Νέα ώθηση αποκτά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ, καθώς ο ΑΔΜΗΕ κατέθεσε στις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών το αίτημα επένδυσης (investment request) για το Great Sea Interconnector (GSI), ενεργοποιώντας την επόμενη φάση αξιολόγησης βάσει του ευρωπαϊκού κανονισμού ΤΕΝ-Ε και φέρνοντας πιο κοντά την τελική επενδυτική απόφαση.
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική τόσο σε ενεργειακό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο, καθώς εντάσσεται στη στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης για την προώθηση του Great Sea Interconnector ως έργου κομβικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το επενδυτικό αίτημα κατατέθηκε μόλις μία εβδομάδα μετά τη συμφωνία που υπογράφηκε στο Μέγαρο Μαξίμου μεταξύ ΑΔΜΗΕ και Meridiam, με την οποία ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος εισέρχεται ως πλειοψηφικός μέτοχος στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Παράλληλα, είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Ισραηλινό ομόλογό του Eli Cohen για την προώθηση της διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ. Οι διαδοχικές αυτές κινήσεις δημιουργούν, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, μια νέα και ισχυρή δυναμική για την υλοποίηση του συνολικού έργου.
Η κατάθεση του investment request αποτελεί το απαραίτητο επόμενο βήμα που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, μετά την ολοκλήρωση των μελετών κόστους-οφέλους (CBA) και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους (CBCA).
Κατά την εκπόνηση των μελετών προηγήθηκε εκτεταμένη διαβούλευση με τους αρμόδιους φορείς των δύο χωρών, μεταξύ των οποίων τα υπουργεία Ενέργειας, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) και ο ισραηλινός διαχειριστής NOGA. Στόχος ήταν να ενσωματωθούν οι πιο πρόσφατες παραδοχές για την εξέλιξη των ηλεκτρικών συστημάτων, τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, τη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τις απαιτούμενες υποδομές.
Τα αποτελέσματα των μελετών επιβεβαιώνουν, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, την οικονομική βιωσιμότητα του έργου σε όλα τα σενάρια που εξετάστηκαν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμβολή του στην ασφάλεια εφοδιασμού, στην αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ και στην περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς.
Με την υποβολή του αιτήματος ξεκινά πλέον η διαδικασία αξιολόγησης από τις Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ, οι οποίες θα κληθούν να λάβουν κοινή απόφαση για την κατανομή του κόστους μεταξύ των δύο χωρών. Το κόστος αυτό θα ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων του έργου.
Ο ΑΔΜΗΕ, ως Project Promoter του συνόλου του έργου, δηλώνει ότι βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να προωθηθούν οι τεχνικές, ρυθμιστικές και χρηματοδοτικές ενέργειες που απαιτούνται.
Μετά τη συμφωνία των δύο χωρών θα ακολουθήσει η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης (FID), η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για τη χρηματοδότηση του έργου. Στόχος του ΑΔΜΗΕ είναι να προσελκύσει επιπλέον επενδυτές και για το σκέλος Κύπρου-Ισραήλ, όπως συνέβη ήδη στο τμήμα Ελλάδας-Κύπρου με τη συμμετοχή της Meridiam.
Ο Great Sea Interconnector είναι Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προβλέπεται να έχει ονομαστική ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW. Θα βασίζεται σε διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης (HVDC) 500 kV. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στην Κύπρο το καλωδιακό σύστημα θα συνδεθεί με τον Σταθμό Μετατροπής που θα αναπτυχθεί στην Κοφίνου, ενώ στο Ισραήλ ο αντίστοιχος σταθμός θα κατασκευαστεί στην περιοχή της Hadera.
Το υποθαλάσσιο τμήμα της διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ θα έχει μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, με βάθος πόντισης από 2.200 έως 2.400 μέτρα, καθιστώντας το ένα από τα πλέον απαιτητικά τεχνικά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η διασύνδεση θα επιτρέπει αμφίδρομη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, δίνοντας τη δυνατότητα αντιστροφής της ροής ισχύος ανάλογα με τις ανάγκες των δύο συστημάτων.
