Με όραμα τη διαμόρφωση μιας υπεύθυνης στάσης απέναντι στην κατανάλωση αλκοόλ, το Υπουργείο Υγείας και η Ένωση Επιχειρήσεων Αλκοολούχων Ποτών (Εν.Ε.Α.Π.) παρουσίασαν στο πλαίσιο εκδήλωσης, πρωτοβουλίες για την ενημέρωση, την πρόληψη και την αποτελεσματικότερη ρύθμιση της κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών.
Η εκδήλωση με τίτλο «Αλκοόλ: Ρυθμίσεις και Πρωτοβουλίες για την Προώθηση της Υπεύθυνης Κατανάλωσης» πραγματοποιήθηκε παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας. Χαιρετισμό απηύθυναν ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, ο Υφυπουργός Δημόσιας Υγείας, κ. Δημήτρης Βαρτζόπουλος, και ο Πρόεδρος της Εν.Ε.Α.Π., κ. Ισίδωρος Ρεβάχ, ενώ ως ομιλητές συμμετείχαν η Γενική Διευθύντρια Δημόσιας Υγείας, Δρ Φωτεινή Κουλούρη, η Γενική Διευθύντρια της Εν.Ε.Α.Π., κα Σοφίκα Παπανικολάου και ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας ALCO, κ. Κώστας Παναγόπουλος. Τον συντονισμό είχε η δημοσιογράφος κα Χριστίνα Βίδου.
Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρέθηκε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας για την προστασία των ανηλίκων από την κατανάλωση αλκοόλ και καπνικών προϊόντων, το οποίο εισάγει αυστηρότερες κυρώσεις και ενισχυμένα ελεγκτικά εργαλεία. Η νέα ρύθμιση, όπως τονίστηκε, συνιστά σημαντική τομή στον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων σε αλκοολούχα προϊόντα.
Κατά τον χαιρετισμό του στην εκδήλωση, ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, ανέφερε: «Η υπεύθυνη κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας και κοινωνικής ευθύνης. Ως Υπουργείο Υγείας, αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες που στοχεύουν όχι μόνο στην ενημέρωση των πολιτών, αλλά και στην πρόληψη και τη ρύθμιση της κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών, με γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης ζωής. Επικεντρωνόμαστε ιδιαίτερα στους νέους ενήλικες, οι οποίοι χρειάζονται επαρκή εκπαίδευση γύρω από τις επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία, τη συμπεριφορά και την καθημερινότητά τους. Ταυτόχρονα, προωθούμε νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων από την κατανάλωση αλκοόλ και καπνικών προϊόντων. Το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για τους παραβάτες και εισάγει ενισχυμένα εργαλεία ελέγχου, με στόχο να περιοριστεί δραστικά η διαθεσιμότητα και πρόσβαση των ανηλίκων σε αυτές τις ουσίες. Η Πολιτεία έχει χρέος να προστατεύσει τη δημόσια υγεία μέσα από στοχευμένες δράσεις, υπεύθυνη νομοθέτηση και διαρκή ενημέρωση. Η υπευθυνότητα ξεκινά από την ατομική στάση, αλλά ολοκληρώνεται μέσα από συλλογικές πολιτικές πρόληψης. Μαζί μπορούμε να διαμορφώσουμε μια κοινωνία όπου η υγεία, η πρόληψη και η ασφάλεια αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αξίες».
Με τη σειρά του, ο Υφυπουργός Υγείας, κ. Δημήτρης Βαρτζόπουλος, δήλωσε: «Με τη σημερινή εκδήλωση δεν επιδιώκουμε απλώς να ενημερώσουμε, αλλά να θέσουμε ένα νέο πλαίσιο για την υπεύθυνη κατανάλωση αλκοόλ. Ρόλος του κράτους είναι να διασφαλίζει μια δέσμη κανόνων που προστατεύει τους πιο ευάλωτους, ιδίως τα παιδιά και τους εφήβους. Αυτό ακριβώς επιδιώκουμε με τις ρυθμίσεις του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Υγείας που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή και αφορά στην αυστηροποίηση του πλαισίου για την πώληση, προσφορά και διάθεση προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους. Προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι, σαφείς κυρώσεις με διαβάθμιση σε περιπτώσεις υποτροπής και ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας.
Ωστόσο, κανένας νόμος δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ευθύνη που ξεκινά από την οικογένεια. Η πρόληψη αρχίζει στο σπίτι, μέσα από τη στάση ζωής, τη συζήτηση και το παράδειγμα των ενηλίκων. Είναι καθήκον όλων μας —γονιών, εκπαιδευτικών, επαγγελματιών υγείας, πολιτείας— να διαμορφώσουμε μια κουλτούρα υπευθυνότητας, ενημέρωσης και πρόληψης. Και αυτό ακριβώς κάνουμε σήμερα με την εκδήλωση της ΕΝΕΑΠ. Ανοίγουμε έναν ειλικρινή και δημόσιο διάλογο, δίνοντας χώρο στους πολίτες να ενημερωθούν, να προβληματιστούν και να αναλάβουν δράση. Η υπεύθυνη κατανάλωση αλκοόλ είναι μια έννοια που πρέπει να συνδεθεί και με την πρόληψη κάθε μορφής εξάρτησης — από τις ουσίες, αλλά και από συμπεριφορές που καταλήγουν να αλλοιώνουν την ποιότητα ζωής».
