Του Ανέστη Ντόκα
Τι απέγιναν οι εταιρείες που έμειναν στην Ελλάδα κι επέμειναν να «επενδύουν» σ’ ένα αύριο εντός των τειχών; Η επιβολή των capital controls τις βρήκε απροετοίμαστες και αδύναμες, με αποτέλεσμα περίπου 150 εισηγμένες να υποστούν σημαντική οικονομική καθίζηση κι αυτό αποτυπώνεται στα αποτελέσματά τους, αυτά του γ΄ τριμήνου. Από αυτή την αρνητική εξέλιξη γλίτωσαν μόνο εκείνες που χαρακτηρίζονται «παντός πολιτικού καιρού», αφού εδώ και μία τριετία εξάγουν πάνω από το 80% του ετήσιου τζίρου τους στο εξωτερικό και άρα δεν επηρεάζονται από τις εγχώριες οικονομικές συνθήκες.
Υπάρχει, επίσης, και μία ομάδα 40 επιχειρήσεων που ουσιαστικά εξαρτώνται από τις αποφάσεις των δικαστηρίων, καθώς είτε έχουν πτωχεύσει οριστικά είτε γίνονται προσπάθειες να επανακάμψουν, αν και με το νέο τραπεζικό περιβάλλον που δημιουργείται δύσκολα θα τα καταφέρουν. Αν κανείς επιχειρούσε να κωδικοποιήσει τους παράγοντες που επηρέασαν τον ελληνικό επιχειρηματικό χάρτη όλο το προηγούμενο κρίσιμο εννεάμηνο θα στεκόταν ιδιαίτερα: 1) στα capital controls, 2) στον τουρισμό, 3) στη χαμηλή τιμή καυσίμων και 4) στη μικρότερη υποχώρηση του ΑΕΠ, γεγονός που αποδίδεται στον αυξημένο τουρισμό και στις ανοδικές εξαγωγές.
Αντίθετα, οι κλάδοι που φαίνεται να υπέστησαν τις μεγαλύτερες απώλειες ήταν κυρίως όσοι σχετίζονταν με τις ασφάλειες, τις κατασκευές, την ευρύτερη οικοδομική δραστηριότητα, την ένδυση αλλά και το λιανεμπόριο. Η μείωση της τιμής του πετρελαίου πρόσφερε σημαντική ώθηση στο κλάδο διυλιστηρίων και στην ακτοπλοΐα. Ειδικότερα, οι τρεις εισηγμένες (Attica Group, ΑΝΕΚ και Μινωικές Γραμμές) από το 2008 είχαν να δουν τόσο ισχυρή άνοδο της λειτουργικής τους κερδοφορίας. Οι δύο εταιρείες από τον κλάδο των διυλιστηρίων, τα Ελληνικά Πετρέλαια και η Motor Oil, εμφάνισαν αθροιστικά 280 εκατ. ευρώ καθαρής κερδοφορίας, η οποία θα ήταν υψηλότερη κατά 163 εκατ. ευρώ, αν δεν υποχωρούσε κατά περίπου 12 δολάρια το βαρέλι στις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου.
Στο λιανικό εμπόριο εάν εξαιρέσουμε τη Folli Follie, λόγω της ανάπτυξης στην Κίνα και του Σαράντη, ο οποίος έχει υψηλό δείκτη εξωστρέφειας, οι περισσότερες επιχειρήσεις επηρεάστηκαν από τα capital controls, αφού στερήθηκαν πολύτιμης ρευστότητας, καθώς εγκλωβίστηκαν τα κεφάλαιά τους στις τράπεζες. Το Jumbo έδειξε οριακή κάμψη στις πωλήσεις στην Ελλάδα, ενώ τα στοιχεία που δόθηκαν πρόσφατα στη δημοσιότητα έδειξαν μείωση 50% στις πωλήσεις των Η/Υ, γεγονός που φωτογραφίζει τις αλυσίδες καταστημάτων ηλεκτρονικών ειδών. Στον κατασκευαστικό κλάδο οι ζημίες είναι αναμενόμενες, καθώς τα εργοτάξια παραμένουν κλειστά μέχρι να ξεκινήσει η χρηματοδότηση των αυτοκινητοδρόμων. Στο κλάδο ενέργειας υπήρξε ωφέλεια από τη χαμηλή τιμή των υγρών καυσίμων και του φυσικού αερίου.
Από την άλλη πλευρά, το ύψος των ανείσπρακτων απαιτήσεων -ειδικά στη ΔΕΗ- θα αποτελεί σημείο αναφοράς. Στο κλάδο των τηλεπικοινωνιών και των τυχερών παιχνιδιών σαφώς και ο φετινός Ιούλιος ήταν δραματικός λόγω της επιβολής των capital controls, αφού οι περισσότεροι καταναλωτές βρέθηκαν σε αδυναμία να πληρώσουν τους μηνιαίους λογαριασμούς τους. Ειδικότερα, σημειώθηκε μεγάλη μείωση στον τζίρο του ΟΤΕ και του ΟΠΑΠ που εξομαλύνθηκε τον Αύγουστο, ενώ ο Σεπτέμβριος κινήθηκε σε επίπεδα «κανονικότητας».
