Ο άνθρωπος που μεσολάβησε για να βοηθήσει στην απελευθέρωση των κοριτσιών Chibok τιμάται με το ανθρωπιστικό βραβείο για τη δημιουργία σχολείων εν μέσω συρράξεων στη βορειοανατολική Νιγηρία.
Ο Zannah Mustapha, υπέρμαχος των δικαιωμάτων των εκτοπισμένων παιδιών που μεγαλώνουν μέσα στη βία στη βορειοανατολική Νιγηρία προκειμένου να λάβουν ποιοτική εκπαίδευση, ανακηρύχθηκε νικητής του Βραβείου Προσφύγων Nάνσεν της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) για το 2017.
Ο Mustapha ίδρυσε το 2007 ένα σχολείο στο Maiduguri – την πρωτεύουσα της επαρχίας Borno και το επίκεντρο της εξέγερσης της οργάνωσης Boko Haram. Το σχολείο έμεινε ανοιχτό καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης με την Boko Haram, που έχει οδηγήσει στο θάνατο περίπου 20.000 ανθρώπων σε όλη την περιοχή της Λίμνης Chad, καθώς και στον εκτοπισμό εκατομμυρίων.
Το σχολείο παρέχει δωρεάν εκπαίδευση, καθώς και δωρεάν γεύματα, στολές και ιατρική περίθαλψη στα παιδιά που έχουν πληγεί από τη βία. Όσα παιδιά έμειναν ορφανά και από τις δύο πλευρές λόγω της σύρραξης, είναι ευπρόσδεκτα στις τάξεις του Mustapha ως σημάδι για τη συμφιλίωση που ελπίζει να επιτευχθεί στην περιοχή.
«Η σύρραξη μπορεί να αφήσει στα παιδιά σωματικές και ψυχικές πληγές που μπορεί να είναι βαθιές και μόνιμες. Τα αναγκάζει να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, τα εκθέτει σε ανομολόγητες βιαιότητες και συχνά διαλύει τις οικογένειές τους», λέει ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Filippo Grandi.
«Η εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά πρόσφυγες να ξεπεράσουν τη φρίκη της βίας και του αναγκαστικού εκτοπισμού. Ενδυναμώνει τους νέους, τους εφοδιάζει με δεξιότητες και συμβάλλει στην καταπολέμηση της εκμετάλλευσης και της στρατολόγησης από τις ένοπλες ομάδες», προσθέτει ο κ. Grandi. «Το έργο που προσφέρει ο Mustapha μαζί με την ομάδα του είναι τεράστιας σημασίας. Βοηθούν στο να προωθηθεί η ειρηνική συνύπαρξη και να ξαναστηθούν οι κοινότητες στη βορειοανατολική Νιγηρία. Με το βραβείο αυτό, τιμάμε το όραμά του και τις υπηρεσίες που έχει προσφέρει.»
Η ανακοίνωση του φετινού νικητή του Βραβείου Προσφύγων Νάνσεν από την Υ.Α. γίνεται σε μια περίοδο που δεκάδες χιλιάδες νέοι της Νιγηρίας μεγαλώνουν χωρίς να λαμβάνουν εκπαίδευση. Ο εκπαιδευτικός τομέας της χώρας υφίσταται ιδιαίτερη πίεση λόγω του αυξανόμενου νεανικού πληθυσμού, ενώ δομές στα βορειοανατολικά δέχονται επιθέσεις από την Boko Haram, που έχει καταστρέψει σχολεία και έχει σκοτώσει δασκάλους.
«Τα σχολεία είναι η καρδιά μιας κοινότητας. Όταν καταστρέφονται, συντρίβεται κάθε ευκαιρία να πετύχει η επόμενη γενιά της Νιγηρίας», λέει ο Γενικός Γραμματέας Jan Egeland του Νορβηγικού Συμβουλίου Προσφύγων. Η οργάνωση αυτή συνδιαχειρίζεται το πρόγραμμα απονομής του Βραβείου Προσφύγων Νάνσεν. «Η αναγνώριση του θαρραλέου έργου του Zannah Mustapha υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η εκπαίδευση για το μέλλον της Νιγηρίας.»
Δέκα χρόνια από την ίδρυσή του, το σχολείο έχει γεμίσει πλέον παιδιά, φθάνοντας από 36 μαθητές τους 540. Χιλιάδες ακόμα παιδιά, που διψούν για εκπαίδευση, έχουν προσθέσει τα ονόματά τους στη λίστα αναμονής. Το 2016, ο Mustapha άνοιξε ένα δεύτερο σχολείο μόλις λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά από το πρώτο. Καθημερινά, 88 παιδιά, τα οποία ξέφυγαν όλα από τη σύρραξη στην περιοχή, περνούν τις πόρτες των τάξεων του σχολείου αυτού.
Στο έργο του Mustapha στην περιοχή περιλαμβάνονται και οι διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση ομήρων. Όταν απελευθερώθηκαν 21 κορίτσια που κρατούνταν αιχμάλωτα για πάνω από δύο χρόνια, ο Mustapha ήταν εκεί. Ήταν βασικός πρωταγωνιστής στην εξασφάλιση της ελευθερίας τους – καθώς και στην απελευθέρωση επιπλέον 82 κοριτσιών Chibok τον Μάιο του 2017.
Ο Mustapha και η ομάδα του με εθελοντές δάσκαλους γνωρίζουν πολύ καλά τους κινδύνους που διατρέχουν, αλλά το έργο τους είναι πολύ σημαντικό, γι’ αυτό και συνεχίζουν απτόητοι. «Το σχολείο προάγει την ειρήνη», λέει ο Mustapha. «Είναι ένας χώρος όπου κάθε παιδί μετράει», προσθέτει. «Τα παιδιά αυτά θα ενδυναμωθούν, κατά τέτοιο τρόπο που θα μπορούν να σταθούν μόνα τους στα πόδια τους».
Πέρα από το εκπαιδευτικό του έργο, ο Mustapha με μεγάλη αφοσίωση παρέχει βοήθεια σε όλα τα μέλη της κοινότητας που έχουν πληγεί από τη σύρραξη. Η στήριξή του ήταν ιδιαίτερα σημαντική για παράδειγμα για την ίδρυση ενός συλλόγου για γυναίκες χήρες. Ο σύλλογος αυτός παρέχει πολύ αναγκαία υποστήριξη σε 600 περίπου γυναίκες στο Maiduguri.
Το Βραβείο Προσφύγων Νάνσεν της Υ.Α. τιμά τις αξιοσημείωτες προσπάθειες που καταβάλλονται για την παροχή βοήθειας στους αναγκαστικά εκτοπισμένους, ενώ στους αποδέκτες του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Eleanor Roosevelt, η Graça Machel και ο Luciano Pavarotti. Η τελετή απονομής του 2017 θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη στις 2 Οκτωβρίου.