Ο Πρόεδρος της Εν.Ε.Α.Π., κ. Ισίδωρος Ρεβάχ, επισήμανε: «Η Εν.Ε.Α.Π. χαιρετίζει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας ως ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα για την προστασία των ανηλίκων και την πλαισίωση των επαγγελματιών. Εδώ και δεκαετίες, πρωτοστατούμε στην εφαρμογή καλών πρακτικών για την προώθηση της υπεύθυνης κατανάλωσης. Συνεχίζουμε, συνεργαζόμενοι με την Πολιτεία και με δράσεις βασισμένες σε διεθνώς καταξιωμένα πρότυπα που δείχνουν πως η πρόληψη ξεκινά από τη γνώση».
Ανήλικοι και Οδήγηση οι δύο βασικές προκλήσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία που παρουσίασε το Υπουργείο Υγείας, άλλωστε, η κατανάλωση από ανήλικους καθώς και τα σχετιζόμενα με το αλκοόλ τροχαία ατυχήματα είναι τα δύο κύρια ζητήματα που προκύπτουν ως προς τη σχέση των Ελλήνων με το αλκοόλ.
Όπως εξήγησε η Γενική Διευθύντρια Δημόσιας Υγείας, Δρ Φωτεινή Κουλούρη, όταν το 2019 η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση αλκοόλ στον μέσο όρο της ΕΕ ήταν στα 10,1 λίτρα, στην Ελλάδα ήταν στα 6,3 λίτρα. Επίσης σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ (2023), στην χώρα μας το αλκοόλ συμμετέχει μαζί με άλλους παράγοντες στο 3% των θανάτων με το μ.ο. της Ε.Ε. να βρίσκεται στο 6%. Με βάση τα ίδια στοιχεία, η βαριά επεισοδιακή κατανάλωση αλκοολούχων ποτών στην Ελλάδα είναι μια από τις χαμηλότερες στις χώρες της Ε.Ε., με 6% των ενηλίκων στην Ελλάδα να αναφέρουν βαριά επεισοδιακή κατανάλωση το 2019 (9% άνδρες, 3% γυναίκες).
Παρόλα αυτά, τα στοιχεία της ESPAD έδειξαν ότι το 2024, η χώρα μας ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην κατανάλωση αλκοόλ από ανήλικους, με 86% των ερωτηθέντων – νέοι και νέες 16 ετών – να δηλώνουν ότι έχουν καταναλώσει αλκοόλ έστω μια φορά στη ζωή τους (μέσος όρος χωρών ESPAD: 74%) και 59% να δηλώνουν ότι έχουν καταναλώσει αλκοόλ τουλάχιστον μία φορά τον τελευταίο μήνα, κατά την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας (μέσος όρος χωρών ESPAD: 43%). 37% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι τον τελευταίο μήνα έχουν καταναλώσει έστω μία φορά πάνω από πέντε ποτά (μέσος όρος ESPAD: 30%). Τέλος, το 92% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι έχουν πολύ εύκολη πρόσβαση στο αλκοόλ.
Την ίδια στιγμή, 25% των θανατηφόρων ατυχημάτων στην Ευρώπη και στην Ελλάδα σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ και είναι η πρώτη αιτία θανάτου για την ηλικιακή κατηγορία 16-25.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Υγείας βάζει τη νέα γενιά στο επίκεντρο και αναπτύσσει μια συνολική στρατηγική για την αντιμετώπιση των συνεπειών της αλόγιστης κατανάλωσης αλκοόλ, η οποία βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: νομοθετικές παρεμβάσεις, ενίσχυση της ενημέρωσης και της εκπαίδευσης, καθώς και διαρκή συνεργασία με τις υπεύθυνες επιχειρήσεις και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Στο πλαίσιο αυτό, ανακοινώθηκε η δημιουργία μιας νέας ψηφιακής ενημερωτικής σελίδας, προσβάσιμης μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου Υγείας (www.moh.gov.gr), η οποία θα προσφέρει τεκμηριωμένη επιστημονική πληροφόρηση σχετικά με τις επιπτώσεις του αλκοόλ στον ανθρώπινο οργανισμό καθώς και καθοδήγηση σχετικά με την υπεύθυνη κατανάλωση, με εύληπτο τρόπο και χρήση σύγχρονων οπτικοακουστικών μέσων.
Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση της, η κ. Κουλούρη, επισήμανε: «Με το νέο νομοσχέδιο που προωθείται προς ψήφιση, θεσπίζουμε ένα σαφές και αυστηρότερο πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων από την πρόσβαση στο αλκοόλ. Παράλληλα, μέσα από συντονισμένες δράσεις ενημέρωσης του Υπουργείου, και σε συνεργασία με την Εν.Ε.Α.Π., ενισχύουμε την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών. Η συνεργασία με υπεύθυνες επιχειρήσεις και η ενθάρρυνση της αυτοδέσμευσής τους αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για μια αποτελεσματική πολιτική δημόσιας υγείας».
Μείωση της επιβλαβούς κατανάλωσης, συνεργασία κλάδου και Πολιτείας μέχρι η υπευθυνότητα να γίνει κοινή συνείδηση
Από την πλευρά του κλάδου αλκοολούχων ποτών, η Γενική Διευθύντρια της Εν.Ε.Α.Π., Σοφίκα Παπανικολάου, ανέδειξε την πρόοδο που έχει καταγραφεί την τελευταία δεκαετία στη μείωση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης και της σχετιζόμενης βλάβης. Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, κατά την προηγούμενη δεκαετία, υπήρξε μείωση τόσο στην κατά κεφαλή κατανάλωση όσο και στους σημαντικότερους δείκτες αναφορικά με τη σχετιζόμενη βλάβη.
Ωστόσο, η κα Παπανικολάου συμφώνησε με όσα είπε η εκπρόσωπος του Υπ. Υγείας, για την κατανάλωση αλκοόλ στους νέους κάτω των 18 ετών.
Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάστηκαν μερικές από τις σημαντικότερες μεταξύ των πολλών και ποικιλόμορφων δράσεων που υλοποιεί ο κλάδος τα τελευταία χρόνια, με έμφαση στους τομείς και τα κοινά όπου εντοπίζονται ακόμη σοβαρές προκλήσεις. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζει η ενημερωτική εκστρατεία “Rethink Drink”, η οποία αποτελεί κοινή πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας και της Εν.Ε.Α.Π. Η καμπάνια, που ξεκίνησε το 2024 και στοχεύει κυρίως στις ηλικίες 18-35, επιστρέφει με ανανεωμένα spots στα τέλη Ιουνίου, με στόχο να παρέχει με ακόμη μεγαλύτερο δυναμισμό χρήσιμες πληροφορίες για την υπευθυνότητα σε σχέση με το αλκοόλ. Υπενθυμίζεται ότι τα κύρια μηνύματα της εκστρατείας εστιάζουν στους παρακάτω άξονες:
- Μετρημένη κατανάλωση: Εκπαίδευση των νέων ενηλίκων πάνω στις τυπικές μερίδες των διαφορετικών τύπων ποτών και την ίση ποσότητα αλκοόλ που αυτές περιέχουν
- Αλκοόλ και ανήλικοι: Κανένας τύπος και καμία ποσότητα αλκοολούχου ποτού δεν είναι ασφαλής για τους κάτω των 18
- Αλκοόλ και οδήγηση: Κανένας τύπος και καμία ποσότητα ποτού δεν είναι ασφαλής όταν οδηγείς
- Υπεύθυνο σερβίρισμα: Κάλεσμα στους επαγγελματίες να μη σερβίρουν στους κάτω των 18
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Διευθύνων Σύμβουλος της ALCO, Κώστας Παναγόπουλος, παρουσίασε επίσης τα αποτελέσματα ποιοτικής έρευνας κοινού, αναδεικνύοντας τη θετική αποδοχή της καμπάνιας και την ανάγκη περαιτέρω δράσεων ενημέρωσης και έγκυρης πληροφόρησης που εξέφρασαν οι συμμετέχοντες, γυναίκες και άνδρες 18 έως 35 ετών. Όπως ανέδειξε η μελέτη, οι νέοι επιζητούν αξιόπιστη πληροφόρηση δοσμένη με εύληπτο, σαφή τρόπο.
Κλείνοντας, η κ. Παπανικολάου, δήλωσε: «Η υπεύθυνη κατανάλωση δεν είναι για εμάς μια ευκαιριακή στρατηγική. Είναι βασικό στοιχείο του οράματος και της βιώσιμης πορείας του κλάδου καθώς και της διαρκούς μας δέσμευσης στη δημόσια υγεία και την υπεύθυνη συμπεριφορά. Συμβάλλουμε ουσιαστικά τόσο στην ενημέρωση της κοινωνίας όσο και των εκατοντάδων χιλιάδων επαγγελματιών που σερβίρουν και πωλούν αλκοόλ καθημερινά. Η στενή μας συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την επιτυχία του κοινού μας στόχου: να διαμορφώσουμε ένα περιβάλλον όπου αποκλειστικά οι ενήλικοι καταναλωτές παίρνουν ενημερωμένες αποφάσεις και απολαμβάνουν με μέτρο».
