Πού θα εστιάσετε στην επικείμενη παρουσίασή σας στο 21ο CFO Forum της KPMG στην Ελλάδα; Ποιο μήνυμα θα προσπαθήσετε να περάσετε στους παρευρισκόμενους;
Θα αναφερθώ στον τρόπο με τον οποίο οι παγκόσμιες αλλαγές στο οικονομικό βάρος και τα σχετικά συμφέροντα, την τεχνολογική καινοτομία και τις χρηματοοικονομικές υποδομές μπορούν να επηρεάσουν την ευρωπαϊκή οικονομία. Θα ασχοληθώ επίσης με τις αλλαγές εντός της ίδιας της Ε.Ε. και θα σκιαγραφήσω πέντε σενάρια για την ευρωπαϊκή οικονομία που ανέπτυξε η εταιρεία μου, η Themis Foresight, τον τελευταίο χρόνο. Ανυπομονώ για τη συζήτηση που θα λάβει χώρα!
Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές που βλέπετε να συντελούνται στην ευρωπαϊκή οικονομία τα επόμενα χρόνια;
Οι οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα κληθούν να αντιμετωπίσουν πολλές προκλήσεις τα επόμενα χρόνια. Σε γενικές γραμμές (και φυσικά υπάρχουν και εξαιρέσεις), τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, οι επιχειρήσεις της Ε.Ε. βασίστηκαν σε φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, φθηνά εμπορεύματα (commodities) από την Κίνα, φθηνή ασφάλεια από τις ΗΠΑ, φθηνές πιστώσεις από τις κεντρικές τράπεζες και σε εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας σε αναπτυσσόμενες χώρες στον «παγκόσμιο Νότο». Όλες αυτές οι συνθήκες έχουν εκλείψει. Κάποτε οι μεγάλοι κατασκευαστές βρίσκονταν σε μια κατάσταση όπου μπορούσαν να κάνουν ολόκληρα έθνη να εξαρτώνται από τις τεχνολογίες τους - όχι μόνο μέσω των πραγματικών προϊόντων, αλλά μέσω συμβάσεων υπηρεσιών, παροχής συμβουλών κ.λπ. Αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο της τεχνολογικής εξάρτησης έχει εξαφανιστεί, επειδή υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις στην αγορά. Τα αναπτυσσόμενα έθνη το γνωρίζουν αυτό και αξιοποιούν αυτές τις μεταβαλλόμενες συνθήκες προς όφελός τους.
Επιπλέον, η μοίρα της Ε.Ε. δεν έχει καθοριστεί. Υπό τον αντίκτυπο του πολέμου της Ουκρανίας, το πολιτικό κέντρο της Ε.Ε. έχει μετατοπιστεί από τη Δυτική Ευρώπη πιο ανατολικά. Η Γαλλία και η Γερμανία δεν ευθυγραμμίζονται. Οι έντονες τάσεις κατά της Ε.Ε. οδήγησαν στο BREXIT και παρόμοιες έξοδοι μπορεί να είναι πιθανές. Υπάρχει επίσης ένας σκληρός ανταγωνισμός διαφορετικών πολιτικών αντιλήψεων μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών. Κάποιοι τάσσονται υπέρ της μεγαλύτερης συγκέντρωσης στις Βρυξέλλες, άλλοι θεωρούν την Ε.Ε. ένα ωφελιμιστικό «μπλοκ». Ο αλυτρωτισμός, αν και επί του παρόντος είναι κάπως περιθωριακή πολιτική δύναμη, εξακολουθεί να είναι πολύ ζωντανός σε ορισμένες χώρες της Ανατολικής Ε.Ε. Επί του παρόντος, η Ε.Ε. φαίνεται ανίκανη να διαμορφώσει μια κοινή στρατηγική που θα ικανοποιούσε όλα τα κράτη-μέλη της.
