Γράφει ο Δημήτρης Τσουκαλάς
Ποιες θα λέγατε πως ήταν οι πιο σημαντικές στιγμές στη διαδρομή των 100 χρόνων που έχει διαγράψει το Κολλέγιο Αθηνών;
Το Κολλέγιο Αθηνών ιδρύθηκε το 1925 και ανήκει στο Σωματείο «Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα». Σχεδόν ταυτόχρονα συστάθηκε στη Νέα Υόρκη η Εφορεία Επιτρόπων του Κολλεγίου Αθηνών «The Trustees of Athens College in Greece”.
Δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσει κανείς και να απομονώσει στιγμές από την εκατοντάχρονη πορεία ενός τέτοιου εκπαιδευτικού οργανισμού. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας του έπαιξαν:
- ο Ιδρυτικός Νόμος του Κολλεγίου Αθηνών (1929), που του έδωσε τη δυνατότητα να παρεκκλίνει από τα Προγράμματα της Πολιτείας και να εντάσσει στη διδακτική πρακτική καινοτόμα στοιχεία που εφαρμόζονταν σε σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής,
- η δημιουργία Ταμείου Υποτροφιών, που υποστήριζε και υποστηρίζει μεγάλο αριθμό μαθητών και μαθητριών,
- η λειτουργία Οικοτροφείου από την ίδρυση του Σχολείου και για σχεδόν 60 χρόνια, που στέγασε παιδιά από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και
- η καθιέρωση πρωτοποριακών θεσμών από τα πρώτα χρόνια του, που το συνοδεύουν μέχρι σήμερα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχολείο σε δύσκολες εποχές, όπως η Κατοχή, αν και εγκατέλειψε αναγκαστικά τις εγκαταστάσεις του στο Ψυχικό και λειτούργησε σε δύο άλλα κτίρια, κατάφερε να διατηρήσει το υψηλό επίπεδο διδασκαλίας, αλλά και τον βασικό κορμό των θεσμών και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του. Αλλά και σε περιόδους ειρήνης κατάφερε να προστατεύσει τις ιδιαιτερότητες του και να διεκδικήσει τη δυνατότητα εφαρμογής τους.
Ηγείστε ενός ιδρύματος με πολύ ισχυρή παράδοση, ισχυρό brand και έντονο αποτύπωμα στην ελληνική κοινωνία. Πόσο δύσκολο είναι να καινοτομείτε χωρίς να συγκρούεστε με το ίδιο το DNA του οργανισμού;
Η καινοτομία βρίσκεται στο DNA του σχολείου μας. Η Ιδρυτική Επιτροπή του Κολλεγίου επιδίωξε τη δημιουργία ενός σχολείου το οποίο με το παράδειγμά του θα άνοιγε το δρόμο για μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στα εγκαίνια του Μπενακείου Διδακτηρίου αναφέρθηκε στις καινοτομίες που αναμένεται να πραγματοποιήσει το Κολλέγιο ως ιδιωτικό εκπαιδευτήριο.
Πολλές από τις καινοτομίες που εισήγαγε το σχολείο από το ξεκίνημά του, όπως η συνεργατική μάθηση, οι ερευνητικές εργασίες, η λειτουργία των Ακαδημαϊκών Τμημάτων για τους εκπαιδευτικούς, η μεντορεία από εμπειρότερους συναδέλφους τους, καθώς και θεσμοί, όπως οι Μαθητικές Κοινότητες και οι Όμιλοι, υιοθετήθηκαν από την Πολιτεία, οι περισσότερες στη Μεταπολίτευση και ορισμένες τις τελευταίες δεκαετίες. Οι πρωτοβουλίες του σχολείου αποτέλεσαν και αποτελούν πρότυπο-παράδειγμα για την ελληνική εκπαίδευση. Στην εκατονταετή πορεία του παρέμεινε πιστό στην παράδοσή του συνεχίζοντας να εφαρμόζει εκπαιδευτικές καινοτομίες, που συνέβαλαν και συμβάλλουν στην πολύπλευρη προσφορά του στην παιδεία και στην κοινωνία.
Το Business News Magazine απευθύνεται σε business leaders. Πιστεύετε ότι η ηγεσία καλλιεργείται από το σχολείο ή διαμορφώνεται αργότερα στην επαγγελματική ζωή;
Η ηγεσία καλλιεργείται στο σχολείο με την ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας, της συμμετοχής στα κοινά και της εμπλοκής των μαθητών και των μαθητριών σε εξωδιδακτικές δραστηριότητες, που δίνουν διέξοδο στις δημιουργικές ανησυχίες τους και προάγουν τη συλλογική προσπάθεια.
