Κάτι λιγότερο από μισό δισ. ευρώ τα διαφυγόντα δημόσια έσοδα κάθε χρόνο σε όλη την αλυσίδα διάθεσης.
Της Δήμητρας Μανιφάβα
Με “τρύπιο βαρέλι” μοιάζει ο κλάδος των αλκοολούχων ποτών τα τελευταία χρόνια σε ό,τι αφορά την είσπραξη φορολογικών εσόδων, καθώς λαθρεμπόριο και παράνομη διακίνηση υπολογίζεται ότι αποτελούν το 9% έως 18% της αγοράς. Ειδικά, μάλιστα, στην περίπτωση του χύμα τσίπουρου υπολογίζεται ότι τα 4/5 της ποσότητας που κυκλοφορεί στην αγορά πρόκειται για προϊόν παράνομης διακίνησης, μέσω της κατάχρησης ουσιαστικά της νομοθεσίας που υπάρχει για τα τσίπουρα των λεγόμενων διήμερων αποσταγματοποιών (παραγωγή από αγρότες υποτίθεται μόνο για προσωπική – οικογενειακή χρήση).
Σύμφωνα με νέα μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) το κράτος υπολογίζεται ότι χάνει ετησίως από 90 εκατ. ευρώ (με συντηρητικές εκτιμήσεις) έως 147 εκατ. ευρώ, ενώ εάν λάβει κανείς υπόψη του τα διαφυγόντα δημόσια έσοδα σε όλη την αλυσίδα διάθεσης και όχι μόνο στην παραγωγή, τότε συνολικά από το λαθρεμπόριο στα αλκοολούχα ποτά και την παράνομη διακίνηση τσίπουρου οι ετήσιες απώλειες μπορούν να εκτοξευθούν συνολικά στα 430 εκατ. ευρώ.
Το παραπάνω είναι αποτέλεσμα κατά βάση της δραστικής αύξησης των έμμεσων φόρων, ΕΦΚ και ΦΠΑ, μέσα μάλιστα σε μικρό χρονικό διάστημα, αύξηση που έδωσε τη χαριστική βολή σε έναν κλάδο που υπέστη αναπόφευκτα πλήγμα λόγω της κρίσης και της επακόλουθης μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος. Τα αλκοολούχα ποτά έχουν υποστεί 8 αυξήσεις στη φορολογία από το 1998 με τις 4 από αυτές να έχουν λάβει χώρα μέσα σε 18 μήνες στο διάστημα 2009-2010 οδηγώντας αύξηση του ΕΦΚ αλκοολούχων ποτών κατά 125%. Επιπλέον, ο ΦΠΑ από το 2010 έχει αυξηθεί κατά πέντε εκατοστιαίες μονάδες, σε 24% από 19%.
Πέραν των εκτιμήσεων για τα διαφυγόντα έσοδα, αποκαλυπτικά των αρνητικών συνεπειών της υπερφορολόγησης που μαζί με την οικονομική κρίση οδήγησαν σε μείωση του όγκου κατανάλωσης κατά 49,3% μέσα σε επτά χρόνια είναι τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών για την απόκλιση των πραγματικών από τα προϋπολογισθέντα έσοδα. Το 2016 εισπράχθηκαν 97,8 εκατ. ευρώ λιγότερα (απόκλιση 25,8% από τον στόχο), το 2015 17,5 εκατ. ευρώ λιγότερα (απόκλιση 6%), το 2014 77,9 εκατ. ευρώ λιγότερα (απόκλιση 21,6%), το 2012 τα φορολογικά έσοδα ήταν λιγότερα κατά 59 εκατ. ευρώ (16,6% απόκλιση από τον στόχο), το 2011 ήταν 91,7 εκατ. ευρώ λιγότερα (απόκλιση 20,9%), το 2010 19,1 εκατ. ευρώ ή 5,2% απόκλιση και το 2009 30,2 εκατ. ευρώ λιγότερα (απόκλιση 9,5%).
Επιπλέον, την περίοδο 2009 – 2016 υπολογίζεται ότι χάθηκαν περί τις 40.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας και η απώλεια στην προστιθέμενη αξία της ελληνικής οικονομίας το ίδιο διάστημα ήταν 2 δισ. ευρώ.
Τόσο το ΙΟΒΕ όσο και το Συμβούλιο Παραγωγών και Εταιρειών Διακίνησης Αλκοολούχων Ποτών (ΣΠΕΔΑΠ) προτείνουν σταδιακή μείωση του ΕΦΚ προκειμένου να περιορισθεί το λαθρεμπόριο και η παράνομη διακίνηση αλκοολούχων ποτών. Συγκεκριμένα, το ΣΠΕΔΑΠ προτείνει τη μείωση κάθε χρόνο και σε βάθος τριετίας κατά 10% του ΕΦΚ, ώστε αυτός να προσεγγίσει τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή από τα 25,50 ευρώ/λίτρο αιθυλικής αλκοόλης που είναι σήμερα να φτάσει μετά από τρία χρόνια τα 18,58 ευρώ/λίτρο αιθυλικής αλκοόλης (ο μέσος όρος της ΕΕ είναι σήμερα 18,25 ευρώ).
Το ΙΟΒΕ από την πλευρά του προτείνει σειρά άλλων μέτρων:
1) Εντατικοποίηση των ελέγχων, τόσο στα σύνορα, όσο και επιτόπια στην εγχώρια αγορά για τον περιορισμό του παράνομου εμπορίου αλκοολούχων ποτών.
- Εξίσωση όρων εμπορίας για τα αποστάγματα που διοχετεύονται στα κανάλια διάθεσης.
- Αποτελεσματική χρήση των ηλεκτρονικών μέσων για τον εντοπισμό της φοροδιαφυγής, και επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών και της ηλεκτρονικής τιμολόγησης σε όλα τα επίπεδα συναλλαγών για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου.
- Δημιουργία και λειτουργία ενιαίας βάσης δεδομένων όλων των αρχών με μητρώο για όσους συλλαμβάνονται για λαθρεμπορία και ηλεκτρονικής πλατφόρμας με στοιχεία ιχνηλασιμότητας.
- Δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου διήμερων αποσταγματοποιών και αμβυκούχων (ιδιοκτητών καζανιών), στη βάση του πληροφοριακού συστήματος των Τελωνείων ICIS-net, για τη διευκόλυνση του έργου των ελεγκτικών μηχανισμών.
- Έλεγχος του τρόπου συσκευασίας και εμπορίας του προϊόντος απόσταξης των διημέρων.
- Συντονισμός των ελεγκτικών μηχανισμών για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα: η δημιουργία του Συντονιστικού Επιχειρησιακού Κέντρου (ΣΕΚ) για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου προϊόντων με ΕΦΚ συμβάλλει σημαντικά προς αυτήν την κατεύθυνση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τς εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ και ένα μικρό πλήγμα στο λαθρεμπόριο, ο περιορισμός του κατά 10% μόλις, θα απέφερε πρόσθετα έσοδα έως 20,3 εκατ. ευρώ. Ο περιορισμός του κατά 50% θα μπορούσε να αποφέρει πρόσθετα έσοδα έως 101,4 εκατ. ευρώ.
