Νέο φωτισμό απέκτησε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάση ένας από τους πιο εμβληματικούς περιπάτους της Αθήνας, καθώς 125 νέοι ιστοί φωτισμού τοποθετήθηκαν κατά μήκος των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Αποστόλου Παύλου. Το έργο, σε σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ, εντάσσεται διακριτικά στο μνημειακό και φυσικό τοπίο γύρω από τον Ιερό Βράχο, αναδεικνύοντας τη διαδρομή και εμπλουτίζοντας τη βραδινή εμπειρία του περιπάτου.
Το έργο παραδόθηκε στον Δήμο Αθηναίων από τον Πρόεδρο του Ιδρύματος, Αντώνη Σ. Παπαδημητρίου, τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, ολοκληρώνοντας συμβολικά έναν κύκλο σημαντικών παρεμβάσεων στην περιοχή της Ακρόπολης που έχουν στόχο την ανάδειξη της περιοχής και του περιβάλλοντος χώρου της, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αναβάθμιση της εμπειρίας κατοίκων και επισκεπτών. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της πολιτικής και θεσμικής ζωής και δημοσιογράφοι, ενώ χαιρετισμό απηύθυναν ο κ. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, η Υπουργός Πολιτισμού κα Λίνα Μενδώνη, ο Δήμαρχος Αθηναίων κ. Χάρης Δούκας και η κα Ελευθερία Ντεκώ.
Ο κ. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, δήλωσε: «Ο νέος φωτισμός της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου αφορά έναν από τους σημαντικότερους δημόσιους χώρους της Αθήνας, έναν τόπο όπου η ιστορία αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής της πόλης. Για το Ίδρυμα Ωνάση, η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέεται πάντα με την πρόσβαση: με τη δυνατότητα όλων να βιώνουν και να απολαμβάνουν αυτόν τον κοινό χώρο. Η συνεργασία μας με την Ελευθερία Ντεκώ συνεχίζεται και σε αυτό το έργο, με την ίδια ευαισθησία απέναντι στο ιστορικό και φυσικό περιβάλλον που χαρακτήρισε και τις προηγούμενες συνεργασίες μας. Ο φωτισμός της Ακρόπολης, η αναβάθμιση της προσβασιμότητας στον Ιερό Βράχο και η απτική διαδρομή εκφράζουν την ίδια αντίληψη που μοιραζόμαστε στο Ίδρυμα Ωνάση: ότι ο πολιτισμός είναι ζήτημα δημοκρατίας και η πολιτιστική κληρονομιά πρέπει να είναι ανοιχτή σε όλους. Η σταθερή συνεργασία μας με το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Δήμο Αθηναίων είναι καθοριστική για να μπορούν τέτοιες πρωτοβουλίες να γίνονται πράξη».
Η κα Λίνα Μενδώνη, Υπουργός Πολιτισμού, δήλωσε: «Ένα από τα εμβληματικότερα σημεία της Αθήνας, ο μεγάλος περίπατος, ίσως η πιο προσφιλής αστική διαδρομή της πρωτεύουσας, αποκτά νέο φωτισμό και, κατά συνέπεια, νέο χαρακτήρα. Ο μεγάλος περίπατος δεν είναι μόνο μια περιήγηση σε διαδοχικά μνημεία, αλλά σε ένα πραγματικό πολιτισμικό και κοινωνικό περιβάλλον, σε ένα πανόραμα της διαδρομής της πόλης ανά τους αιώνες. Σήμερα, έξι χρόνια μετά τον νέο φωτισμό του Ιερού Βράχου, ολοκληρώνεται ουσιαστικά ένας κύκλος, με την απόδοση του νέου φωτισμού των οδών που τον περιβάλλουν. Και πάλι με δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση, και πάλι με το βλέμμα και την εμπειρία της Ελευθερίας Ντεκώ. Ο φωτισμός του δρόμου σχεδιάστηκε με βασική αρχή τη μικρότερη δυνατή παρέμβαση και με απόλυτο σεβασμό στον ιδιαίτερο μνημειακό χαρακτήρα της περιοχής».