Στο Κολλέγιο λειτουργούσε από το ξεκίνημά του μια πλήρως αυτοδιοικούμενη μαθητική κοινότητα με εκλεγόμενα συλλογικά όργανα που είχαν θεσμικό σχολικό ρόλο, με στόχο να ασκούνται οι μαθητές από εκείνη ακόμα την εποχή στις δημοκρατικές διαδικασίες. Σημαντικές εμπειρίες επίσης αποκτούσαν και αποκτούν οι μαθητές και οι μαθήτριές μας ως επικεφαλής ομίλων, μέλη συντακτικής επιτροπής εντύπων, υπεύθυνοι φιλανθρωπικών δράσεων, ομιλητές σε συνέδρια, συμμετέχοντες σε ρητορικούς διαγωνισμούς για την εξάσκηση της δημόσιας ομιλίας και μέσα από πολλές άλλες δράσεις.
Στο κέντρο της παιδαγωγικής αντίληψης του σχολείου βρίσκεται η διάπλαση χαρακτήρων και η ανάπτυξη ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων που θα είναι σε θέση να προσφέρουν στην κοινωνία ως υπεύθυνοι πολίτες της Ελλάδας και του κόσμου.
Παραδοσιακά, το Κολλέγιο έχει αναδείξει πρόσωπα που βρέθηκαν και βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις στην πολιτική, την οικονομία και τον επιχειρηματικό κόσμο. Πρόκειται για προϊόν κουλτούρας, επιλογής ή οικοσυστήματος;
Είναι γεγονός ότι απόφοιτοι του σχολείου μας διαπρέπουν σε πολλούς τομείς της οικονομικής, πνευματικής και πολιτικής ζωής, έχοντας πάρει σημαντικά εφόδια από το Κολλέγιο και έχοντας κάνει πολύ καλές σπουδές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Το σχολείο μας προετοιμάζει τους μαθητές και τις μαθήτριες να αναλάβουν υπεύθυνους ρόλους στην κοινωνία μέσα από ένα πρόγραμμα σπουδών που δίνει γερές ακαδημαϊκές βάσεις και συντελεί στην ανάπτυξη σημαντικών δεξιοτήτων τους, αλλά και μέσα από μια πληθώρα ευκαιριών για την ανάληψη πρωτοβουλίας, την καλλιέργεια των κλίσεών τους και τη δραστηριοποίησή τους σε ποικίλους τομείς.
Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην αριστεία και την κοινωνική συμπερίληψη; Είναι συμβατοί αυτοί οι δύο στόχοι;
Αυτή είναι η επιδίωξή μας, με τη σημείωση ότι η αριστεία θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή με την έννοια της συνολικής γνωστικής, κοινωνικής, ψυχικής-συναισθηματικής και σωματικής ανάπτυξης ενός παιδιού.
Το Πρόγραμμα Υποτροφιών του σχολείου, που απευθύνεται σε ολόκληρο τον μαθητικό πληθυσμό του Κολλεγίου και αποτελεί κύριο συστατικό της παιδαγωγικής και κοινωνικής φιλοσοφίας του, εξασφαλίζει τον πλουραλισμό της μαθητικής κοινότητας. Το σχολείο επίσης δημιουργεί τις προϋποθέσεις, ώστε να μπορέσουν να φοιτήσουν σε αυτό οι μαθητές και οι μαθήτριες που εισάγονται με εξετάσεις, αλλά και όσοι και όσες προέρχονται από την περιφέρεια, στηρίζοντάς τους και για τη διαμονή τους στην Αθήνα.
