Ορισμένα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίως από τη Βόρεια Ευρώπη, υπονομεύουν την προώθηση του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου που θα επιτρέψει την εισαγωγή αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη μέσω της Ελλάδας. Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέντευξή του στο «Βήμα» ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, κ. Αλέξανδρος Εξάρχου, ορισμένες χώρες επιδιώκουν ουσιαστικά την επιστροφή στην εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Όπως τόνισε, η στάση αυτή συνιστά έμμεση αλλά σαφή απειλή για την εθνική διάσταση του Κάθετου Διαδρόμου και για τα γεωπολιτικά πλεονεκτήματα που μπορεί να αποκομίσει η Ελλάδα από την υλοποίησή του. Για τον λόγο αυτό απηύθυνε κάλεσμα για συντονισμένη κινητοποίηση ώστε το φιλόδοξο ενεργειακό σχέδιο να προχωρήσει. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι οι μακροπρόθεσμες εμπορικές συμφωνίες που έχει εξασφαλίσει η Atlantic SEE LNG Trade και τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από αυτές παραμένουν ασφαλισμένα. «Στο ζήτημα του Κάθετου Διαδρόμου τα συμφέροντα της Ε.Ε., της Ελλάδας και των ΗΠΑ συμπίπτουν», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Πιέσεις και δισταγμοί από ευρωπαϊκές χώρες
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR σημείωσε ότι η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου συναντά εμπόδια, καθώς ασκούνται πιέσεις σε αρκετά κράτη από τα οποία διέρχεται ο αγωγός, ώστε να αποφύγουν τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμφωνιών για την προμήθεια αμερικανικού LNG.
Όπως αποκάλυψε, στη διάρκεια πρόσφατης συνόδου υπουργών Ενέργειας στην Ουάσιγκτον υπήρξαν χώρες που εμφανίστηκαν διστακτικές. «Ο δισταγμός τους προέκυψε ξεκάθαρα από επιρροές που ασκήθηκαν από ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη – άλλοτε απευθείας και άλλοτε μέσω Ευρωπαίων αξιωματούχων που εμφανίζονταν με τον μανδύα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά στην πραγματικότητα εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα συγκεκριμένων κρατών – μελών», ανέφερε.
Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να προστατευθεί και να στηριχθεί με κάθε τρόπο η ελληνική διάστασή του. Διαφορετικά, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να μην υλοποιηθεί ως εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός, στερώντας από τη χώρα όχι μόνο σημαντικά οικονομικά οφέλη αλλά κυρίως τα γεωπολιτικά πλεονεκτήματα που συνεπάγεται.
Σκιές για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική
Ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ακόμη ότι ορισμένα κράτη της Βόρειας Ευρώπης δεν εμφανίζουν πραγματική διάθεση να εφαρμόσουν πλήρως την απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου. Αντίθετα, όπως υποστήριξε, καλλιεργείται ένα κλίμα αδράνειας που ενδέχεται να καταστήσει μη αναστρέψιμη την επιστροφή της Ευρώπης στην ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.
Στην ίδια κατεύθυνση άσκησε έντονη κριτική και στη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας ότι οι διαρθρωτικές της αδυναμίες επιδεινώνονται όταν τα συμφέροντα των κρατών – μελών δεν ευθυγραμμίζονται. «Η Ευρώπη αδυνατεί να ανταγωνιστεί τους μεγάλους παίκτες της διεθνούς σκηνής και την ίδια στιγμή περιορίζεται στο να ρυθμίζει και να εκδίδει οδηγίες που τελικά αυξάνουν το κόστος των προϊόντων», σημείωσε.
Πιθανές συνέπειες από την κρίση στη Μέση Ανατολή
Αναφερόμενος στις διεθνείς εξελίξεις, ο κ. Εξάρχου προειδοποίησε ότι η συνέχιση της πολεμικής έντασης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερα σοβαρές επιπτώσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όπως υποστήριξε, μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν θα δοκιμάσει περισσότερο από ποτέ την έλλειψη ενιαίας εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής της Ε.Ε. «Αν οι μεταφορές φυσικού αερίου και πετρελαίου γίνουν πιο δύσκολες, ο πληθωρισμός που θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη δεν θα συγκρίνεται με εκείνον των ΗΠΑ ή της Κίνας. Αυτός που δοκιμάζεται πρώτος και περισσότερο είναι πάντα ο πιο αδύναμος», τόνισε.
Η κρίσιμη συγκυρία για την ενεργειακή ασφάλεια
Ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade προειδοποίησε επίσης ότι η επικείμενη απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, καθιστά επιτακτική τη σύναψη μακροπρόθεσμων ενεργειακών συμφωνιών το συντομότερο δυνατό.
Όπως ανέφερε, η σημερινή χαμηλή spot τιμή του αμερικανικού LNG δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για συμφωνίες. Ωστόσο, εάν οι διεθνείς εξελίξεις οδηγήσουν σε περιορισμό της προσφοράς, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι τιμές να εκτοξευθούν, προκαλώντας σημαντικά προβλήματα στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Στο πλαίσιο αυτό επανέλαβε την ανάγκη θεσμικής και νομοθετικής στήριξης του Κάθετου Διαδρόμου – ακόμη και μέσω επιδότησης των κρατών από τα οποία θα διέρχεται – ώστε να διατηρηθεί σε λογικά επίπεδα το κόστος διέλευσης και να μην επιβαρυνθεί υπερβολικά η τελική τιμή του καυσίμου.
Τα γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη για την Ελλάδα
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι η υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου θα αναβαθμίσει τον ρόλο της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, προσφέροντας σημαντικά οικονομικά αλλά και γεωπολιτικά οφέλη.
Όπως ανέφερε, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών να χρησιμοποιήσουν την Ελλάδα ως βασική πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την ευρωπαϊκή αγορά. Μια τέτοια εξέλιξη, όπως είπε, «μεταβάλλει ουσιαστικά τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή και ενισχύει την ασφάλεια της χώρας».
Εμπορικές συμφωνίες και μελλοντικές υποδομές
Αναφερόμενος στις πρόσφατες ενεργειακές συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στην Ουάσιγκτον, ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι σύντομα θα μετατραπούν σε οριστικές συμβάσεις. Παράλληλα, επισήμανε ότι η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου θα απαιτήσει τη δημιουργία δεύτερου σταθμού FSRU στην Ελλάδα πριν από το 2030.
Κλείνοντας, διατύπωσε με κατηγορηματικό τρόπο τη θέση του για τον χαρακτήρα του εγχειρήματος:
«Δεν πρόκειται στο όνομα οποιουδήποτε οικονομικού οφέλους να υπηρετήσω γεωπολιτικές στρατηγικές άλλου κράτους πέραν του ελληνικού. Θα συνεχίσω να υποστηρίζω την ελληνικότητα του εγχειρήματος. Πρέπει να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να ταυτιστεί με τον ελληνικό του χαρακτήρα και να αποδώσει τα γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά οφέλη που μπορεί να προσφέρει. Εναλλακτικές που δεν στηρίζουν αυτή την κατεύθυνση δεν θα με βρουν συμμέτοχο».
