Με δέσμη έξι κομβικών παρεμβάσεων, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακόψει την αυξανόμενη δυναμική του ιδιωτικού χρέους, το οποίο συνιστά σοβαρή απειλή για τη σταθερότητα του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και, κατ’ επέκταση, για την οικονομία της χώρας.
Στο επίκεντρο των μέτρων βρίσκεται η προστασία των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, μέσα από τον έγκαιρο εντοπισμό οικονομικών δυσκολιών, τη βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του πιστοληπτικού κινδύνου, αλλά και τη σταδιακή διεύρυνση των εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης, πέρα από τον τραπεζικό τομέα. Παράλληλα, προβλέπεται η ενίσχυση του εποπτικού πλαισίου και ο αναβαθμισμένος ρόλος των αρμόδιων αρχών.
Συνολικά, οι μεταρρυθμίσεις αποσκοπούν στη θωράκιση των μηχανισμών προστασίας της κύριας κατοικίας και της στεγαστικής ασφάλειας των ευάλωτων πολιτών, με βασικό στόχο την αποτροπή απώλειας στέγης και τη δημιουργία νέου κύκλου υπερχρέωσης.
Με τη χρηματοδοτική στήριξη (στην πλειονότητα των δράσεων) του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), η κυβέρνηση προχωράει:
- Στην ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας, το οποίο θα περιλαμβάνει κεντρική βάση δεδομένων, καθώς και ανάπτυξη συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας για φυσικά και νομικά πρόσωπα, σε σχέση με οφειλές τους προς το Δημόσιο.
- Στην υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής διαχείρισης του Ιδιωτικού Χρέους, με την εκπόνηση 11 μελετών που αποτελούν μέρος των έργων της Εθνικής Στρατηγικής, καθώς και την δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τις συναλλαγές των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
- Στην ανάπτυξη Μητρώου παρακολούθησης ιδιωτικού χρέους, στο πλαίσιο του οποίου θα λειτουργήσει μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων (κεντρικό αποθετήριο), μέσω της οποίας θα συλλέγονται στοιχεία από όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη αξιόπιστη πηγή, σχετικά με το υφιστάμενο χρέος, προκειμένου να υποστηριχθεί αποτελεσματικά ο σχεδιασμός και η εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.
Πρόσφατα τέθηκε σε λειτουργία το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων (ΚΜΠ) της Τράπεζας της Ελλάδος, που συγκεντρώνει τις εκκρεμείς οφειλές φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα – τράπεζες, servicers, εταιρείες παροχής πιστώσεων κ.λπ. Παρέχει δωρεάν στον οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) την κατάσταση των οφειλών του, όπως αυτή απεικονίζεται περίπου έναν μήνα (25 εργάσιμες ημέρες) πριν από την έκδοση του πιστοποιητικού υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ρητή συγκατάθεση του προσώπου που αφορούν οι οφειλές. Δηλαδή δεν μπορεί ένας τρίτος (πχ τράπεζα, προμηθευτής) να έχει εικόνα του πιστωτικού προφίλ άλλου προσώπου.
Στο ΚΜΠ δεν καταγράφονται τακτοποιημένες οφειλές, ούτε οφειλές μικρότερες των 2.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και των 5.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα.
- Στη βελτίωση της εφαρμογής του πλαισίου ρύθμισης οφειλών και παροχής δεύτερης ευκαιρίας μέσω της αναβάθμισης των ηλεκτρονικών πλατφορμών για την υποστήριξη του μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα. Το έργο περιλαμβάνει υπηρεσίες εκπαίδευσης σε επαγγελματίες συμβούλους και υπαλλήλους των υπηρεσιών της ΕΓΔΙΧ, καθώς και υπηρεσίες καθοδήγησης από συμβούλους, σε φυσικά πρόσωπα-επιτηδευματίες και νομικές οντότητες.
- Στην αναβάθμιση της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, μέσω της διοικητικής κωδικοποίησης του κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου για τις κεφαλαιαγορές και της ψηφιακής αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
- Στην ίδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, στο πλαίσιο της προσπάθειας διαχείρισης και αναδιάρθρωσης των οφειλών των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Ο Φορέας θα αναλαμβάνει την απόκτηση και επαναμίσθωσή της κύριας κατοικίας ευάλωτου οφειλέτη, με τη δυνατότητα μεταβίβασή της εκ νέου στον οφειλέτη, μετά τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, υπό την προϋπόθεση της οικονομικής αποκατάστασης του οφειλέτη.
- Στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου, εκτός από το ΥΠΕΘΟ συνδράμουν: η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα & Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, η Τράπεζα της Ελλάδος, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η Ελληνική Ένωση Τραπεζών, η Τειρεσίας ΑΕ, Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, και Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Τα «κόκκινα» δάνεια
Το ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα υπολογίζεται σήμερα κοντά στα 225 δισ. ευρώ – δηλαδή, περίπου όσο είναι και το ετήσιο ΑΕΠ της χώρας (237 δισ. ευρώ το 2024). Το μισό ιδιωτικό χρέος (112 δισ. ευρώ) αφορά οφειλές προς το Δημόσιο, ενώ κοντά στα 50 δισ. ευρώ είναι οι οφειλές στα ασφαλιστικά ταμεία.
Από την πλευρά τους, οι Εταιρίες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (ΕΔΑΔΠ), διαχειρίζονται «κόκκινα» δάνεια ύψους 79,5 δισ. ευρώ.
Από τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος προκύπτει ότι οι servicers, διαχειρίζονται επιχειρηματικά δάνεια 27,6 δισ. ευρώ, στεγαστικά 25,2 δισ. ευρώ, καταναλωτικά 15,8 δισ. ευρώ, ενώ 10,5 δισ. ευρώ είναι τα δάνεια προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις.
