχειρήσεις πρόσβαση σε πόρους, τεχνογνωσία και αγορές που από μόνες τους δυσκολεύονται να προσεγγίσουν.
- H επιτάχυνση του επιχειρησιακού μετασχηματισμού και η ενίσχυση της καινοτομίας των επιχειρήσεων μέσω παροχής κινήτρων για ψηφιοποίηση, έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και υιοθέτηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
- Η ενίσχυση των επιχειρήσεων μέσω στοχευμένων λύσεων χρηματοδότησης, ώστε να υποστηρίζονται αποτελεσματικότερα οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις.
Ο Κυριάκος Ανδρέου, Partner, Strategy & Markets στην PwC Ελλάδας σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης δήλωσε: «Το θετικό κλίμα στην οικονομία αποτυπώνεται και στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Η βελτίωση της οικονομικής συγκυρίας ενίσχυσε την κερδοφορία των επιχειρήσεων και συνέβαλε στη μείωση του αριθμού των επιχειρήσεων ζόμπι, ενώ η υποχώρηση αυτών των μη βιώσιμων επιχειρήσεων λειτούργησε με τη σειρά της ενισχυτικά για την οικονομία. Ως αποτέλεσμα, οι ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζονται σήμερα πιο ανθεκτικές και πιο ελκυστικές για επενδύσεις, ενώ παράλληλα μπορούν να προσφέρουν καλύτερα αμειβόμενες και πιο σταθερές θέσεις εργασίας».
