Εκτεθειμένες σε μεγάλο βαθμό στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις λαμβάνουν μέτρα στην προσπάθειά τους να προσαρμοστούν, όπως πρωτοβουλίες για πράσινη ανάπτυξη και προώθηση βιώσιμων μεταφορών, αλλά με πολύ αργούς ρυθμούς, καταλήγει μια πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα στο The Lancet, απευθύνοντας έκκληση να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες. Για εκατομμύρια Ευρωπαίους που ζουν στις πόλεις, οι απειλές που συνδέονται με την ακραία ζέστη, τις μολυσματικές ασθένειες, τις πυρκαγιές ακόμη και την έκθεση στη γύρη αυξάνονται, σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, η οποία διερευνά για πρώτη φορά μια σειρά από 28 δείκτες στη διασταύρωση κλιματικών ζωνών και της υγείας στις 850 μεγαλύτερες πόλεις.
«Η μελέτη υπογραμμίζει τις περιφερειακές ανισότητες στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι πόλεις επηρεάζονται και ανταποκρίνονται στους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή», δήλωσε στο AFP η καθηγήτρια Κάθριν Τον του Lancet Countdown Europe (Σ.τ.Σ: μια διεθνής ακαδημαϊκή συνεργασία που παρακολουθεί, καταγράφει και αξιολογεί τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία σε περιφερειακό επίπεδο).
Η θνησιμότητα που σχετίζεται με την ακραία ζέστη αυξήθηκε κατά σχεδόν 161% στις πόλεις της νότιας Ευρώπης μεταξύ 1991-2000 και 2015-2024, ενώ ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών αυξήθηκε κατά 7% στις ίδιες πόλεις μεταξύ 2003 και 2023, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης. Οι κλιματικές συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση του δάγκειου πυρετού αυξήθηκαν κατά 369% στις πόλεις της Ανατολικής Ευρώπης μεταξύ 1982-2010 και 2015-2024, ενώ οι συγκεντρώσεις γύρης υπερδιπλασιάστηκαν στις πόλεις της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης κατά την ίδια περίοδο.
Ωστόσο, στις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης, οι προσπάθειες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, που προκαλείται κυρίως από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, προχωρούν. Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κάλυψη με φυτά, χώροι πρασίνου, προστασία από τις πλημμύρες... έχουν καταγραφεί περισσότερες από 1.500 δράσεις από τους επιστήμονες.
«Πολλά απομένουν να γίνουν»
Και στο 88% των 533 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών πόλεων - εκείνων με περισσότερους από 100.000 κατοίκους - η αστική επιφανειακή θερμότητα μειώθηκε μεταξύ 2014 και 2019, με τις θερμοκρασίες να μειώνονται κατά 0,7° Κελσίου, σύμφωνα με τη μελέτη. Η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς. Επειδή τα δεδομένα είναι κυρίως σε δημοτικό επίπεδο, «καλύπτουν τις διαφορές εντός μιας πόλης», εξηγεί η Τον. Και, λόγω έλλειψης ορισμένων δεδομένων, ορισμένες πτυχές της αλληλεπίδρασης κλίματος-υγείας δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη, όπως το κόστος της κλιματικής αλλαγής για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης. «Πολλά απομένουν να γίνουν», προειδοποιούν οι συγγραφείς, επισημαίνοντας «σημαντικά οικονομικά και τεχνικά εμπόδια» και ανεπαρκή πολιτική δέσμευση.
Είναι αξιοσημείωτο ότι οι περισσότερες από τις λύσεις είναι «γνωστές, αλλά σπάνια εφαρμόζονται», επισημαίνει η ίδια. Οι ερευνητές κάνουν έκκληση για έναν συνδυασμό προσαρμογής στον καύσωνα, αστικού μετασχηματισμού και μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που ωφελούν επίσης την υγεία μειώνοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση. Μεταξύ των επειγόντων μέτρων, ζητούν την ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και την ενσωμάτωσή τους στα σχέδια αστικής προσαρμογής.
Η προσαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού και των μεταφορών αναδεικνύεται ως μια άλλη προτεραιότητα: αύξηση των χώρων πρασίνου, ειδικά με δενδροκάλυψη, χρήση δομικών υλικών που απορροφούν λιγότερη θερμότητα, μείωση των αδιαπέραστων επιφανειών και προώθηση του περπατήματος, της χρήσης ποδηλάτου και της χρήσης των δημόσιων συγκοινωνιών. Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα, με περίπου διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
