Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν καταλήξει σε μερική πολιτική συμφωνία σχετικά με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», η οποία πρέπει να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Η επένδυση στην έρευνα και την καινοτομία σημαίνει επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης, στη γνώση και σε νέες λύσεις για τη διατήρηση και τη βελτίωση του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή Γιούνκερ έχει ορίσει ένα νέο επίπεδο φιλοδοξίας για την ενίσχυση της ικανότητας καινοτομίας της Ευρώπης, την εξασφάλιση διαρκούς ευημερίας και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς μας σε παγκόσμιο επίπεδο. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το οποίο προτάθηκε από την Επιτροπή τον Ιούνιο του 2018 ως μέρος του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για τα έτη 2021-2027, είναι το πιο φιλόδοξο μέχρι σήμερα πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας και θα διατηρήσει την ΕΕ στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας έρευνας και καινοτομίας.
Ο κ. Κάρλος Μοέδας, επίτροπος αρμόδιος για την έρευνα, την καινοτομία και την επιστήμη, δήλωσε: «Επικροτώ θερμά την επίτευξη της συμφωνίας αυτής και την ευρεία υποστήριξη υπέρ του νέου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας και των θεματολογίων έρευνας που βασίζονται σε συγκεκριμένες αποστολές. Βρισκόμαστε πλέον στη σωστή πορεία, ώστε το 2021 να εγκαινιάσουμε το πιο φιλόδοξο μέχρι σήμερα ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας, διαμορφώνοντας το μέλλον μιας ισχυρής, βιώσιμης και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής οικονομίας, επωφελούς για όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης.»
Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» θα αξιοποιήσει τα επιτεύγματα και την επιτυχία του τρέχοντος προγράμματος έρευνας και καινοτομίας («Ορίζων 2020»). Θα συνεχίσει να προωθεί την επιστημονική αριστεία μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ) και των υποτροφιών και ανταλλαγών «Marie Skłodowska-Curie» και θα επωφελείται από τις επιστημονικές συμβουλές, την τεχνική υποστήριξη και την ειδική έρευνα του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ), της υπηρεσίας της Επιτροπής για την επιστήμη και τη γνώση.
Θα εισαγάγει νέα χαρακτηριστικά, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (ΕΣΚ). Το ΕΣΚ, το οποίο βρίσκεται ήδη σε πιλοτική φάση, θα αποτελεί μια υπηρεσία ενιαίας εξυπηρέτησης, ώστε οι ανατρεπτικές και επαναστατικές καινοτομίες να μεταφερθούν από το εργαστήριο στις εμπορικές εφαρμογές και να βοηθηθούν οι νεοφυείς επιχειρήσεις και οι ΜΜΕ να αναπτύξουν τις ιδέες τους σε μεγαλύτερη κλίμακα. Θα παρέχει άμεση στήριξη σε φορείς καινοτομίας μέσω δύο βασικών χρηματοδοτικών μέσων, ενός για τα πρώτα στάδια και ενός άλλου για την ανάπτυξη και την εμπορική προώθηση. Θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT).
Τα επόμενα βήματα
Η προκαταρκτική πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι δημοσιονομικές πτυχές του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» υπόκεινται στη συνολική συμφωνία σχετικά με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, τον οποίο πρότεινε η Επιτροπή τον Μάιο του 2018.
Οι συνέργειες με άλλα μελλοντικά προγράμματα και μελλοντικές πολιτικές της ΕΕ υπόκεινται ακόμη σε περαιτέρω συζητήσεις, ανάλογα με την πρόοδο που σημειώνεται σε σχέση με άλλες τομεακές προτάσεις στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ. Οι διατάξεις για τις διεθνείς συμφωνίες σύνδεσης αποτελούν επίσης αντικείμενο περαιτέρω συζητήσεων.
Η Επιτροπή θα ξεκινήσει τώρα την προετοιμασία της υλοποίησης του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», ώστε τα πρώτα σχέδια προγραμμάτων εργασίας να δημοσιευθούν εγκαίρως, πριν από τη δρομολόγηση του προγράμματος την 1η Ιανουαρίου 2021.
Ιστορικό
Μολονότι η Ευρώπη αντιπροσωπεύει μόλις το 7% του παγκόσμιου πληθυσμού, στο έδαφός της πραγματοποιείται το 20% των παγκόσμιων επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας και εκδίδεται το ένα τρίτο του συνόλου των επιστημονικών δημοσιεύσεων υψηλής ποιότητας, ενώ η Ευρώπη κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως σε βιομηχανικούς τομείς όπως τα φαρμακευτικά και τα χημικά προϊόντα, η μηχανολογία και η μόδα.
Η χρηματοδότηση της ΕΕ έχει επιτρέψει σε ομάδες από διάφορες χώρες και επιστημονικούς κλάδους να συνεργαστούν και να πραγματοποιήσουν ανακαλύψεις που δεν είχαμε διανοηθεί, καθιστώντας την Ευρώπη ηγέτη στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» αξιοποιεί αυτή την επιτυχία και εισάγει μια σειρά νέων χαρακτηριστικών ώστε να συνεχίσει να αλλάζει ουσιαστικά τη ζωή των πολιτών και της κοινωνίας στο σύνολό της.
Θα διασφαλιστεί σε μεγάλο βαθμό η συνέχεια του προγράμματος «Ορίζων 2020», του τρέχοντος προγράμματος έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020: θα υπάρχουν τρεις πυλώνες, θα παραμείνει η αριστεία πυρήνας του προγράμματος και θα διατηρηθούν οι δοκιμασμένοι κανόνες και οι δοκιμασμένες διαδικασίες χρηματοδότησης του προγράμματος «Ορίζων 2020». Ωστόσο, το πρόγραμμα έχει βελτιωθεί προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπός του, η σημασία του για την κοινωνία και οι δυνατότητες πρωτοποριακής καινοτομίας που προσφέρει.
Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» αποτελεί σημαντικό τμήμα της υλοποίησης του «ανανεωμένου ευρωπαϊκού θεματολογίου για την έρευνα και την καινοτομία — η ευκαιρία της Ευρώπης να διαμορφώσει το μέλλον της». Στο θεματολόγιο αυτό, το οποίο συζητήθηκε κατά τη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στη Σόφια τον περασμένο Μάιο, επισημάνθηκαν τα βήματα που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο.
