Ένα νέο και ιδιαίτερα ανησυχητικό μέτωπο κυβερνοεπιθέσεων, με άμεσες επιπτώσεις στην ασφάλεια των τροφίμων και τη λειτουργία των επιχειρήσεων, κινητοποιεί την ελληνική αγορά. Στόχος χάκερ σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν γίνει τα συστήματα ελέγχου ψύξης σε μονάδες παραγωγής τροφίμων και επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ έως μικρότερα καταστήματα και κρεοπωλεία. Οι επιθέσεις μπορούν να προκαλέσουν διακοπή της ψύξης, με αποτέλεσμα την καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί ακόμη και περιστατικά πυρκαγιάς.
Η κινητοποίηση έχει ήδη επεκταθεί και στην Ελλάδα, όπου οι αρμόδιες αρχές και οι επιχειρήσεις του κλάδου βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν καταγραφεί αντίστοιχα περιστατικά σε ελληνικά σούπερ μάρκετ.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, επιβεβαίωσε ότι οι εγχώριες αλυσίδες έχουν ενημερωθεί για την απειλή και έχουν λάβει οδηγίες προστασίας.
Όπως ανέφερε, από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκαν τα περιστατικά στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η ΕΣΕ συνεργάστηκε με ειδικούς σε θέματα κυβερνοασφάλειας και την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, προκειμένου να εντοπιστούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά των επιθέσεων και να ενημερωθούν εγκαίρως όλα τα μέλη της για τα μέτρα αντιμετώπισης.
«Μέχρι σήμερα που μιλάμε δεν έχει προκύψει κανένα θέμα στα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα», σημείωσε ο κ. Πεταλάς, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι οι επιχειρήσεις του κλάδου παραμένουν σε εγρήγορση και εφαρμόζουν τα απαραίτητα μέτρα, με στόχο την προστασία τόσο των εγκαταστάσεών τους όσο και των καταναλωτών.
Ο προβληματισμός για επιθέσεις με στόχο την καταστροφή
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στη διοίκηση της Ένωσης το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες επιθέσεις φαίνεται να διαφοροποιούνται από τη συνήθη πρακτική των κυβερνοεγκληματιών, οι οποίοι κατά κανόνα επιδιώκουν οικονομικό αντάλλαγμα για να αποκαταστήσουν την πρόσβαση στα συστήματα που έχουν παραβιάσει.
Όπως παρατήρησε ο κ. Πεταλάς, τα μαζικά περιστατικά που καταγράφονται σε σούπερ μάρκετ, σχολεία, νοσοκομεία και άλλες κρίσιμες υποδομές δεν παραπέμπουν σε μια κλασική επίθεση με σκοπό την απόσπαση χρημάτων.
«Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, στόχος είναι η απόλυτη καταστροφή. Αυτό είναι ανησυχητικό και μας προβληματίζει πολύ», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ιδιαίτερη σοβαρότητα της νέας μορφής απειλής.
Πάνω από 100 καταστήματα στο στόχαστρο σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες
Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται στην ενημέρωση που απέστειλε η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας στις 3 Νοεμβρίου 2026 προς τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Ιωάννη Μασούτη. Σύμφωνα με την επιστολή, κατά τη διάρκεια της νύχτας της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου 2026 εκδηλώθηκε νέο κύμα κυβερνοεπιθέσεων, το οποίο επηρέασε περισσότερα από 100 καταστήματα στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία και την Εσθονία.
Η εταιρεία Danfoss επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις αφορούσαν προϊόντα της, ενώ από την τεχνική διερεύνηση προέκυψε ότι οι περισσότερες συσκευές που επηρεάστηκαν ήταν παλαιότερα μοντέλα, τα οποία βρίσκονται εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή και δεν λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις ασφαλείας.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει μια σημαντική αδυναμία στις ψηφιακές υποδομές των επιχειρήσεων: τον παλαιό εξοπλισμό που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για τον έλεγχο κρίσιμων λειτουργιών, χωρίς να διαθέτει πλέον τις απαραίτητες δικλίδες προστασίας από σύγχρονες κυβερνοαπειλές.
Στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχει εντοπίσει περισσότερους από 300 ελεγκτές εμπορικής ψύξης, μεταξύ άλλων των εταιρειών Danfoss, Copeland/Dixell και Carel. Η καταγραφή αυτή έχει ενισχύσει την ανάγκη για άμεσο έλεγχο των συστημάτων και εφαρμογή των συστάσεων ασφαλείας.
