Τα ευρήματα της ανεξάρτητης μελέτης του Ιδρύματος Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για το οικονομικό αποτύπωμα των προγραμμάτων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ) προς επιχειρήσεις την περίοδο 2019-2025 παρουσιάστηκαν σήμερα, Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026, σε εκδήλωση της ΕΑΤ με τίτλο: «Χρηματοδότηση με αποτύπωμα: Άνθρωποι • Θέσεις εργασίας • Ανάπτυξη».
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε παρουσία του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, στο χαρτοφυλάκιο του οποίου υπάγεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Την πορεία της Τράπεζας παρουσίασε η Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΕΑΤ, Ισμήνη Παπακυρίλλου, ενώ τα ευρήματα της μελέτης παρουσίασε ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας.
Στην παρέμβασή του ο κ. Παπαθανάσης αναφέρθηκε στα επίσημα στοιχεία που αποδεικνύουν το μετρήσιμο αποτέλεσμα της αναπτυξιακής οικονομικής πολιτικής με κοινωνικό πρόσημο και δημοσιονομική στοχοθεσία που ακολουθείται από το 2019, εστιάζοντας στο γεγονός ότι η Ελλάδα διατηρεί υπερδιπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αυξάνει τις επενδύσεις, μειώνει τους φόρους, με αποτέλεσμα το μέρισμα της ανάπτυξης να περνά στην κοινωνία και η ανεργία να έχει μειωθεί κοντά στα ιστορικά χαμηλά των τελευταίων δεκαετιών.
Ταυτόχρονα, υπογράμμισε το γεγονός ότι η χώρα, παρά τις αιτιάσεις που διατυπώνονταν εντός και εκτός Ελλάδος, κατάφερε να ολοκληρώσει εγκαίρως όλα τα ορόσημα και τους στόχους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με αποτέλεσμα να απορροφηθούν €36 δισ., που αντιστοιχούν στο 16% του ελληνικού ΑΕΠ, προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.
Ο αναπληρωτής υπουργός αναφέρθηκε στον αναπτυξιακό ρόλο της ΕΑΤ, τονίζοντας ότι μέχρι σήμερα έχουν δοθεί δάνεια ύψους σχεδόν €13 δισ. προς 46.000 επιχειρήσεις. Ανέδειξε δε το γεγονός ότι το 77% των δικαιούχων έχει ετήσιο κύκλο εργασιών έως €2 εκατ. και το 72% έως 10 εργαζομένους, την ώρα που, μέσω των εγγυοδοτικών προγραμμάτων, διευρύνεται συνεχώς η περίμετρος των επιχειρήσεων που αποκτούν πρόσβαση στα τραπεζικά ιδρύματα. «Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα θα συνεχίσει να στηρίζει τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, με ακόμα περισσότερους πόρους που εξασφαλίστηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και που αναμένεται να κινητοποιήσουν δάνεια ύψους 5 δισ. ευρώ, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην αντιμετώπιση μεγάλων σύγχρονων ζητημάτων, όπως το Στεγαστικό. Η πρόκληση της επόμενης τετραετίας είναι η περαιτέρω αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος και η βελτίωση της καθημερινότητας των συμπολιτών μας. Και σε αυτή την κατεύθυνση, επιταχύνουμε το έργο και τις μεταρρυθμίσεις, με στόχο τη δημιουργία της Ελλάδας του 2030», τόνισε ο κ. Παπαθανάσης.
Η Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΕΑΤ, Ισμήνη Παπακυρίλλου, δήλωσε: «Η μελέτη του ΙΟΒΕ τεκμηριώνει την επιτυχία και την αναπτυξιακή στόχευση των δράσεων της ΕΑΤ. Οι δημόσιοι πόροι που χρησιμοποιούνται στα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΑΤ αποδίδουν πολλαπλάσια μέσω της μόχλευσης ιδιωτικών κεφαλαίων, επιστρέφουν και χρηματοδοτούν ξανά την πραγματική οικονομία. Το οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα είναι, πρωτίστως, οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις που άντεξαν στην κρίση, επένδυσαν και στήριξαν θέσεις εργασίας σε όλη τη χώρα. Η ΕΑΤ λειτουργεί πλέον ως κεντρικός αναπτυξιακός μηχανισμός της ελληνικής οικονομίας. Με τους νέους πόρους που μας εμπιστεύθηκε η Πολιτεία, δημιουργούμε ακόμη περισσότερες ευκαιρίες για χρηματοδότηση των ΜμΕ».
