Το πρώτο κρίσιμο τεστ στην υλοποίηση του ασφαλιστικού νόμου καλείται να ξεπεράσει η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, η οποία αναζητά λύση ώστε και να υλοποιήσει τη δέσμευση της κυβέρνησης ότι δεν θα επιστραφούν αναδρομικά τα ποσά του ΕΚΑΣ που χορηγήθηκαν ήδη σε 80.000 δικαιούχους, αλλά και να καλύψει την «τρύπα» των 120 εκατ. ευρώ που δημιούργησε η χορήγηση του επιδόματος.
Ήδη, οι εκπρόσωποι των θεσμών έχουν εκφράσει την αντίρρησή τους για το δημοσιονομικό έλλειμμα των 120 εκατ. ευρώ που δημιουργείται μέσα στο 2016 από την καταβολή του ΕΚΑΣ και ζητούν τη διόρθωση αυτής της πρώτης «ασφαλιστικής παραφωνίας». Σύμφωνα με την έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους η οποία συνόδευσε τον νέο ασφαλιστικό νόμο, κατά τη διάρκεια της σταδιακής περικοπής του ΕΚΑΣ η δαπάνη του πρέπει να περιοριστεί το 2016 κατά 168 εκατ. ευρώ, το 2017 κατά 400 εκατ. ευρώ, το 2018 κατά 234 εκατ. και το 2019 κατά 50 εκατ. ευρώ.
Έτσι, το υπουργείο Εργασίας αναζητά την κατάλληλη λύση ώστε και να τηρηθεί η δέσμευση του πρωθυπουργού ότι δεν θα υπάρξει αναδρομική επιστροφή των ποσών που χορηγήθηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2016, αλλά και να υπάρξει η απόσβεση των 120 εκατ. ευρώ που κόστισε η χορήγησή του. Βάσει της πρόσφατης τροπολογίας που κατέθεσε ο υπουργός Εργασίας Γ. Κατρούγκαλος, η επιστροφή του ΕΚΑΣ θα γίνει μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη σε 12 μηνιαίες δόσεις, ενώ σε περίπτωση που το ποσό της κάθε δόσης υπερβαίνει τα 30 ευρώ, τότε το υπερβάλλον ποσό θα καταβληθεί σε ισόποσες δόσεις έως το τέλος του 2018. Ένα από τα σενάρια που εξετάζει το υπουργείο Εργασίας είναι η μεταφορά του κόστους των 120 εκατ. ευρώ στην επόμενη χρονιά, όταν θα αναπροσαρμοστούν εκ νέου, δηλαδή θα μειωθούν, τα εισοδηματικά κριτήρια χορήγησης καθώς και οι κλίμακες των ποσών.
Επίσης, εξετάζεται το ενδεχόμενο η εξοικονόμηση των 120 εκατ. ευρώ να προέλθει από τη διεύρυνση της περικοπής του ΕΚΑΣ σε βάθος δύο ή τριών ετών, δηλαδή μέχρι και το τέλος του 2019. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να υπάρξει η σύμφωνη γνώμη των εκπροσώπων των θεσμών, καθώς και πρόσθετη νομοθετική ρύθμιση του θέματος.
