του Ι.Χ Πολυχρονίου
Αν και δεν υπήρχε περίπτωση στάσης πληρωμών, η εκβιαστική πολιτική που ακολούθησε η ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού κόμματος απέναντι στην κυβέρνηση Ομπάμα σχετικά με το ανώτατο όριο δανεισμού έφερε ξανά στην επιφάνεια το πόσο «δυσλειτουργικό» έχει γίνει το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Το μερικό κλείσιμο των υπηρεσιών της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, το οποίο αξιολογήθηκε από την Standard and Poor’s ότι αφαίρεσε περίπου 24 δισ δολάρια από την αμερικανική οικονομία και οδήγησε σε αύξηση των μηνιαίων, τριμηνιαίων και εξαμηνιαίων ομολόγων του Δημοσίου, ήταν η συνέχιση της λυσσαλέας επίθεσης που διεξάγει το Ρεπουμπλικανικό κόμμα προς τον Ομπάμα από τη στιγμή που έγινε ένοικος του Λευκού Οίκου, τον Ιανουάριο του 2009.
Η μετατόπιση των δύο κομμάτων προς τα δεξιά είναι ο κύριος λόγος για τον οποίον το αμερικανικό πολιτικό σύστημα έχει καταστεί τόσο «δυσλειτουργικό». Με την προώθηση του νεοφιλελεύθερου οράματος, το δημοκρατικό κόμμα εξελίχθηκε σε μια ήπια μορφή του ρεπουμπλικανικού κόμματος, αναγκάζοντας το ρεπουμπλικανικό κόμμα να μετατοπιστεί προς τα άκρα δεξιά. Το αποτέλεσμα είναι η βάση του ρεπουμπλικανικού κόμματος να συγκροτείται πλέον από τα πιο ακραία στοιχεία της αμερικανικής κοινωνίας: χριστιανοί φονταμενταλιστές, ακραίοι του «κοινωνικού συντηρητισμού», ρατσιστές και μισαλλόδοξοι, φανατικοί της οπλοκατοχής. Η άνοδος του κόμματος του τσαγιού οφείλεται στην στρατηγική πολιτική του Ρεπουμπλικανικού κόμματος και του επιχειρηματικού κόσμου στις ΗΠΑ να κινητοποιήσει αυτά τα «παλαβά» κοινωνικά στοιχεία ως πολιτικούς υποστηρικτές των αξιών του – δηλαδή, να τα χρησιμοποιήσει ως ένα εργαλείο πίεσης.
Το συγκεκριμένο σχέδιο δράσης έχει τις απαρχές του στη δεκαετία του ’70 όταν επικεφαλής της CIA ήταν ο George H. W. Bush και ένας από τους στόχους ήταν η χειραγώγηση ενός σημαντικού μέρους της αμερικανικής κοινωνίας γύρω από τον φονταμενταλιστικό χριστιανισμό για τη διαμόρφωση της λεγόμενης «Χριστιανικής Δεξιάς». Η «Χριστιανική Δεξιά» θα παίξει σημαντικό ρόλο στην εκλογή (1980) και την επανεκλογή (1984) του Ρόναλντ Ρέιγκαν καθώς αργότερα και στην προσπάθεια αποπομπής του Μπιλ Κλίντον (1999). Η πολιτική στρατηγική του Καρλ Ρόουβ για την εκλογή (2000) και την επανεκλογή (2004) του Τζορτζ Μπους του νεότερου χρησιμοποιεί επίσης τη θρησκεία και τη «Χριστιανική Δεξιά» για να προωθήσει την πολιτική ατζέντα του Μπους και του Ρεπουμπλικανικού κόμματος.
Η «θεοπάλαβη» βάση του Ρεπουμπλικανικού κόμματος είναι κυριολεκτικά εκτός ελέγχου. Επιθυμία της είναι να καταστρέψει την Ουάσινγκτον και την αποκαλούμενη «μεγάλη κυβέρνηση». Το λεγόμενο Obamacare βρίσκεται στο επίκεντρο της οργής των «θεοπάλαβων», οι οποίοι είναι αποφασισμένοι να βρουν τρόπο να αποσυρθεί ως νομοσχέδιο με οποιονδήποτε εφικτό τρόπο ανεξάρτητα από την όποια ζημιά μπορεί να προκαλέσουν στην οικονομία και την αμερικανική κοινωνία. Διότι όπως δήλωσε στην ομιλία του ο μαύρος συντηρητικός και παγκοσμίως διάσημος νευροχειρούργος Ben Carson στο πρόσφατο συνέδριο «Ψηφοφόροι Αξιών» (Value Voters), που διεξήχθη στην Ουάσιγκτον 11-13 Οκτωβρίου, 2013 το σχέδιο υγείας της κυβέρνησης Ομπάμα είναι «ότι χειρότερο πράγμα έχει γίνει στη χώρα από την εποχή της δουλείας».