Ο κ. Χάρης Δούκας, Δήμαρχος Αθηναίων, δήλωσε: «Ο περίπατος γύρω από την Ακρόπολη είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες διαδρομές στον κόσμο. Είναι ο τόπος όπου ο Αθηναίος και ο επισκέπτης περπατούν δίπλα στην Ιστορία. Είναι εκεί όπου η σύγχρονη πόλη συναντά, σε κάθε βήμα, τη μνήμη της. Και ένα τέτοιο τοπόσημο χρειάζεται φως. Όχι φως που επιβάλλεται, αλλά φως που αναδεικνύει. Που συνομιλεί με τον χώρο και, κυρίως, τον σέβεται. Και η δουλειά της Ελευθερίας Ντεκώ βασίζεται ακριβώς σε αυτή την ισορροπία και συνύπαρξη. Ο Δήμος Αθηναίων καλωσορίζει αυτό το σημαντικό έργο και αναλαμβάνει να το φροντίζει με ευθύνη. Γιατί για εμάς ένα έργο δεν ολοκληρώνεται τη στιγμή που παραδίδεται. Η αξία του κρίνεται στον χρόνο: από το πώς το συντηρούμε, πώς το προστατεύουμε και πώς το εντάσσουμε στην καθημερινή ζωή της πόλης. Θέλω να ευχαριστήσω ιδιαιτέρως το Ίδρυμα Ωνάση και προσωπικά τον Πρόεδρό του, κ. Αντώνη Σ. Παπαδημητρίου, για το όραμά του και τη δημιουργική και ουσιαστική σύμπραξη με τον Δήμο Αθηναίων».
Η σχεδιάστρια φωτισμών κα Ελευθερία Ντεκώ ανέφερε σχετικά: «Διονυσίου Αρεοπαγίτου – Αποστόλου Παύλου: Δεν νομίζω πως υπάρχει άλλος δρόμος στον κόσμο με τέτοια θέα, που να έχει συγκινήσει ποιητές και απλούς περιπατητές όσο αυτός εδώ. Και ενώ οι ποιητές μιλούν για το φυσικό φως, μιας και κάποτε δεν υπήρχε άλλο, εμείς τολμήσαμε, με τεχνητό φως, να υπαινιχθούμε μέσα από τη βραδινή εικόνα το συναίσθημα που περιγράφουν. Με σεβασμό και λιτότητα, όπως στα μνημεία το 2020, έτσι και τώρα στη διαδρομή που τα περικλείει, κύριο μέλημά μας ήταν να μην παρεμβάλουμε περιττά στοιχεία και να μην εμποδίζεται η θέαση προς τα μνημεία. Ο φωτισμός επιτυγχάνεται με φωτιστικά σώματα πάνω σε ιστούς 5 μέτρων λιτού σχεδιασμού, ώστε να είναι διαχρονικοί, και σε ειδικό χρώμα της άμμου, ώστε να είναι διακριτικοί τις πρωινές ώρες. Με φως ζεστό, όπως αυτό των τειχών, και σε ένταση που δεν ανταγωνίζεται εκείνη της Ακρόπολης και των μνημείων της, ευχάριστο και επαρκές για μια ανέμελη βόλτα με την παρέα ή για τη βραδινή περισυλλογή ενός μοναχικού περιπατητή, το φως δεν εμποδίζει τη σύνδεση με το αρχαίο παρελθόν, αλλά το φέρνει πιο κοντά στο παρόν».
Ο φωτισμός της ιστορικής διαδρομής
Η παρέμβαση συνδέεται με προηγούμενα έργα στην περιοχή που φέρουν την υπογραφή της Ελευθερίας Ντεκώ και έχουν υλοποιηθεί με τη στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση. Το 2020, η σχεδιάστρια είχε επιμεληθεί τον ανανεωμένο φωτισμό του Ιερού Βράχου και των μνημείων του – έργο του Υπουργείου Πολιτισμού που πραγματοποιήθηκε με δωρεά και ανάθεση του Ιδρύματος. Πιο πρόσφατα, σχεδίασε και τον φωτισμό του γλυπτού του Κ. Π. Καβάφη στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, το οποίο φιλοτέχνησε ο γλύπτης Πραξιτέλης Τζανουλίνος.