Πραγματικά, οι υποτροφίες υπήρξαν διαχρονικά μέρος της ταυτότητας του Κολλεγίου. Σήμερα, τι σημαίνει πραγματική κοινωνική κινητικότητα για ένα ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα;
Ταυτόχρονα σχεδόν με το ξεκίνημα του Κολλεγίου Αθηνών άρχισε να λειτουργεί το Ταμείο Υποτροφιών, δημιούργημα του Στεφάνου και της Πηνελόπης Δέλτα, που χορήγησαν το αρχικό κεφάλαιο και εν συνεχεία το ενίσχυσαν επανειλημμένως. Παράλληλα δημιουργήθηκε Endowment από την Εφορεία Επιτρόπων του Κολλεγίου Αθηνών “The Trustees of Athens College in Greece”. Ο θεσμός των υποτροφιών στηρίζεται στην αρχή (διατυπωμένη από τον «πατέρα του Κολλεγίου», Στέφανο Δέλτα) ότι δεν είναι σωστό «να καταντά η εκπαίδευσις και η μόρφωσις που δίνει το Κολλέγιον ένα είδος προνομίου της ευπορούσης τάξεως». Το 1946 ξεκίνησε και το Πρόγραμμα των Περιφερειακών Υποτροφιών, δεδομένου ότι το Οικοτροφείο μπορούσε να στεγάσει πολλά παιδιά από τη ρημαγμένη από τον πόλεμο ύπαιθρο.
Το Πρόγραμμα Υποτροφιών αποτελεί διαχρονικά ένα από τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά του Κολλεγίου. Κάθε χρόνο πάνω από το 25% των μαθητών και μαθητριών του λαμβάνουν μερική ή ολική υποτροφία για τις σπουδές τους, Παράλληλα, όσοι και όσες εισάγονται στο Κολλέγιο με εξετάσεις στη Δ΄ Δημοτικού, στην Α΄ Γυμνασίου και στην Α΄ Λυκείου γίνονται δεκτοί need blind, δηλαδή υποστηρίζονται οικονομικά όσο χρειάζονται, ώστε να μπορέσουν να φοιτήσουν στο σχολείο μας.
Πώς μετριέται η επιτυχία ενός σχολείου το 2026; Με εισαγωγές σε κορυφαία πανεπιστήμια, με κοινωνικό αποτύπωμα, με αποφοίτους σε ηγετικές θέσεις ή με κάτι διαφορετικό;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εισαγωγή των μαθητών και των μαθητριών σε κορυφαία πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού αποτελεί ένα δείκτη επιτυχίας του σχολείου. Εξίσου σημαντική για ένα σχολείο είναι η δημιουργία ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων με ηθικές αρχές και κοινωνικές δεξιότητες, ανθρώπων ικανών να ζήσουν ως υπεύθυνοι και συνειδητοί πολίτες.
Η επιτυχία ενός σχολείου είναι ωστόσο μεγαλύτερη, όταν οι μαθητές και οι μαθήτριές του αξιοποιούν το μέγιστο των δυνατοτήτων τους, εκπληρώνουν τα όνειρά τους και ξεκινούν την ενήλικη ζωή τους γεμάτοι από τις εμπειρίες των μαθητικών τους χρόνων. Η επιτυχία είναι μεγαλύτερη, όταν οι μαθητές και οι μαθήτριες μετά την αποφοίτησή τους μένουν κοντά στο σχολείο και τους συμμαθητές τους και επιστρέφουν σε αυτό με αγάπη και ενδιαφέρον.
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ενθουσιασμό αλλά και ανησυχία. Για εσάς και το Κολλέγιο Αθηνών αποτελεί ευκαιρία ή «κίνδυνο»;
Bλέπουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μια εξαιρετική ευκαιρία, που μπορεί να αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι όποιοι κίνδυνοι μπορούν να περιοριστούν με την κατάλληλη ενημέρωση και εκπαίδευση.
To 2024 δημιουργήσαμε στο Κολλέγιο Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης - ΑΙ Center, με τη γενναιόδωρη υποστήριξη του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου. Το Κέντρο έχει στόχο να συνδράμει στη βέλτιστη αξιοποίηση των τεχνολογιών στην καθημερινή διδακτική πρακτική και στη δημιουργική ενσωμάτωσή τους στη ζωή του Κολλεγίου.
Εκπαιδεύουμε τους εκπαιδευτικούς μας στη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, με σκοπό την υποστήριξη του σχεδιασμού μαθημάτων, εκπαιδευτικού υλικού και διαδραστικών δραστηριοτήτων και -το σημαντικότερο- την προώθηση μιας αυθεντικής, προσαρμοστικής, εξατομικευμένης και χωρίς αποκλεισμούς μάθησης, που δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους μαθητές και σε όλες τις μαθήτριες ανεξαιρέτως να συμμετάσχουν στη διαδικασία και να αποκτήσουν ουσιαστικές μαθησιακές εμπειρίες.
