Με το IRIS να έχει πλέον ενταχθεί στην καθημερινότητα των φορολογουμένων, από τα χρήματα που δίνουν γονείς και παππούδες σε παιδιά και εγγόνια μέχρι την κάλυψη των εξόδων ενός φοιτητή ή το μοίρασμα ενός λογαριασμού μεταξύ φίλων, η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει πότε μια μεταφορά χρημάτων αποτελεί απλή συναλλαγή και πότε μπορεί να χαρακτηριστεί δωρεά και να αποκτήσει φορολογικό ενδιαφέρον.
Μετά τη σύγχυση που προκλήθηκε τις τελευταίες ημέρες, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι μεταφορές μικρών ποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, είτε γίνονται μέσω IRIS είτε μέσω άλλου τραπεζικού μέσου, δεν αποτελούν από μόνες τους λόγο φορολογικού ελέγχου. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα χρήματα που προσφέρουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για την κάλυψη καθημερινών ή έκτακτων αναγκών.
Ωστόσο, οι συναλλαγές μπορεί να μπουν στο μικροσκόπιο της Εφορίας όταν εμφανίζουν χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε συστηματική ή καταχρηστική πρακτική. Ενδείξεις που ενδέχεται να προκαλέσουν το ενδιαφέρον του φοροελεγκτικού μηχανισμού είναι η σταθερή και επαναλαμβανόμενη συχνότητα των μεταφορών, η αποστολή ίδιων ή παρόμοιων ποσών σε τακτική βάση και, κυρίως, η διακίνηση υψηλών χρηματικών ποσών.
Επομένως, το γεγονός ότι μια μεταφορά πραγματοποιείται μέσω IRIS δεν σημαίνει αυτομάτως ότι πρόκειται για δωρεά ή ότι δημιουργείται φορολογική υποχρέωση. Αυτό που έχει σημασία είναι η φύση, η συχνότητα και το ύψος των συναλλαγών, καθώς και οι πραγματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιούνται.
Χρηματικές δωρεές
Η εικόνα αλλάζει όταν η μεταφορά χρημάτων αποτελεί γονική παροχή ή δωρεά. Στις περιπτώσεις αυτές μπαίνουν στο παιχνίδι το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, η υποχρέωση υποβολής δήλωσης και, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας και τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων, φορολογικοί συντελεστές που μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 40%.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς πρόσωπα της πρώτης κατηγορίας (παιδιά, γονείς, σύζυγοι και εγγόνια) είναι αφορολόγητες, εφόσον τα χρήματα έχουν μεταφερθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος και έχει υποβληθεί η σχετική δήλωση.
Για το τμήμα της χρηματικής δωρεάς ή γονικής παροχής που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%. Οι δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY και στη συνέχεια η ΑΑΔΕ μπορεί να διασταυρώσει τη συναλλαγή με τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες. Εάν το πιστωτικό ίδρυμα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, το αφορολόγητο μπορεί να χαθεί. Σε αυτή την περίπτωση η εφορία μπορεί να επιβάλει φόρο από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας μεταξύ δωρητή και δωρεοδόχου.
Η παγίδα των μετρητών
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν ισχύει όταν η χρηματική γονική παροχή πραγματοποιείται με μετρητά και τα χρήματα δεν διακινούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος. Στην περίπτωση αυτή η χρηματική γονική παροχή φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή 10% από το πρώτο ευρώ.
Διαδοχικές δωρεές
Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ βρίσκονται οι διαδοχικές μεταφορές χρημάτων, όταν μέσω αυτών επιχειρείται να φτάσει το ποσό σε πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μεταφορά χρημάτων από ένα παιδί στον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί. Εάν από τον έλεγχο προκύψει ότι πραγματικός τελικός αποδέκτης ήταν εξαρχής ο αδελφός και οι ενδιάμεσες κινήσεις έγιναν για να μην πληρωθεί φόρος μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο.
Σημειώνεται ότι όταν οι διαδοχικές δωρεές απέχουν μεταξύ τους λιγότερο από έξι μήνες, μπορεί να αποτελέσουν ένδειξη για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.
Κοινοί λογαριασμοί
Έλεγχος μπορεί να γίνει και όταν τα χρήματα μεταφέρονται σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό του παιδιού ή του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Η ΑΑΔΕ εξετάζει ποιος τελικά χρησιμοποίησε τα χρήματα. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό δεν χρησιμοποιήθηκε από το πρόσωπο στο οποίο έγινε η δωρεά αλλά από τον συνδικαιούχο του λογαριασμού, μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει πραγματοποιηθεί δωρεά προς το τρίτο πρόσωπο και να επιβληθεί ο αντίστοιχος φόρος.
Φόρος έως 40%
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αφορά τα πρόσωπα της πρώτης κατηγορίας. Για χρηματικές δωρεές προς άλλους συγγενείς ή τρίτα πρόσωπα οι επιβαρύνσεις είναι σημαντικά υψηλότερες. Οι χρηματικές δωρεές προς συγγενείς της δεύτερης κατηγορίας φορολογούνται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 20%, ενώ για πρόσωπα που υπάγονται στην τρίτη κατηγορία ο συντελεστής φτάνει στο 40%.
