Ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος είναι ένα μεγάλο και διεθνές έργο εθνικής σημασίας για την Ελλάδα, που την τοποθετεί στο επίκεντρο της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και υπόσχεται ανάπτυξη για τη χώρα αλλά και ενίσχυση του γεωπολιτικού της αποτυπώματος.
Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελείται από ένα σύνολο εθνικών υποδομών κάθε κράτους από το οποίο διέρχεται ο ενεργειακός άξονας, και αφετηρία του είναι η Ελλάδα. Η επιλογή της ως πύλης εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη είναι εθνική υπόθεση, καθώς ενισχύει τη στρατηγική της διάσταση, κάτι για το οποίο ομονοεί σχεδόν το σύνολο των κοινοβουλευτικών κομμάτων, αποτελώντας μια υπόθεση που τοποθετείται πέρα και πάνω από πρόσωπα και επιχειρηματικά συμφέροντα.
Η επιλογή της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης δεν ήταν ούτε απλή ούτε αυτονόητη, καθώς η Αθήνα κινητοποιήθηκε σε πολλαπλά επίπεδα, ώστε να αποκτήσει η ίδια το ρόλο αυτόν για το αμερικανικό LNG -και όχι κάποιο άλλο κράτος-, στο πλαίσιο της απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στην Ε.Ε. και της διαφοροποίησης του ενεργειακού μείγματος της Ευρώπης. Μάλιστα, υπάρχει μία μείζων στρατηγική διάσταση στην εξέλιξη αυτή, καθώς ο Κάθετος Διάδρομος μέσω Ελλάδας ανέτρεψε τους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Τουρκίας στην Ευρώπη, όπως εκτίμησε πρόσφατα και ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ (και πρώην υπουργός Ενέργειας), Γιάννης Μανιάτης, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη γεωπολιτική επιρροή της Ρωσίας στην Ευρώπη.
Επιστέγασμα μακράς προσπάθειας
Τον σημαντικό αυτό ρόλο επιβεβαίωσε και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα, όπου επανέλαβε την ισχυρή υποστήριξη της Ουάσινγκτον στον Κάθετο Διάδρομο. Επρόκειτο για το επιστέγασμα μιας προσπάθειας την οποία δεν είναι μυστικό ότι εποφθαλμιούσαν και άλλα κράτη της περιοχής.
Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ο Κάθετος Διάδρομος ωρίμαζε ως σχέδιο επί σειρά ετών. Και η υλοποίησή του ξεκίνησε, ουσιαστικά, με την επίσκεψη του Doug Burgum, υπουργού Εσωτερικών και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, στην Ελλάδα στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2025, όταν και επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις του Τερματικού Σταθμού LNG της Ρεβυθούσας, μαζί με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου.
Ακολούθησαν εντατικές επαφές του κ. Παπασταύρου με τον Αμερικανό ομόλογό του, Chris Wright, οι οποίες κατέληξαν στο να ενταχθεί ο Κάθετος Διάδρομος στο επίκεντρο της ατζέντας της Διατλαντικής Ενεργειακής Συνεργασίας (Partnership for Transatlantic Energy Cooperation - P-TEC) της Αθήνας, που πραγματοποιήθηκε αργότερα, στις αρχές του Νοεμβρίου του 2025, στο Ζάππειο.
Στη μεγάλη αυτή ευκαιρία ανταποκρίθηκαν άμεσα η ΔΕΠΑ Εμπορίας και ο Όμιλος AKTOR, δημιουργώντας την κοινοπραξία Atlantic See LNG Trade, στην οποία συμμετέχουν κατά 40% και 60% αντίστοιχα η κάθε μία εταιρεία. Η Atlantic See LNG Trade έφερε για πρώτη φορά στα ελληνικά ενεργειακά χρονικά μια μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας LNG, διάρκειας 20 ετών, με προμηθευτή από τις Ηνωμένες Πολιτείες: την εταιρεία Venture Global, η οποία προμηθεύει LNG σε κράτη και επιχειρήσεις ανά τον κόσμο. Ακολούθησε η πρώτη συμφωνία πώλησης LNG στην Ουκρανία, με αγοραστή την ουκρανική Naftogaz, σηματοδοτώντας την έναρξη της εμπορικής δραστηριότητας της Atlantic See LNG Trade στην περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου.