Τα βασικά ευρήματα της μελέτης
Η μελέτη, που εκπονήθηκε από το ΙΟΒΕ με το υπόδειγμα εισροών-εκροών (Leontief), αποτιμά τη σωρευτική επίδραση στην ελληνική οικονομία των προγραμμάτων της ΕΑΤ προς επιχειρήσεις, με συνολική αξία δανείων €11,5 δισ., σε τρία πεδία: οικονομία, πράσινη μετάβαση και αγορά πιστώσεων.
Το κεντρικό εύρημα: για κάθε €1 πόρων που δεσμεύονται στα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΑΤ, παράγονται €3,58 ΑΕΠ. Στο ίδιο €1 αντιστοιχούν €2,10 εισόδημα εργαζομένων και €1,43 δημόσια έσοδα, ενώ σε κάθε €1 εκατ. δεσμευμένων πόρων αντιστοιχούν 110 ετήσιες θέσεις εργασίας.
Σωρευτικά, την περίοδο 2019-2025, τα προγράμματα της ΕΑΤ και οι συνολικές επενδύσεις των ωφελούμενων επιχειρήσεων συνέβαλαν σε:
- €12,5 δισ. συνολική επίδραση στο ΑΕΠ (άμεση, έμμεση και προκαλούμενη)
- 383.600 ετήσιες θέσεις πλήρους απασχόλησης
- €7,3 δισ. εισόδημα εργαζομένων
- €5 δισ. δημόσια έσοδα.
Η επίδραση προέρχεται κυρίως από τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Το 78% των δανείων κατευθύνθηκε σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Το 56% της επίδρασης στο ΑΕΠ και το 60% της επίδρασης στην απασχόληση προέρχονται από πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Το 1/3 της επίδρασης στην απασχόληση προέρχεται αποκλειστικά από πολύ μικρές επιχειρήσεις, με κύκλο εργασιών έως €2 εκατ.
Σε επίπεδο κλάδων, το 74% των δανείων (€8,6 δισ.) κατευθύνθηκε στο εμπόριο, τη μεταποίηση και τον κλάδο καταλυμάτων και εστίασης. Γεωγραφικά, το 61% της επίδρασης στο ΑΕΠ προέρχεται από ωφελούμενους στην Αττική και την Κεντρική Μακεδονία, ενώ οι πολλαπλασιαστικές επιδράσεις ήταν υψηλότερες σε περιοχές όπως το Νότιο Αιγαίο, τα Ιόνια Νησιά και η Κρήτη.
Η ισχυρότερη ετήσια επίδραση καταγράφηκε το 2020, με τα εργαλεία αντιμετώπισης της πανδημίας. Το 2025 η επίδραση των εκταμιεύσεων στην απασχόληση εκτιμάται σε 23.500 ετήσιες θέσεις πλήρους απασχόλησης, η υψηλότερη της τελευταίας τετραετίας.
Στο πεδίο της πράσινης μετάβασης, οι χρηματοδοτήσεις της ΕΑΤ εμφανίζουν χαμηλότερη σταθμισμένη μέση ένταση άνθρακα (δείκτης WACI) από το υπόλοιπο τραπεζικό σύστημα: 0,36 έναντι 0,68 το 2024. Παράλληλα, πάνω από τα 3/4 των επιχειρηματικών δανείων δόθηκαν σε κλάδους με υψηλή σημασία για την πράσινη μετάβαση. Στις περιοχές απολιγνιτοποίησης, Κοζάνη και Αρκαδία, το μερίδιο συμμετοχής της ΕΑΤ είναι σήμερα υψηλότερο από ό,τι πριν από την πανδημία.