Ο επιχειρηματικός κόσμος των ΗΠΑ είναι εξοργισμένος με τη «θεοπάλαβη» βάση του Ρεπουμπλικανικού κόμματος καθώς βλέπει ότι το δημιούργημά του είναι πλέον ανεξέλεγκτο. Ένα σημαντικό μέρος της αμερικανικής κοινωνίας γίνεται όλο και πιο αντιδραστικό με αποτέλεσμα να επιδιώκει όλο και πιο ακραίες απαντήσεις στα σημερινά οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ. Από την άλλη μεριά, η διαμορφούμενη τάξη πραγμάτων στις ΗΠΑ έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια του αυταρχισμού και κινείται επικίνδυνα προς ένα νεοφασιστικό πρότυπο κοινωνικών και ιδεολογικών αντιλήψεων, που συμπεριλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ποινικοποίηση συμπεριφορών για ασήμαντες παραβιάσεις, τη διαμόρφωση μιας κουλτούρας βασισμένη στο φόβο και την αχαλίνωτη εξουσία του κεφαλαίου.
Η αντιπαράθεση του Ρεπουμπλικανικού κόμματος με το Λευκό Οίκο για το αμερικανικό χρέος θα επανέλθει στο προσκήνιο σε λίγους μήνες. Στο ενδιάμεσο, αν και στο μεγαλύτερο τους βαθμό απόλυτα χλιαρές και ανέμπνευστες, οι προσπάθειες της κυβέρνησης Ομπάμα για την ανάκαμψη της οικονομίας θα συνεχίσουν να έχουν τη σθεναρή αντίσταση της ηγεσίας του ρεπουμπλικανικού κόμματος, η οποία δεν μπορεί να στρέψει ξαφνικά κι απότομα την πλάτη της στην ακραία βάση των ψηφοφόρων της.
Η πρόσφατα δημοσιευμένη στρατηγική ανάλυση του Levy Economics Institute για την αμερικανική οικονομία με τον τίτλο «Rescuing the Recovery: Prospects and Policies for the United States» (Οκτώβριος 2013, βλ.,http://www.levyinstitute.org/publications/?docid=1909) υπογραμμίζει ότι η ανάκαμψη στις ΗΠΑ είναι αναιμική και πως η τάση αυτή θα συνεχιστεί εφόσον συνεχιστούν οι σημερινές πολιτικές ενώ θα υπάρξει επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης με την υιοθέτηση μέτρων λιτότητας εμπνευσμένα από την Ευρώπη.
Το μακροοικονομικό μοντέλο του Ινστιτούτου Levy προβλέπει ότι «η επιτάχυνση της οικονομικής μεγέθυνσης και η αύξηση της συνολικής ζήτησης δεν θα προέλθει από τις ιδιωτικές δαπάνες καθώς ο τομέας των νοικοκυριών συνεχίζει την τάση απομόχλευσης». Στο πλαίσιο αυτό, «η διάσωση της ανάκαμψης απαιτεί τη χρήση επεκτατικής δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής».
Ωστόσο, οι πραγματικές ανάγκες της αμερικανικής οικονομίας και κοινωνίας δεν βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη του Ρεπουμπλικανικού κόμματος. Οι ιδεολογικός άξονας πάνω στον οποίον έχει δομηθεί το Ρεπουμπλικανικό κόμμα των τελευταίων τριανταπέντε ετών είναι ο «κοινωνικός και οικονομικός δαρβινισμός» και ως σχεδόν αποκλειστική μεριμνά του έχει την προάσπιση των συμφερόντων της πλουτοκρατίας.
Αυτό συνεπάγεται ότι η εφαρμογή μιας προοδευτικής οικονομικής πολιτικής στις ΗΠΑ έχει τεράστια εμπόδια να ξεπεράσει προτού υλοποιηθεί -- κι αυτό είναι γνωστό σε όλους τους προοδευτικούς κύκλους στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του Levy Institute. Αν λάβουμε υπόψη και το γεγονός ότι η σημερινή «θεοπάλαβη» βάση του Ρεπουμπλικανικού κόμματος βλέπει τον ίδιο τον κρατικό παρεμβατισμό ως σημάδι του Αντίχριστου, οι πιθανότητες να ακολουθήσουν οι ΗΠΑ μια οικονομική πολιτική βασισμένη στα πρότυπα της ευρωπαϊκής λιτότητας είναι αρκετά υψηλές ασχέτως από το πόσο επιζήμια μπορεί να αποδειχθεί αυτή η επιλογή.
Τελικά, η αποσύνθεση της αυτοκρατορίας των ΗΠΑ φαίνεται να ξεκινά εκ των έσω.
Ο Ι.Χ Πολυχρονίου είναι Ερευνητής και Εταίρος Πολιτικής (Policy Fellow) στο Levy Economics Institute του Bard College της Νέας Υόρκης. Οι παραπάνω απόψεις δεν αντιπροσωπεύουν απαραιτήτως τις απόψεις του Levy Institute και του διοικητικού του συμβουλίου.