Ποιες είναι οι πηγές και οι λόγοι αυτών των αλλαγών και ποιοι τομείς πρόκειται να επηρεαστούν περισσότερο;
Η ευρωπαϊκή τεχνολογία ειδικά -αλλά όχι μόνο- στον ψηφιακό χώρο είναι ολοένα και λιγότερο ανταγωνιστική με την τεχνολογία που αναπτύσσεται στην Κίνα και τις ΗΠΑ. Και αυτήν τη στιγμή βλέπουμε μόνο την αρχή αυτής της εξέλιξης. Το αυστραλιανό ινστιτούτο ASPI δημοσίευσε πρόσφατα μια έκθεση στην οποία συνέκριναν επιστημονικές δημοσιεύσεις γύρω από κρίσιμες μελλοντικές τεχνολογίες και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Κίνα προηγείται σε 37 από τις 44 τέτοιες. Πρώην αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Κίνα ή η Ινδία κάνουν αισθητή την οικονομική τους βαρύτητα στο διεθνές στερέωμα. Το ΑΕΠ των G7 είναι πια μικρότερο από εκείνο των κρατών BRICS. Αυτό τους δίνει δυναμική μόχλευσης στην παγκόσμια πολιτική σκηνή. Η αφρικανική ήπειρος θα αποτελέσει σημαντική πηγή οικονομικής και τεχνολογικής ανάπτυξης τις επόμενες δεκαετίες. Το γεγονός αυτό θα έχει διαφορετικές επιπτώσεις σε διαφορετικούς τομείς της οικονομίας. Η αυτοκινητοβιομηχανία και οι προμηθευτές της ενδέχεται να πληγούν πολύ σκληρά εκτός και αν ο κλάδος κατορθώσει όχι μόνο να επιτύχει το scale-up της ηλεκτροκίνησης, αλλά και να αναπτύξει νέα concepts κινητικότητας (mobility). Η ευρωπαϊκή παραγωγή είναι ακόμη πολύ προηγμένη. Ωστόσο, άλλες χώρες μειώνουν το χάσμα ή έχουν ήδη ξεπεράσει τους Ευρωπαίους κατασκευαστές όσον αφορά τα νέα υλικά.
Παρατηρούμε επίσης μια ισχυρή περιφερειοποίηση των οικονομικών ζωνών. Η οπτική που θέλει να οδηγούμαστε σε μια παγκόσμια αντιπαράθεση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ, αποτελεί μονόπλευρο σενάριο και ένα μόνο από τα πιθανά ενδεχόμενα. Μπορεί επίσης να δούμε την ανάπτυξη έως και δώδεκα εμπορικών περιοχών (trade regions) που θα διαπραγματευτούν νέους όρους και νέους κανόνες εμπορίου. Αυτό θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας με νέα δρομολόγια και νέους τύπους logistics. Για παράδειγμα, η Ευρώπη παραμένει «διψασμένη» για ενέργεια, αλλά έχει αποκλείσει τις εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία. Τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, είναι πως οι ενεργοβόρες βιομηχανίες όπως αυτές που ασχολούνται με τα χημικά ή τον χάλυβα, βρίσκονται σε σοβαρό ανταγωνιστικό μειονέκτημα λόγω των υψηλών τιμών της ενέργειας στην Ευρώπη.
