Τον καθοριστικό ρόλο της Αθήνας στην ελληνική οικονομία, αλλά και τις προκλήσεις που δημιουργεί η ισχυρή αναπτυξιακή της δυναμική, ανέδειξε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, στην ομιλία του στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργανώνει η εφημερίδα «Το Βήμα», στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Όπως σημείωσε, η πρωτεύουσα αποτελεί σήμερα τον σημαντικότερο οικονομικό πόλο της χώρας, με την Αττική να παράγει σχεδόν το μισό της εθνικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας.
Το οικονομικό αποτύπωμα της Αθήνας είναι ιδιαίτερα ισχυρό. Η Αττική διαθέτει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σχεδόν 30.000 ευρώ έναντι 21.000 ευρώ για το σύνολο της χώρας, συγκεντρώνει περίπου το ένα τρίτο των ακαθάριστων εθνικών επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου, ενώ στην περιοχή αντιστοιχεί σχεδόν το 40% της συνολικής απασχόλησης. Παράλληλα, η οικονομία της πρωτεύουσας στηρίζεται σε ένα ευρύ πλέγμα δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα, από το εμπόριο, τις μεταφορές και την εστίαση έως τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τη διαχείριση ακινήτων.
Ιδιαίτερη είναι η συμβολή του τουρισμού. Το 2025 η Αττική ήταν η περιφέρεια με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην Ελλάδα, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξημένες κατά 125,3% σε σχέση με το 2019 και τις επισκέψεις κατά 63,8%. Το μερίδιο της Αττικής στις ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκε από 14,7% το 2019 σε 25,8% το 2025. Η εξέλιξη αυτή στηρίζει ένα ευρύ οικοσύστημα επιχειρήσεων, από τα ξενοδοχεία και την εστίαση έως το εμπόριο, τις μεταφορές, τον πολιτισμό και την αγορά ακινήτων.
Ωστόσο, ο Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η ίδια η επιτυχία της Αθήνας δημιουργεί πλέον σημαντικές πιέσεις. Η συγκέντρωση πληθυσμού, επενδύσεων, επιχειρήσεων και επισκεπτών αυξάνει τη ζήτηση για κατοικία, μεταφορές, ενέργεια και υποδομές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αγορά ακινήτων: οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 6,6% το 2025, ενώ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ετήσια άνοδος ήταν 5%. Η εξέλιξη αυτή, αν και αποτυπώνει την επενδυτική δυναμική της πόλης, εντείνει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης για νέους και νοικοκυριά χαμηλότερων και μεσαίων εισοδημάτων.
Το στεγαστικό, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, δεν είναι μόνο κοινωνικό ζήτημα. Η αύξηση του κόστους κατοικίας ταχύτερα από τα εισοδήματα περιορίζει την κινητικότητα της εργασίας, δυσκολεύει τις επιχειρήσεις να προσελκύσουν εργαζομένους και αυξάνει το κόστος διαβίωσης. Στο ίδιο πλαίσιο, το κυκλοφοριακό επιβαρύνει την παραγωγικότητα, καθώς μεταφράζεται σε χαμένες παραγωγικές ώρες, υψηλότερο κόστος μετακίνησης και μεγαλύτερη ενεργειακή κατανάλωση.
Η απάντηση είναι ένας νέος κύκλος επενδύσεων στις μητροπολιτικές υποδομές, από το μετρό και τον προαστιακό έως τις δημόσιες συγκοινωνίες, τις ψηφιακές και ενεργειακές υποδομές, τα αντιπλημμυρικά έργα και το αστικό πράσινο. Παράλληλα, απαιτούνται μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικίας.
Το μεγάλο στοίχημα, πάντως, δεν αφορά μόνο την Αθήνα. Ο Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η πρωτεύουσα πρέπει να λειτουργήσει ως επιταχυντής του παραγωγικού μετασχηματισμού ολόκληρης της χώρας, με περισσότερη καινοτομία, επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και ισχυρότερη σύνδεση με την περιφέρεια. Στόχος δεν είναι μια ισχυρή Αθήνα και μια ασθενέστερη περιφέρεια, αλλά μια ανταγωνιστική μητρόπολη που θα λειτουργεί ως μοχλός για μια πιο παραγωγική και εξωστρεφή Ελλάδα.
