Της Δήμητρας Μανιφάβα
Σωρεία στρεβλώσεων και αδικιών στις κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών για οφειλές προς το δημόσιο διαπιστώνει σε ειδική έκθεσή του ο Συνήγορος του Πολίτη. Οι στρεβλώσεις αυτές ξεκινούν από τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση μέχρι την πολλαπλή κατάσχεση για την ίδια οφειλή από διαφορετικά τραπεζικά ιδρύματα. Στο φαινόμενο αυτό αποδίδουν οι τράπεζες εν μέρει την απόσυρση καταθέσεων από τις τράπεζες, ενώ οι ίδιες επιβαρύνονται με αρκετά σημαντικό διαχειριστικό κόστος για τη διεκπεραίωση των κατασχετηρίων, λειτουργώντας συχνά ως «κυματοθραύστης» των διαμαρτυριών των οφειλετών.
Οι σημαντικότερες στρεβλώσεις που διαπίστωσε ο ΣτΠ με βάση κυρίως τις αναφορές που δέχθηκε από οφειλέτες είναι οι ακόλουθες:
- Αιφνιδιασμός του οφειλέτη: η νομοθεσία προβλέπει ότι το κατασχετήριο δεν κοινοποιείται στον οφειλέτη, ακριβώς για να μην σπεύσει να αποσύρει τα χρήματα από τον τραπεζικό του λογαριασμό. Η σχετική πρόβλεψη έχει κριθεί συνταγματικά ανεκτή από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Διαπιστώθηκε, ωστόσο, ότι ακόμη και αν ο οφειλέτης ρυθμίσει εκ των υστέρων την οφειλή του, τα αναγκαστικά μέτρα που έχουν επιβληθεί σε βάρος του συνήθως δεν αίρονται. Επιπλέον, ο ΣτΠ εντόπισε περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης ρύθμισε εντός 30 ημερών από την λήψη του σχετικού ειδοποιητηρίου την οφειλή του, όμως η ΔΟΥ προχώρησε στην έκδοση κατασχετηρίου και στη δέσμευση των τραπεζικών του λογαριασμών.
- Αιφνιδιασμός των κληρονόμων του οφειλέτη: μπορεί κάποιος να φεύγει από τη ζωή, οι συγγενείς του να τον διαγράψουν από το φορολογικό μητρώο, όπως οφείλουν, όμως αργότερα απειλούνται σε βάρος τους μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης για οφειλές, με πολλές μάλιστα προσαυξήσεις, για τις οποίες δεν ενημερώθηκαν από τη ΔΟΥ κατά τη δήλωση του θανάτου.
- Κατασχέσεις σε λογαριασμούς με συνδικαιούχους: οι φορολογικές αρχές επιβάλλουν κατάσχεση ακόμη και στην περίπτωση που τα εκεί κατατεθειμένα ποσά αποτελούν διακριβωμένα εισοδήματα (μισθοί, συντάξεις, βοηθήματα ή επιδόματα) μόνο του ενός δικαιούχου χωρίς αυτός να είναι καν ο οφειλέτης και οφειλέτης του δημοσίου να είναι ο έτερος συνδικαιούχος που δεν έχει νομική σχέση με τα χρήματα.
- Κατασχέσεις προνοιακών επιδομάτων: η νομοθεσία προβλέπει ότι η μη κατάσχεση περιορίζεται μετά από αίτηση του οφειλέτη, ενώ το σύνολο του δεσμευθέντος ποσού αποδεσμεύεται μόνο εφόσον κατά την κείμενη νομοθεσία τα επιδόματα προβλέπεται ρητά ότι είναι ακατάσχετα.
- Κατάσχεση σε αναδρομικές αποδοχές: διαπιστώθηκε κατάσχεση των συνολικών ποσών που προέρχονταν από μισθούς και συντάξεις που είχαν καταβληθεί αναδρομικά από τους εργοδότες τους ή τους ασφαλιστικούς τους φορείς. Με άλλα λόγια δεν έγινε αναγωγή του συνόλου του ποσού σε μηνιαία καταβολή έτσι ώστε σε αυτό το ποσό να εφαρμοσθεί το ακατάσχετο όριο.
- Σφάλματα κατά τις συναλλαγές που δεν διορθώνονται: σε μισθοδοσία υπαλλήλου προστέθηκε κατά λάθος μηδενικό, δηλαδή πιστώθηκε από την εταιρεία στην οποία δουλεύει 10.000 ευρώ αντί για 1.000 ευρώ. Ο υπάλληλος είχε οφειλές προς το Δημόσιο και η τράπεζα ενεργοποίησε το κατασχετήριο δεσμεύοντας και αποδίδοντας προς τη ΔΟΥ το ποσό της λανθασμένης συναλλαγής. Η ακύρωση της συναλλαγής σε αυτή την περίπτωση μπορεί να γίνει μόνο με προσφυγή στη δικαιοσύνη.
- Κατάσχεση στη βασική ενίσχυση των αγροτών: ο ΣτΠ ζητεί να θεσπισθεί ακατάσχετο στη βασική ε νίσχυση, το οποίο να σχετίζεται με το μέγεθος και επομένως τις βασικές ανάγκες της αγροτικής εκμετάλλευσης.
- Υπερείσπραξη οφειλών: λόγω της ταυτόχρονης αποστολής του κατασχετηρίου από το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) σε όλες τις τράπεζες, μπορεί να δεσμευθεί το ίδιο ποσό σε όλες τις τράπεζες που διαθέτει λογαριασμό ο οφειλέτης, χωρίς να ελεγχθεί προηγουμένως εάν έχει καλυφθεί η απαίτηση ήδη από την δέσμευση ενός μόνο τραπεζικού λογαριασμού.