Η Themis Foresight δημοσίευσε τον Φεβρουάριο το έγγραφο «At the Cusp of a New Era», παρουσιάζοντας 5 σενάρια για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε αυτήν τη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Θα μπορούσατε να μας τα παρουσιάσετε συνοπτικά; Ποιο από τα πέντε πιστεύετε ότι είναι πιο πιθανό να συμβεί;
Τα σενάρια αφορούν σκοπίμως το έτος 2045. Και ο σκοπός τους δεν ήταν να καθορίσουν την πιθανότητα να «κερδίσει» κάποιο από αυτά, αλλά μάλλον να επιτρέψουν σε επιχειρήσεις και πολιτικούς να συζητήσουν από κοινού τα πλεονεκτήματα κάθε σεναρίου για τον δικό τους σκοπό. Τέσσερα σενάρια έχουν πολιτική βάση. Ένα πέμπτο σενάριο είναι αντίθετο και βασίζεται στην υπόθεση πως οι επιχειρήσεις μπορούν να κάνουν αυτό που θέλουν χωρίς να χρειάζεται να ανησυχούν πάρα πολύ για πολιτικές παρεμβάσεις. Το σενάριό μας με τίτλο "History Ends, Again" (Το τέλος της ιστορίας, ξανά) συζητά τον αντίκτυπο για την ευρωπαϊκή οικονομία εάν η «παγκόσμια Δύση» διατηρήσει την ηγετική της θέση στον κόσμο, και συνεχίσουν να κυριαρχούν ακόμη σε μεγάλο βαθμό οι ΗΠΑ. Το σενάριο «The Great Exit» (Η Μεγάλη Έξοδος) εξέτασε τι θα συμβεί αν η Ε.Ε. καταρρεύσει. Σε ορισμένες χώρες της Ε.Ε., παρατηρούμε έντονες τάσεις εστίασης μόνο στην εσωτερική αγορά και λογικές της οικονομίας της αποανάπτυξης (degrowth economics). Έτσι προέκυψε το σενάριο που ονομάσαμε «Global Village Europe» (Παγκόσμιο Χωριό Ευρώπη). Το τέταρτο πολιτικό σενάριο "A Flourishing Middle-Power" (Μια ακμάζουσα μεσαία δύναμη) προβλέπει μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει τις παγκόσμιες εντάσεις προς όφελός της και καθίσταται λιγότερο εξαρτημένη από την αμερικανική πολιτική ασφάλειας. Κάποιες πτυχές αυτού του σεναρίου θα μπορούσαν να παρατηρηθούν κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Κίνα.
Υπάρχουν προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στο μέλλον και οι οποίες περιλαμβάνονται σε οποιοδήποτε δεδομένο σενάριο;
Ναι, κάθε σενάριο εξετάζει τα λεγόμενα «trade-offs». Όμως οι προκλήσεις είναι διαφορετικές και δεν περιορίζονται μόνο στις επιχειρήσεις. Μια σημαντική προϋπόθεση προκειμένου να συνεχιστεί -με οποιαδήποτε μορφή- η δυτική ηγεσία στον κόσμο, δεν είναι μόνο η επιτάχυνση των κύκλων καινοτομίας στις βιομηχανίες, αλλά η ικανότητα να συσπειρωθεί η πλειονότητα του πληθυσμού πίσω από την ιδέα της δυτικής δημοκρατίας που έχει αρχίσει να διαβρώνεται εδώ και χρόνια ως αντίδραση στα λεγόμενα Reaganomics στις ΗΠΑ, το «θατσερισμό» στο Ηνωμένο Βασίλειο και τα μέτρα λιτότητας στον απόηχο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008. Θα υπάρχουν επαρκείς οικονομικοί πόροι, εφευρετικότητα και κοινωνική ευελιξία για να επιτευχθεί αυτό; Τα σενάρια που προβλέπουν λιγότερη ευρωπαϊκή ανάμειξη σε ένα αμερικανικό δόγμα ασφαλείας πρέπει να προβλέπουν μια σημαντική αύξηση των δαπανών για την άμυνα. Αυτά τα χρήματα διατίθενται επί του παρόντος στην εκπαίδευση, την κοινωνική πρόνοια ή σε οικονομικές επιδοτήσεις όπως αυτές στον τομέα της γεωργίας. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, δεν θα είναι εύκολο να διαπραγματευτεί κανείς νέες προτεραιότητες.