Και την Άνοιξη του 2026, σε συνέχεια πολλαπλών συζητήσεων, ο Όμιλος AKTOR υπέγραψε, για λογαριασμό της Atlantic See LNG Trade, μακροχρόνιες δεσμευτικές συμφωνίες, διάρκειας 20 ετών, για την πώληση LNG σε Αλβανία και Βοσνία - Ερζεγοβίνη, αντίστοιχα, συνολικού όγκου 1.5 bcm κατ’ έτος, καθιστώντας πραγματικότητα τον Κάθετο Διάδρομο. Μάλιστα, οι προοπτικές του εγχειρήματος και του Καθέτου Διαδρόμου γενικότερα έγιναν τέτοιες που, τον Ιούνιο του 2026, η Atlantic See LNG Trade προχώρησε σε επέκταση της υφιστάμενης μακροχρόνιας προμήθειας LNG με τη Venture Global, διπλασιάζοντας τις συμβατικές ποσότητες.
Σημαντικά οφέλη για την ελληνική οικονομία
Όπως εκτιμάται ευρύτερα, η ανάπτυξή του Κάθετου Διαδρόμου θα έχει σημαντικά οφέλη για την ελληνική οικονομία, καθώς θα συμπαρασύρει πλήθος παραγωγικών κλάδων και θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της χώρας, δίνοντας χαρακτήρα εθνικής προσπάθειας στο όλο εγχείρημα. Και μπορεί κανείς να αντιληφθεί το μέγεθος της ευκαιρίας, εάν λάβει υπόψη ότι ο Κάθετος Διάδρομος στοχεύει συνολικά σε μια αγορά 100 εκατ. καταναλωτών στη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς στο σχήμα εντάσσονται σταδιακά όλο και περισσότερα κράτη της περιοχής, τα οποία συνεισφέρουν τις ενεργειακές υποδομές τους στην προσπάθεια.
Εξαιρετικά επίκαιρη η ενεργειακή ασφάλεια
Όλες οι συμφωνίες που έχει φέρει η Atlantic See LNG Trade είναι μακράς διάρκειας, καθώς έχουν αφετηρία το 2030 και λήξη το 2050, διότι στο χώρο της ενέργειας, η στρατηγική και ο σχεδιασμός γίνονται με ορίζοντα δεκαετιών ώστε να εξασφαλίζεται σταθερότητα και προβλεψιμότητα τιμών. Άλλωστε, οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή έχουν αποδείξει ότι όποιος ελέγχει την ενέργεια, μπορεί να ελέγξει ολόκληρες χώρες. Γι’ αυτό και η ενεργειακή ασφάλεια έγινε τελικά τόσο επίκαιρη, εάν αναλογιστεί κανείς ότι εξαιτίας των καθυστερήσεων της Ε.Ε. να διασφαλίσει εναλλακτικές έναντι του ρωσικού φυσικού αερίου, ο φετινός χειμώνας προβλέπεται δύσκολος πανευρωπαϊκά, λόγω της εκτόξευσης των τιμών της ενέργειας, όπως παραδέχθηκε πρόσφατα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen.
Οι διεθνείς εξελίξεις επιβεβαιώνουν το πόσο έγκαιρα και σωστά είχε τοποθετηθεί στην αγορά η Atlantic See LNG Trade, εάν ληφθεί υπόψη ότι έκτοτε η Venture Global έχει υπογράψει μακροχρόνιες συμβάσεις με τις China Gas, Qatar Energy και ConocoPhillips, τρεις ενεργειακούς κολοσσούς από την Κίνα, το Κατάρ και τις ΗΠΑ, αντίστοιχα, εκ των οποίων οι δύο είναι παγκόσμιοι παραγωγοί LNG, που υποχρεώθηκαν να διασφαλίσουν ποσότητες LNG σε βάθος χρόνου, λαμβάνοντας υπόψη τη δυσκολία να βρεθούν ποσότητες αερίου σε προσιτή τιμή στη διεθνή αγορά.