Η Επιστημονική Επιτροπή του AI Center δημιούργησε τους Κώδικες Δεοντολογίας εκπαιδευτικών και μαθητών, καθώς και την Εργαλειοθήκη του Εκπαιδευτικού για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Σε συνεργασία με το ΜΙΤ υλοποιείται το Πρόγραμμα Universal AI για την εκπαίδευση των μαθητών μας, αλλά και του διδακτικού προσωπικού στις βασικές αρχές της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στην πρόσφατη εκδήλωση για τα 100 χρόνια αναφέρατε ότι «το Κολλέγιο είναι οι άνθρωποί του» - μαθητές, εκπαιδευτικοί, απόφοιτοι, γονείς, δωρητές. Τι χρειάζεται για να μετατρέψεις μια κοινότητα ανθρώπων σε έναν οργανισμό με ισχυρή κουλτούρα και διαχρονική επιρροή;
Η ισχυρή κουλτούρα του οργανισμού στηρίχθηκε στις αρχές, τις αξίες και το όραμα των ιδρυτών του σχολείου και είναι κυρίαρχη μέχρι σήμερα. O Στέφανος Δέλτα, μέλος της Ιδρυτικής Επιτροπής, προσδιόρισε τους βασικούς στόχους του σχολείου και εξέφρασε πρωτοποριακές αντιλήψεις για τη διαμόρφωση μαθητών με ανεξάρτητη και ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Το υψηλό επίπεδο των εκπαιδευτικών που επιλέγονται και διαρκώς επιμορφώνονται, παίζει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα του ακαδημαϊκού έργου που επιτελείται στο σχολείο. Επίσης, η ουσιαστική συνεργασία και επικοινωνία με τους γονείς αποτελεί τη βάση για την επίτευξη των στόχων των μαθητών και των μαθητριών μας.
Ο Σύλλογος Αποφοίτων Κολλεγίου Αθηνών (ΣΑΚΑ), που ιδρύθηκε το 1931, αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο για το Κολλέγιο. Διατηρεί στενή σχέση και συνεργάζεται με το σχολείο για πολλά ζητήματα και για τη διοργάνωση δράσεων και εκδηλώσεων, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην υλοποίηση δραστηριοτήτων των μαθητών και των μαθητριών. Οι απόφοιτοί μας με την επαγγελματική τους πορεία και τις διακρίσεις τους είναι πρεσβευτές του Κολλεγίου στην Ελλάδα και τον κόσμο.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στους δωρητές του Σχολείου χάρη στους οποίους γίνεται δυνατή η παροχή υψηλού επιπέδου εκπαίδευσης στους μαθητές και τις μαθήτριές μας. Σε δωρητές οφείλονται οι εξαιρετικές εγκαταστάσεις του σχολείου μας, αλλά και πολλές υποτροφίες, καθώς και επιμορφωτικά και καινοτόμα προγράμματα.
Μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς, απόφοιτοι και δωρητές, που αποτελούν την ευρύτερη κολλεγιακή οικογένεια, συμβάλλουν με διαφορετικούς τρόπους στην επίτευξη των στόχων του σχολείου.
Το Κολλέγιο Αθηνών εισέρχεται στον δεύτερο αιώνα της ζωής του. Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες γι’ αυτό το νέο κεφάλαιο;
Το σχολείο στο ξεκίνημα του δεύτερου αιώνα της ιστορίας του ανανεώνει συνεχώς τα εκπαιδευτικά του προγράμματα και επενδύει συστηματικά στην επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών. Στοχεύει στην αύξηση των Υποτροφιών Οικονομικής Στήριξης και στην εξασφάλιση διαμονής στους περιφερειακούς υποτρόφους και στους μαθητές που φοιτούν στο σχολείο μας από το εξωτερικό. Επιδιώκει την αξιοποίηση στο μέγιστο των δυνατοτήτων των μαθητών και μαθητριών του, έχοντας ως σημαντική προτεραιότητα την ύπαρξη ευτυχισμένων παιδιών. Προετοιμάζει τους μαθητές και τις μαθήτριες κατάλληλα, ώστε να ανταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το Κολλέγιο διαμορφώνει τη σημερινή εκπαιδευτική πραγματικότητα εφαρμόζοντας εκπαιδευτικές και παιδαγωγικές καινοτομίες και ταυτόχρονα δίνοντας έμφαση στις διαχρονικές αξίες του με αίσθημα ευθύνης απέναντι στους μαθητές του και την εκπαιδευτική κοινότητα.