Η νέα μελέτη φωτισμού σχεδιάστηκε με στόχο να αναδείξει τη διαδρομή γύρω από την Ακρόπολη με τη μικρότερη δυνατή παρέμβαση και με σεβασμό στο ιδιαίτερο μνημειακό τοπίο της περιοχής. Συνολικά τοποθετήθηκαν 125 νέοι ιστοί φωτισμού, οι 106 στις ήδη υπάρχουσες θέσεις και μόλις 19 σε νέα σημεία, όλοι στην πλευρά των κτιρίων ώστε η θέαση προς τον Παρθενώνα να παραμένει ανεμπόδιστη. Ο σχεδιασμός τους είναι λιτός και διακριτικός, σε ειδική απόχρωση της άμμου, ώστε να εντάσσονται αρμονικά στο περιβάλλον και να «συνομιλούν» με την πέτρα και τα υλικά των μνημείων.
Σε ορισμένα σημεία, ο φωτισμός σχεδιάστηκε έτσι ώστε να πλαισιώνει με τον καλύτερο τρόπο και τα στοιχεία του αρχαιολογικού τοπίου. Παράλληλα, στο παράπλευρο μονοπάτι της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και στην οδό Θεωρίας τοποθετήθηκαν χαμηλά φωτιστικά σώματα ενισχύοντας τα επίπεδα φωτισμού, ενώ ήπιος φωτισμός φύτευσης εφαρμόστηκε σε περιοχές που μέχρι σήμερα παρέμεναν σκοτεινές. Στο πλαίσιο της παρέμβασης φωτίστηκαν επίσης, για πρώτη φορά, αρχαιολογικά ευρήματα, όπως η ρωμαϊκή δεξαμενή λίγο πριν από την είσοδο του Ηρωδείου. Τα νέα φωτιστικά έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, ενώ η λειτουργία τους μπορεί να ελέγχεται και να ρυθμίζεται απομακρυσμένα από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων. Ειδικοί φακοί και εξαρτήματα βοηθούν στην αποφυγή θάμβωσης και φωτορύπανσης και με τον τρόπο αυτόν επιτυγχάνεται μεγαλύτερη ομοιομορφία, ενισχύοντας παράλληλα την ασφάλεια και την εμπειρία της διαδρομής χωρίς το φως να υπερισχύει του ίδιου του τοπίου.
Ένας κύκλος παρεμβάσεων στην περιοχή της Ακρόπολης ολοκληρώνεται
Το έργο αποτελεί το επιστέγασμα μιας ευρύτερης σειράς πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει και υποστηρίξει το Ίδρυμα Ωνάση στην περιοχή της Ακρόπολης τα τελευταία έξι χρόνια, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο Αθηναίων και τους αρμόδιους θεσμικούς φορείς. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν την αναβάθμιση του φωτισμού των μνημείων και του Ιερού Βράχου (2020), την εγκατάσταση σύγχρονου ανελκυστήρα πλαγιάς (2020) και την αναβάθμιση των διαδρομών για άτομα με κινητικές δυσκολίες (2020). Ακολούθησαν η δημιουργία απτικής διαδρομής και ειδικών μέσων ξενάγησης για άτομα με οπτική αναπηρία (2022), καθώς και το έργο περισχοίνισης στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης (2022-2023), το οποίο περιλάμβανε τον σχεδιασμό, την κατασκευή και την εγκατάσταση νέων καθιστικών, κάδων απορριμμάτων και βάσεων φωτιστικών. Το 2023 υλοποιήθηκε η υποστήριξη του έργου διευθέτησης των ομβρίων υδάτων της Ακρόπολης και της Βόρειας Κλιτύος, ενώ την περίοδο 2023-2024 ολοκληρώθηκε η αναβάθμιση της ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας. Με την ολοκλήρωση της παρέμβασης στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και την Αποστόλου Παύλου, η μέριμνα επεκτείνεται πλέον από τον ίδιο τον Ιερό Βράχο στον ιστορικό περίπατο που τον περιβάλλει.
Από την προστασία των μνημείων και τις υποδομές έως την προσβασιμότητα και την αναβάθμιση της καθημερινής εμπειρίας των επισκεπτών του δημόσιου χώρου, οι παρεμβάσεις αυτές αποτυπώνουν μια σταθερή αντίληψη του Ιδρύματος Ωνάση: ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποκτά ουσιαστικό νόημα όταν παραμένει ζωντανή, ορατή και σε διαρκή σχέση με την πόλη και την κοινωνία.