Οι τέσσερις κινήσεις προστασίας που ζητούν οι αρχές
Μετά την ενημέρωση της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας διαβίβασε τις σχετικές οδηγίες στα μέλη της, ζητώντας την άμεση εφαρμογή συγκεκριμένων τεχνικών μέτρων.
Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις καλούνται:
-
Να αποσυνδέσουν τα συστήματα ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο. Η απομακρυσμένη πρόσβαση θα πρέπει να επιτρέπεται αποκλειστικά μέσω ασφαλούς σύνδεσης VPN και με τη χρήση πολυπαραγοντικής αυθεντικοποίησης.
-
Να αλλάξουν τους προεπιλεγμένους κωδικούς πρόσβασης και να εγκαταστήσουν όλες τις διαθέσιμες ενημερώσεις ασφαλείας.
-
Να αντικαταστήσουν τον εξοπλισμό που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή και δεν λαμβάνει ενημερώσεις προστασίας.
-
Να απευθυνθούν στους εξωτερικούς συνεργάτες που έχουν αναλάβει την εγκατάσταση και τη συντήρηση των συστημάτων ψύξης, ζητώντας την άμεση εφαρμογή όλων των παραπάνω μέτρων.
Η προειδοποίηση της Αρχής είναι σαφής: η μη εφαρμογή των συστάσεων αφήνει τις επιχειρήσεις εκτεθειμένες σε αντίστοιχες επιθέσεις με εκείνες που σημειώθηκαν στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι συνέπειες μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς μια επιτυχημένη επίθεση είναι δυνατόν να οδηγήσει μέσα σε μία νύχτα στην απώλεια του συνόλου των νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων ενός καταστήματος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχει αναφερθεί ακόμη και πρόκληση πυρκαγιάς.
Στο επίκεντρο και η ασφάλεια των τροφίμων – Η παρέμβαση του ΕΦΕΤ
Πέρα από τις επιπτώσεις στη λειτουργία των επιχειρήσεων και τις οικονομικές απώλειες που μπορεί να προκαλέσουν οι κυβερνοεπιθέσεις, το ζήτημα αποκτά και μια δεύτερη, ιδιαίτερα κρίσιμη διάσταση: την ασφάλεια των τροφίμων που φτάνουν στον καταναλωτή.
Τον κίνδυνο αυτό αναδεικνύει ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), επισημαίνοντας ότι τα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων σε συστήματα ψύξης παραγωγικών μονάδων και επιχειρήσεων λιανικής, όπως τα σούπερ μάρκετ και τα κρεοπωλεία, καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη διατήρησης των τροφίμων στις προβλεπόμενες θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με τον Φορέα, η απρόσκοπτη λειτουργία της ψυκτικής αλυσίδας σε όλα τα στάδια, από την παραγωγή και τη μεταφορά έως την αποθήκευση και τη διάθεση των προϊόντων στον τελικό καταναλωτή, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων.
Ο ΕΦΕΤ υπενθυμίζει ότι, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας τροφίμων, την ευθύνη για την καταλληλότητα των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά φέρουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις τροφίμων. Η υποχρέωση αυτή αφορά και τις επιχειρήσεις λιανικής πώλησης ευαλλοίωτων προϊόντων, όπως τα κρεοπωλεία και τα σούπερ μάρκετ.
Μάλιστα, ο Φορέας ξεκαθαρίζει ότι, εφόσον υπάρχει πιθανότητα η διακοπή της ψύξης να έχει επηρεάσει την ασφάλεια των προϊόντων, οι επιχειρήσεις οφείλουν να προχωρούν στην απόσυρσή τους από την αγορά.
Παράλληλα, σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης που επηρεάζει ή ενδέχεται να επηρεάσει τα συστήματα ψύξης και, κατ' επέκταση, την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να ενημερώνουν σχετικά και τον ΕΦΕΤ.
Ο Φορέας επαναλαμβάνει, τέλος, ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να εφαρμόζουν χωρίς καθυστέρηση τις συστάσεις της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας. Στις βασικές οδηγίες περιλαμβάνονται η αποσύνδεση των συστημάτων ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο, η χρήση ασφαλούς σύνδεσης VPN με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση για κάθε απομακρυσμένη πρόσβαση, η αλλαγή των προεπιλεγμένων κωδικών, η εγκατάσταση των ενημερώσεων ασφαλείας και η αντικατάσταση του παρωχημένου εξοπλισμού.
Το μήνυμα των αρμόδιων φορέων είναι ότι η κυβερνοασφάλεια δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ζήτημα προστασίας των πληροφοριακών συστημάτων. Στον κλάδο των τροφίμων συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία των επιχειρήσεων, τη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας και, τελικά, την προστασία της δημόσιας υγείας.