Η Focus Bari, ως αποκλειστικό μέλος του διεθνούς δικτύου IriS στην Ελλάδα, παρουσιάζει τα ευρήματα της έρευνας IriS Global Public Confidence Study 2025, που αποτυπώνει τις στάσεις των πολιτών απέναντι στην οικονομία σε 20 χώρες παγκοσμίως.
Η φετινή εικόνα δείχνει ένα περιβάλλον στασιμότητας και πίεσης, όπου η βελτίωση στην αντίληψη για την πορεία των χωρών δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη οικονομική αισιοδοξία. Οι καταναλωτές περνούν από τη φάση αντίδρασης στη φάση προσαρμογής, με την αβεβαιότητα να επηρεάζει σταθερά τη συμπεριφορά τους. Στην Ελλάδα, η πίεση παραμένει υψηλή και η κατανάλωση γίνεται πιο επιλεκτική, με έμφαση στα βασικά.
Πιο συγκεκριμένα:
- Η οικονομία παραμένει αδύναμη
Το ποσοστό όσων θεωρούν ότι η οικονομία εξασθενεί παραμένει σταθερό στο 51% και στις τρεις χρονιές – μια ασυνήθιστη σταθερότητα που διατηρείται ανεξάρτητα από τις μεταβολές στο πολιτικό και κοινωνικό κλίμα. Όπου βελτιώθηκε η εικόνα για την πορεία της χώρας, η αξιολόγηση της οικονομίας δεν ακολούθησε. Οι δύο δείκτες αποσυνδέονται: οι πολίτες μπορεί να αισθάνονται ότι η χώρα βρίσκεται σε καλύτερη πορεία, όμως η ίδια η οικονομία δεν θεωρείται ακόμη ότι βελτιώνεται. Η αντίληψη για ύφεση έχει μειωθεί μόνο οριακά.
- Η Ελλάδα μεταξύ των πιο απαισιόδοξων αγορών
Η Νοτιοανατολική Ασία βρίσκεται στην κορυφή της κλίμακας αισιοδοξίας, ενώ στην Ευρώπη η Αυστρία και η Ελβετία ξεχωρίζουν ως απρόσμενες νησίδες αισιοδοξίας. Στο αντίθετο άκρο, η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Τουρκία αντανακλούν χρόνια συσσωρευμένη πολιτική και οικονομική αστάθεια Η Ελλάδα καταγράφει χαμηλά επίπεδα αισιοδοξίας για την πορεία της χώρας (69% λάθος κατεύθυνση) και από τα υψηλότερα ποσοστά αντίληψης αδύναμης οικονομίας (67%) αντανακλώντας συσσωρευμένη αβεβαιότητα.
- Η πίεση στα νοικοκυριά υποχωρεί, αλλά παραμένει υψηλή
Η πίεση στα νοικοκυριά έχει μειωθεί σταδιακά κατά τη διάρκεια των τριών κυμάτων, αν και η βελτίωση είναι πιο περιορισμένη όταν συγκρίνονται οι ίδιες χώρες σε ετήσια βάση. Η εικόνα ανά χώρα επιβεβαιώνει τα ευρήματα των προηγούμενων δεικτών: οι χώρες των Βαλκανίων καταγράφουν τη μεγαλύτερη πίεση, ενώ η Ιαπωνία και η Αυστρία εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα, παρά τα αρνητικά οικονομικά δεδομένα που καταγράφονται σε άλλες πτυχές της έρευνας. Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει ότι η αντίληψη μιας αδύναμης οικονομίας δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε προσωπική οικονομική πίεση. Το 63% παγκοσμίως δηλώνει μεγαλύτερη δυσκολία να τα βγάλει πέρα (σε σύγκριση με 69% το 2024). Στην Ελλάδα, τα επίπεδα πίεσης συγκαταλέγονται στα υψηλότερα (87% το 2025 vs 90% το 2024).
- Οι περικοπές δαπανών είναι πλέον δομικές
Η έκταση των περικοπών είναι σημαντική: το 88% αναφέρει τουλάχιστον μία μείωση δαπανών, ενώ πάνω από το ένα τρίτο περιορίζει ταυτόχρονα τρεις ή περισσότερες κατηγορίες. Οι δαπάνες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής επηρεάζονται περισσότερο – με τα ρούχα, τα γεύματα εκτός σπιτιού και τα ταξίδια να βρίσκονται στην κορυφή – ενώ οι δαπάνες για υγεία, όπως τα φάρμακα, παραμένουν οι πιο προστατευμένες. Το μοτίβο αυτό παραμένει σταθερό και στα τρία κύματα της έρευνας, υποδηλώνοντας μια παγιωμένη ιεράρχηση προτεραιοτήτων υπό οικονομική πίεση και όχι μια παροδική αντίδραση. Το 88% παγκοσμίως έχει περιορίσει τουλάχιστον μία κατηγορία. Οι περικοπές στον τρόπο ζωής είναι σχεδόν καθολικές, ενώ οι δαπάνες υγείας παραμένουν οι πιο προστατευμένες. Στην Ελλάδα οι περικοπές επεκτείνονται και στα απαραίτητα υποδηλώνοντας εξάντληση οικονομικών αποθεμάτων.
- Η γεωπολιτική ανησυχία αποτελεί νέα κανονικότητα
Η γεωπολιτική ανησυχία έχει εξελιχθεί σε σχεδόν καθολική κατάσταση: εννέα στους δέκα ερωτηθέντες δηλώνουν κάποιο βαθμό ανησυχίας για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια. Πίσω από το συνολικό ποσοστό κρύβεται η ένταση – το 31% περιγράφει την ανησυχία του ως πολύ υψηλή, ποσοστό τετραπλάσιο σε σχέση με όσους δεν αισθάνονται καμία ανησυχία. Δεν πρόκειται πλέον για περιθωριακή αντίδραση σε μεμονωμέα γεγνότα, αλλά για μια βασική συνθήκη για την πλειονότητα των πολιτών παγκοσμίως.. Παρότι η έρευνα διενεργήθηκε το 4ο τρίμηνο του 2025 το 91% δηλώνει ανησυχία για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια, με ιδιαίτερη ένταση στην Ευρώπη.