Τι θα συμβουλεύατε τους CFOs και τους business leaders στην Ελλάδα; Πού πρέπει να επικεντρωθούν για να αντιμετωπίσουν το νέο παγκόσμιο τοπίο και τις αλλαγές στην ευρωπαϊκή οικονομία;
Με τη ναυτιλία, τις μεταφορές και τον τουρισμό να αποτελούν τρεις ισχυρούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, οι CFOs θα πρέπει να παρακολουθούν στενά την ανάπτυξη των διεθνών χρηματοοικονομικών μηχανισμών. Η κυριαρχία του δολαρίου των ΗΠΑ αμφισβητείται παντού στον κόσμο - όχι μόνο σε συμφωνίες που αφορούν το εμπόριο πετρελαίου Κίνας-Σαουδικής Αραβίας που μπορεί να διεκπεραιωθεί σε Yuan ή το εμπόριο μεταξύ Βραζιλίας και Κίνας που επίσης μπορεί να πραγματοποιηθεί σε Yuan. Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (The Shanghai Cooperation Organization), η ASEAN, οι BRICS κ.λπ. έχουν ενθαρρύνει πρωτοβουλίες για εμπορικές συναλλαγές σε τοπικά νομίσματα. Τα κράτη της Mercosur στη Λατινική Αμερική συζητούν την εισαγωγή ενός κοινού νομίσματος παρόμοιου με το ευρώ στην Ευρώπη. Όλα αυτά απαιτούν διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων συναλλαγών. Μπορεί επίσης να σημαίνουν για τον τραπεζικό τομέα αύξηση του κόστους κεφαλαίου, η οποία θα προστεθεί στις πληθωριστικές τάσεις, και ως εκ τούτου θα κάνει πιο δύσκολη τη χρηματοδότηση του χρέους μέσω των τραπεζών. Μπορεί να χρειαστούν άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα που να «βαραίνουν» λιγότερο τους ισολογισμούς τραπεζών και επιχειρήσεων.
Γενικότερα, έχουμε παρατηρήσει μια μετατόπιση της καινοτομίας από μόνο ψηφιακές τεχνολογίες προς τεχνολογίες που έχουν θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον - που έχουν να κάνουν με κλιματικά ζητήματα και αφορούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανανεώσιμα ή ουδέτερα για το κλίμα υλικά, κυκλικές οικονομίες, αλλά και θέματα γεωργίας με επίκεντρο την καινοτομία προς την κατεύθυνση της αντιστροφής των ζημιών στη βιοποικιλότητα που έχουμε προκαλέσει στη φύση τους τελευταίους δύο αιώνες. Η καινοτομία σε αυτόν το χώρο και η δυνατότητα κλιμάκωσης τέτοιων νέων μορφών παραγωγής θα είναι βασικό συστατικό των οικονομιών του μέλλοντος. Καθώς τα προϊόντα διύλισης πετρελαίου θα αντικατασταθούν σταδιακά από εναλλακτικές λύσεις και άλλα καύσιμα, αυτό θα έχει επιπτώσεις όχι μόνο στην τελική παραγωγή αλλά και στους τρόπους και τις τεχνικές παράδοσης. Οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορεί να βρίσκονται, λοιπόν, σε καλή θέση για να καινοτομήσουν σε αυτούς τους τομείς.
Το 21o CFO Forum της KPMG στην Ελλάδα επιστρέφει στις 15 Ιουνίου - σε φυσικό περιβάλλον- καλωσορίζοντας όλα τα οικονομικά στελέχη της αγοράς σε μια συναρπαστική ημέρα συζητήσεων, παρουσιάσεων, ανταλλαγής απόψεων και networking.
Το 21o CFO Forum θα αναδείξει τη διαρκώς αυξανόμενη και μεταβαλλόμενη σημασία του ρόλου του CFO, θα δώσει την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να αναλογιστούν τη σημαντικότητα της ψηφιακής λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών και θα παρουσιάσει το μακροοικονομικό περιβάλλον που θα καθορίσει τις αποφάσεις για το 2023 και μετά.
- Ξενοδοχείο Athenaeum Intercontinental, 9:30 - 17:00
-
Μάθετε περισσότερα για το συνέδριο και δηλώστε συμμετοχή: https://bit.ly/21stcfoforum
