Την περαιτέρω ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών ως βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και την αύξηση των φορολογικών εσόδων αναδεικνύει η Τράπεζα της Ελλάδος στην Έκθεσή της για τη Νομισματική Πολιτική 2026. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά περιθώρια περιορισμού της φοροδιαφυγής, ιδιαίτερα σε επαγγελματικούς κλάδους όπου οι συναλλαγές με μετρητά παραμένουν κυρίαρχες.
Η επέκταση της χρήσης καρτών, τα POS και η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές και τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, καθώς και οι περιορισμοί των συναλλαγών με μετρητά έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στη σημαντική συρρίκνωση του κενού ΦΠΑ αλλά η ΤτΕ εκτιμά ότι η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, όπου, σύμφωνα με την Έκθεση, εξακολουθεί να καταγράφεται υψηλή χρήση μετρητών, γεγονός που δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων και μη έκδοσης αποδείξεων.
«Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι προσπάθειες για τον περαιτέρω περιορισμό του κενού ΦΠΑ καθώς και της διαφοράς μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλούμενων εισοδημάτων πρέπει να συνεχιστούν» επισημαίνει χαρακτηριστικά η κεντρική τράπεζα, υπογραμμίζοντας ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί «μέσω της ακόμη ευρύτερης προώθησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση των ελέγχων, ιδίως στις δραστηριότητες με αυξημένη συμμετοχή ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, όπου οι συναλλαγές γίνονται σε μεγάλο βαθμό με μετρητά».
Διεύρυνση των φορολογικών κινήτρων
Στο πλαίσιο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος εισηγείται τη διατήρηση αλλά και την επέκταση των φορολογικών κινήτρων που ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής. Κάθε συναλλαγή που πραγματοποιείται μέσω κάρτας ή άλλου ψηφιακού μέσου αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος, ενισχύοντας τη διαφάνεια και περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια φοροδιαφυγής. Η κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι η περαιτέρω αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες εισπράξεις ΦΠΑ, περιορίζοντας παράλληλα τις αδήλωτες συναλλαγές και ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των φορολογικών ελέγχων.
Άνοδος στις πληρωμές με κάρτες
Τα στοιχεία δείχνουν ότι στο τέλος Μαρτίου του 2026 οι ενεργές κάρτες πληρωμών ανήλθαν σε 23,6 εκατομμύρια, παρουσιάζοντας αύξηση 6% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, με τις χρεωστικές κάρτες να αντιστοιχούν περίπου στο 85% του συνόλου. Κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 658,3 εκατομμύρια συναλλαγές με κάρτες, αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση, ενώ η συνολική αξία τους έφθασε τα 18,45 δισ. ευρώ, έναντι 16,7 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Κλείνει το κενό ΦΠΑ
Η εξάπλωση των ηλεκτρονικών συναλλαγών έχει ήδη αποτυπωθεί θετικά και στην πορεία των δημοσίων εσόδων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα περιορίστηκε στο 11,4% το 2023, έναντι 24% το 2019, ενώ οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το 2024 κινήθηκε πλέον κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σταθερό φορολογικό περιβάλλον για επενδύσεις
Στην ίδια Έκθεση, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η ενίσχυση της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας προϋποθέτει και ένα σταθερό, προβλέψιμο και φιλικό προς τις επενδύσεις φορολογικό πλαίσιο. Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνει περιλαμβάνονται η διατήρηση και περαιτέρω ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη, καθώς και η εφαρμογή επιταχυνόμενων αποσβέσεων για παραγωγικές επενδύσεις στη βιομηχανία, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της χώρας, την προσέλκυση νέων επενδύσεων και τη βελτίωση των μακροπρόθεσμων αναπτυξιακών προοπτικών της ελληνικής οικονομίας.