Στην αγορά πιστώσεων, η δραστηριότητα της ΕΑΤ συνεισέφερε στην πιστωτική ανάκαμψη της περιόδου 2020-2025, ιδίως σε κλάδους με υψηλή ανάμειξή της, όπως το εμπόριο, όπου το μερίδιό της στις συνολικές εκταμιεύσεις δανείων προς επιχειρήσεις έφτασε το 38%. Κατά μέσο όρο, σε κάθε €100 νέων πιστώσεων την περίοδο 2020-2025, τα €21 δόθηκαν με ανάμειξη της ΕΑΤ. Η υψηλότερη συμμετοχή της ΕΑΤ συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά εξόδου επιχειρήσεων κατά την πανδημία: αύξηση της συμμετοχής κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες συνδέεται με μείωση του ποσοστού εξόδου κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, σημείωσε: «Η μελέτη αποτιμά, με το υπόδειγμα εισροών-εκροών, το αποτύπωμα των προγραμμάτων της ΕΑΤ προς επιχειρήσεις την περίοδο 2019-2025. Για κάθε €1 που δεσμεύει η ΕΑΤ, οι συνολικές επενδύσεις δημιουργούν €3,58 ΑΕΠ, €2,10 εισόδημα εργαζομένων και €1,43 δημόσια έσοδα. Η σωρευτική επίδραση εκτιμάται σε €12,5 δισ. στο ΑΕΠ και σε 383.600 ετήσιες θέσεις εργασίας, με το 56% της επίδρασης στο ΑΕΠ να προέρχεται από πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Η ανάλυση δείχνει επίσης ότι η δραστηριότητα της ΕΑΤ συνεισέφερε στην πιστωτική ανάκαμψη, ότι η υψηλότερη ανάμειξή της συνδέεται με χαμηλότερα ποσοστά εξόδου επιχειρήσεων στην πανδημία και ότι τα δάνειά της έχουν χαμηλότερη ένταση άνθρακα έναντι των υπόλοιπων τραπεζών. Συνολικά, η ΕΑΤ συνέβαλε κατά την περίοδο διαδοχικών κρίσεων στην ανθεκτικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, με πράσινο πρόσημο, ενώ κρίσιμη ευκαιρία για το μέλλον θα είναι η περαιτέρω συμβολή στη χρηματοδότηση ενός επιχειρηματικού υποδείγματος με γνώμονα την καινοτομία και την εξωστρέφεια».
Η πορεία της ΕΑΤ
Η χρησιμότητα των χρηματοδοτικών εργαλείων βρίσκεται στον πολλαπλασιασμό και στην ανακύκλωση των πόρων. Σε αντίθεση με τις επιχορηγήσεις, οι πόροι δεν δαπανώνται εφάπαξ: μοχλεύονται με κεφάλαια των τραπεζών και, καθώς τα δάνεια αποπληρώνονται και οι εγγυήσεις αποδεσμεύονται, οι επιστροφές από προηγούμενα εργαλεία ανακυκλώνονται σε νέα προγράμματα για τις επιχειρήσεις.
Από το 2019 έως τα μέσα Σεπτεμβρίου 2026, η ΕΑΤ ενέκρινε χρηματοδοτήσεις €15,57 δισ. προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά, μέσω 89.214 δανείων. Τα 61.596 επιχειρηματικά δάνεια, ύψους €12,99 δισ., έφτασαν σε 46.025 επιχειρήσεις, εκ των οποίων το 77% έχει κύκλο εργασιών έως €2 εκατ. και το 72% απασχολεί έως 10 εργαζομένους.
Μετά την πανδημία, η ΕΑΤ μετασχηματίστηκε από εργαλείο έκτακτης ανάγκης σε μόνιμο αναπτυξιακό μηχανισμό. Διεύρυνε τα προϊόντα της (ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, Μικροπιστώσεις, Ταμεία Εγγυοδοσίας Καινοτομίας και ΕΑΤ-ΤΜΕΔΕ, Ταμείο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας), εισήλθε στη στεγαστική πολιτική με τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» και ολοκλήρωσε το Pillar Assessment της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το επόμενο βήμα, όπως εξαγγέλθηκε από τον Πρωθυπουργό στη ΔΕΘ, είναι η αξιοποίηση €1,5 δισ. νέων πόρων που θα μοχλευθούν σε χρηματοδοτήσεις €5 δισ. προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με ενεργοποίηση έως τις αρχές του 2027, καθώς και το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους €2 δισ.
Η μελέτη «Το οικονομικό αποτύπωμα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας: Προγράμματα προς επιχειρήσεις 2019-2025» εκπονήθηκε από ερευνητική ομάδα του ΙΟΒΕ με συντονισμό του Γιώργου Γατόπουλου και επιμέλεια του Νίκου Βέττα.
